III SA/Wa 1348/13
WyrokWSA w Warszawie2013-10-25
Skład orzekający: Aneta Trochim-Tuchorska, Małgorzata Długosz-Szyjko, Marek Krawczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
W jaki sposób i w jakim okresie spółka powinna rozpoznać obniżenie ceny towarów nabytych i zafakturowanych przed dniem podpisania aneksu do umowy, na gruncie rozliczeń z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kwoty uzyskane przez spółkę od kontrahenta w związku z obniżeniem ceny zakupionych towarów stanowią przychód podatkowy w dacie ich otrzymania, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT. Sąd nie zgodził się z Ministrem Finansów co do konieczności korygowania kosztów za poprzednie okresy rozliczeniowe, wskazując, że kalkulacja kosztów w tamtym czasie była prawidłowa, a późniejsze zdarzenia gospodarcze nie powinny być rozciągane wstecz. Sąd uchylił zaskarżoną interpretację.Stan faktyczny
Spółka P. S.A. wniosła o interpretację indywidualną dotyczącą sposobu i momentu ujęcia faktur korygujących zmieniających wysokość kosztów uzyskania przychodu. W wyniku renegocjacji umowy z kontrahentem zagranicznym, cena towarów zakupionych w latach 2011 i 2012 została obniżona, co udokumentowano notami korygującymi. Spółka ujęła to jako zmniejszenie kosztów rachunkowych w listopadzie 2012 r. Minister Finansów uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, twierdząc, że korekta powinna być dokonana wstecz, w okresach, w których pierwotnie ujęto koszt. Spółka zaskarżyła interpretację.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów i zasądzono od Ministra Finansów na rzecz P. S.A. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Marek Krawczak (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2013 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz P. S.A. z siedzibą w W. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu 21 grudnia 2012 r. P. S.A. z siedzibą w W. (dalej jako: "Skarżąca" lub "Spółka") złożyła wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie sposobu oraz momentu ujęcia faktur (not) korygujących zmieniających wysokość kosztów uzyskania przychodu.
W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny:
Spółka prowadzi działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży towarów.
Towary są nabywane przez Spółkę od kontrahentów na podstawie długoterminowych
umów handlowych. W celu uzyskania korzystniejszych zasad współpracy Spółka
renegocjowała warunki długoterminowej umowy handlowej z jednym z kontrahentów
zagranicznych. W ich wyniku w listopadzie 2012 r. (tj. po dniu sporządzenia
sprawozdania finansowego oraz złożenia zeznania podatkowego za 2011 r.). Spółka
oraz zagraniczny kontrahent zawarli porozumienie i podpisali aneks do
długoterminowej umowy handlowej (dalej: "Aneks"). Do dnia zawarcia Aneksu nie był
znany wynik prowadzonych negocjacji (w szczególności wynik negocjacji nie był
znany w roku 2011).
Jednym z efektów zawarcia Aneksu jest obniżenie ceny towarów zakupionych
przez Spółkę w 2011 i 2012 r. i zafakturowanych przez kontrahenta przed dniem
podpisania Aneksu. Z tego tytułu Spółka otrzyma/otrzymała świadczenia pieniężne
od zagranicznego kontrahenta (w kwocie równej uzgodnionej obniżce ceny).
Obniżenie ceny zostało udokumentowane wystawionymi przez kontrahenta
zagranicznego notami korygującymi (wystawienie not korygujących nastąpiło na
podstawie prawa państwa kontrahenta).
Łączna kwota obniżki (dotycząca towarów nabytych w 2011 oraz w 2012 r. i
zafakturowanych przez kontrahenta przed dniem podpisania Aneksu) ustalona na
podstawie Aneksu została ujęta w księgach Spółki w miesiącu zawarcia Aneksu
(listopadzie 2012 r.) jako zmniejszenie kosztów rachunkowych (księgowanie na
koncie zespołu 4). Wskazane rozliczenie rachunkowe zostało zaakceptowane przez
audytora Spółki (biegłego rewidenta).
Towary nabywane przez Spółkę są na bieżąco odsprzedawane, bądź
też mogą być magazynowane przez Spółkę (i ujęte jako zapas) przed sprzedażą.
Wskaźnik rotacji zapasów (dane poniżej) wskazuje, że towary zakupione w
2011 r. zostały dostarczone odbiorcom w roku 2011 oraz 2012, a towary zakupione
w roku 2012 i zafakturowane przez kontrahenta przed dniem podpisania Aneksu (tj.
w listopadzie 2012 r.) zostały/zostaną dostarczone odbiorcom do końca 2012 r.
Wskaźnik rotacji zapasów Spółki w latach 2009 - 2011 kształtował się
następująco:
- 2009-27 dni,
- 2010-19 dni,
- 2011 -24 dni.
Wskaźnik rotacji zapasów za rok 2012 nie jest jeszcze skalkulowany,
jednakże Spółka nie wprowadziła istotnych zmian w prowadzonej gospodarce
materiałowej, zatem również w roku 2012 wskaźnik nie powinien przekroczyć 30 dni.
Wskaźnik rotacji zapasów jest wskaźnikiem średniorocznym, niwelującym
odchylenia sezonowe. Powyższe wskaźniki za lata 2009 - 2011 zostały skalkulowane
przez biegłego rewidenta i zaprezentowane w opublikowanym Raporcie i opinii z
badania sprawozdania finansowego Spółki za rok 2011.
Działalność Spółki polega na dostawie towarów rozliczanych w okresach
rozliczeniowych. W związku z tym zgodnie z art. 12 ust. 3c i d ustawy z dnia 15
lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 74,
poz. 397 ze zm., dalej "u.p.d.o.p"), Spółka rozpoznaje przychody podatkowe w
ostatnim dniu okresu rozliczeniowego określonego w umowie lub na wystawionej
fakturze. Oznacza to, że Spółka nie rozpoznaje jako przychód podatkowy danego
okresu przychodów księgowych obejmujących towary, których dostawa nastąpiła
przed zakończeniem danego okresu rozliczeniowego określonego w umowie bądź
przed wystawieniem faktury (tzw. "szacunki"). Powyższe przychody księgowe zostają
ujęte w wyniku podatkowym w późniejszym okresie tj. w ostatnim dniu okresu
rozliczeniowego.
Konsekwentnie, Spółka rozpoznaje bezpośrednie koszty podatkowe tylko w
odniesieniu do tych przychodów księgowych, które zostały rozpoznane jako
przychody podatkowe.
W związku z powyższym Spółka zadała pytanie:
W jaki sposób i w jakim okresie Spółka powinna rozpoznać obniżenie ceny
towarów nabytych przez Spółkę i zafakturowanych przez kontrahenta w roku 2011 i
2012 przed dniem podpisania Aneksu, na gruncie rozliczeń z tytułu podatku
dochodowego od osób prawnych?
Zdaniem Skarżącej, w przedstawionym stanie faktycznym, na gruncie
rozliczeń z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych, Spółka powinna
rozpoznać obniżenie ceny poprzez obniżenie kosztów podatkowych w okresach
rozliczeniowych począwszy od miesiąca zawarcia Aneksu tj. listopada 2012 roku.
Zważywszy na inne okresy rozpoznania przychodów i kosztów dla celów
podatkowych i księgowych z tzw. szacunków, Spółka powinna rozpoznać obniżenie
ceny towarów nabytych przez Spółkę i zafakturowanych przez kontrahenta w roku
2011 i 2012 przed dniem podpisania Aneksu, poprzez korektę kosztów uzyskania
przychodów w rozliczeniu za miesiąc zawarcia Aneksu (tj. w listopadzie 2012 roku),
w części dotyczącej towarów, których dostawa została rozpoznana przez Spółkę
jako przychód podatkowy do końca listopada 2012 roku.
W pozostałej części, tj. w zakresie towarów objętych Aneksem, których
dostawa nie została rozpoznana jako przychód podatkowy do końca listopada 2012
roku, koszty bezpośrednie będą kosztami podatkowymi w dacie realizacji
odpowiadających im przychodów podatkowych.
Skarżąca zaznaczyła, iż wydatki poniesione przez Skarżącą na zakup
towarów od zagranicznego kontrahenta stanowią koszty bezpośrednio związane z
przychodami. Wydatki te mają bowiem bezpośredni związek z uzyskanym przez
Skarżącą przychodem z obrotu towarami.
Spółka podkreśliła, iż u.p.d.o.p. nie zawiera szczególnych regulacji
dotyczących sposobu dokonania korekt kosztów bezpośrednio związanych z
uzyskiwanymi przychodami. W konsekwencji do właściwego określenia momentu, w
którym powinna zostać rozpoznana korekta kosztu bezpośredniego dla celów
podatku dochodowego od osób prawnych, zastosować należy ogólne zasady
dotyczące momentu potrącania kosztów bezpośrednio związanych z uzyskiwanymi
przychodami.
Zdaniem Skarżącej, stosując zasady ogólne rozpoznania kosztów
bezpośrednich (rozpoznania ich w roku osiągnięcia przychodów), na podstawie art.
15 ust. 4b i c u.p.d.o.p. Spółka powinna rozpoznać obniżenie ceny poprzez obniżenie
kosztów podatkowych w okresach rozliczeniowych począwszy od miesiąca zawarcia
Aneksu tj. listopada 2012.
W szczególności, zważywszy na inne okresy rozpoznania przychodów i
kosztów dla celów podatkowych i księgowych z tzw. szacunków Skarżąca powinna:
a) w zakresie towarów, których sprzedaż została rozpoznana jako
przychód podatkowy do końca listopada 2012 rozpoznać przedmiotowe zdarzenie
gospodarcze (obniżenie kosztów zakupu towarów) poprzez korektę kosztów
uzyskania przychodów w listopadzie 2012 r. Wynika to z faktu, iż w stosunku do
towarów, które zostały:
- nabyte i sprzedane w 2011 r. (przychód i koszt bezpośredni rozpoznany w
2011r.) - korekta kosztów nastąpi po dacie sporządzenia sprawozdania finansowego
lub złożenia zeznania za rok 2011 (dlatego musi nastąpić w kolejnym roku ( art. 15
ust. 4c u.p.d.o.p.);
nabyte w roku 2011 i 2012 do zawarcia Aneksu i sprzedane do końca
listopada 2012 r. - korekta kosztów nastąpi w roku uzyskania przychodu i poniesienia
kosztu (art. 15 ust. 4b ustawy o CIT).
b) w zakresie towarów, których dostawa będzie rozpoznana jako przychód
podatkowy w kolejnych okresach rozliczeniowych (od grudnia 2012 r. włącznie),
rozpoznać w tych okresach przypadające na nie bezpośrednie koszty uzyskania
przychodów uwzględniające obniżkę ceny zakupu. Wynika to z faktu, iż w stosunku
do tych towarów Spółka rozpozna już koszt uzyskania przychodu w niższej
wysokości, w okresie, w którym Spółka zrealizuje przychód z tytułu sprzedaży towaru
(art. 15 ust. 4b u.p.d.o.p.).
Zdaniem Skarżącej mając na uwadze fakt, że wskaźnik rotacji zapasów za
2012. r. nie powinien przekroczyć 30 dni, można przyjąć, że towary zakupione w
2012 r. i zafakturowane przez kontrahenta przed dniem zawarcia Aneksu (tj. listopad
2012) powinny zostać dostarczone do klientów Spółki w 2012 r. Dlatego też na
podstawie powyższych wskaźników rotacji zapasów, towary zakupione w 2011 i w
2012 r. i zafakturowane przed dniem zawarcia Aneksu nie będą stanowić zapasu
Spółki na koniec 2012 r.
Skarżąca podkreśliła, iż w ujęciu księgowym przedmiotowe zdarzenie zostało
rozpoznane jako zdarzenie jednorazowe i ujęte w listopadzie 2012 r. (miesiącu
zawarcia Aneksu). Takie ujęcie zostało potwierdzone i zaakceptowane przez
audytora Spółki.
W ocenie Skarżącej stanowisko to wyklucza również możliwość uszczuplenia
należności podatkowych Skarbu Państwa, gdyż Spółka pomniejszy koszty
podatkowe (zwiększy dochód do opodatkowania) już w roku 2012 r., a nie
potencjalnie w 2013 r. (jak w przypadku potencjalnego odniesienia korekty kosztów
do wartości zapasów).
Skarżąca podkreśliła, iż przedmiotowa korekta kosztów nie jest wynikiem
błędu w zakresie pierwotnej kalkulacji wysokości kosztów. W momencie, w którym
poniosła przedmiotowe koszty (w latach 2011 i 2012 do dnia zawarcia Aneksu), nie
mogła przewidzieć, iż wartość ceny ich zakupu zostanie obniżona. Tym samym,
obniżka ceny towarów jest rezultatem odrębnego zdarzenia gospodarczego
(zawarcia Aneksu w listopadzie 2012 r.) przewidującego korzystniejsze dla Spółki
warunki dokonanych wcześniej transakcji.
Na potwierdzenie swojego stanowiska Spółka powołała się na orzecznictwo
sądów administracyjnych oraz interpretacje Ministra Finansów.
Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia [...] lutego 2013 r. uznał
stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe. W uzasadnieniu powołał się na art. 15 ust.
1, art. 15 ust. 4,4b i 4c u.p.d.o.p. Wyjaśnił, iż faktura (nota) korygująca nie
dokumentuje odrębnego, niezależnego zdarzenia gospodarczego, lecz odnosi się
ściśle do stanu zaistniałego w przeszłości. Według organu interpretacyjnego
niezależnie od przyczyny wystawienia korekty, punktem odniesienia dla faktury
korygującej jest zawsze faktura pierwotna.
Organ zaznaczył, iż przepisy u.p.d.o.p. nie określają szczególnych zasad
dokonywania korekt kosztów uzyskania przychodów. Zdaniem Ministra Finansów
bez względu na to, czy poniesiony koszt ma charakter kosztu bezpośredniego, czy
też kosztu pośredniego wystawiona faktura (nota) korygująca nie zmienia momentu
poniesienia i potrącenia kosztu, a jedynie jego wysokość. Korekta wielkości kosztu
powinna być zatem zawsze rozliczana w okresie rozliczeniowym, w którym koszt
został już ujęty w ewidencji księgowej, z uwzględnieniem zasad potrącalności
wynikających z przepisów ww. ustawy.
Minister Finansów uznał, iż faktury (noty) korygujące odnoszące się do
kosztów bezpośrednio związanych z uzyskiwanymi przychodami danego roku,
otrzymane po dniu sporządzenia sprawozdania finansowego lub złożenia zeznania
podatkowego za ten rok, powinny być ujmowane w roku podatkowym rozpoznania
kosztu bezpośredniego (pierwotnego), ponieważ późniejsze wystawienie faktury
(noty) korygującej nie określa nowego zdarzenia gospodarczego (i tym samym nie
generuje nowych kosztów), tylko zmienia już zaistniałe.
Organ interpretacyjny uznał za nieprawidłowe stanowisko Spółki w zakresie
sposobu oraz momentu ujęcia korekty kosztów uzyskania przychodów w związku z
podpisaniem aneksu do pierwotnej umowy handlowej tj. na bieżąco. Zdaniem
Ministra Finansów Skarżąca powinna dokonać korekty kosztów uzyskania
przychodu za poprzednie okresy rozliczeniowe tj. za rok 2011 oraz 2012.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów
stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.
Pismem z dnia 29 kwietnia 2013 r. Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą interpretację indywidualną
wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej interpretacji zarzuciła naruszenie:
- art. 15 ust. 4b i ust. 4c u.p.d.o.p. poprzez ich niezastosowanie pomimo, że
ww. normy określają zasady rozpoznania kosztów bezpośrednich i znajdują
zastosowanie w odniesieniu do korekty takich kosztów (co potwierdza orzecznictwo
sądów administracyjnych);
art. 120 w zw. z art. 14h ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj.
Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; - dalej: "O.p.") poprzez wydanie interpretacji bez
podstawy prawnej, tzn. uznanie, że stanowisko Skarżącej jest nieprawidłowe i
wskazanie, że Spółka powinna rozpoznać korektę kosztów bezpośrednich w
okresach przeszłych (wstecz), pomimo braku regulacji prawnej przewidującej taki
skutek;
- art. 121 § 1 w zw. z art. 14h oraz art. 14e O.p. - poprzez wydanie Interpretacji
bez uwzględnienia orzecznictwa Ministra Finansów oraz sądów administracyjnych.
W uzasadnieniu Skarżąca zarzuciła, iż ocena prawna jej stanowiska zawarta
w zaskarżonej Interpretacji pozbawiona jest podstawy prawnej. Zdaniem Skarżącej,
skoro brak jest przepisów konstytuujących zasady dokonywania i rozpoznawania
korekty kosztów podatkowych w rozumieniu u.p.d.o.p. Organ nie ma legalnych
podstaw, aby kwestionować prawidłowość stanowiska przyjętego przez Skarżącą. W
ocenie Skarżącej w przedmiotowej sytuacji mamy do czynienia z luką w prawie.
Zaznaczyła, iż przyjęcie stanowiska Organu skutkować będzie koniecznością
redukcji kosztów za przeszłe okresy rozliczeniowe (w tym za rok 2011), a w
konsekwencji powstaniem zaległości podatkowej i koniecznością zapłaty odsetek za
zwłokę, co oznacza zastosowanie analogii na niekorzyść podatnika.
Skarżąca zaznaczyła, iż prawidłowość rozliczeń podatnika, a w konsekwencji
wysokość zobowiązania podatkowego na gruncie u.p.d.o.p. powinna być oceniana
na dzień złożenia zeznania podatkowego za dany rok. Późniejsze zdarzenia
gospodarcze nie powinny mieć co do zasady wpływu na rozliczenia podatników za
okresy przeszłe. Według Skarżącej podpisanie Aneksu powinno być traktowane jako
niezależne odrębne zdarzenie gospodarcze. Takie nowe zdarzenie powinno zostać
ujęte w rozliczeniach Skarżącej na bieżąco (bez konieczności korekty przeszłych
okresów rozliczeniowych).
Zdaniem Skarżącej wobec braku szczególnych regulacji dotyczących sposobu
dokonania korekt kosztów bezpośrednio związanych z uzyskiwanymi przychodami,
do właściwego określenia momentu, w którym powinna zostać rozpoznana korekta
kosztu bezpośredniego dla celów podatku dochodowego od osób prawnych,
zastosować należy ogólne zasady dotyczące momentu potrącania kosztów
bezpośrednio związanych z uzyskiwanymi przychodami. Na potwierdzenie swojego
stanowiska Skarżąca powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych.
W ocenie Skarżącej organ interpretacyjny powinien wziąć pod uwagę
stanowisko wyrażone przez organy podatkowe w takich samych bądź analogicznych
stanach faktycznych albo chociaż wskazać, z jakich powodów od tego stanowiska
odstępuje.
Skarżąca ponadto powołała się na ekspertyzę prawną, w której autorzy
stwierdzili, iż :
- nie ma podstaw na gruncie podatków dochodowych, aby twierdzić, że to
dokumenty, a nie zdarzenia gospodarcze wywołują skutki podatkowe;
- zdarzeniem gospodarczym jest każda zmiana sytuacji majątkowej podatnika
związana z prowadzoną działalnością gospodarczą; obniżka ceny towarów uprzednio
zakupionych po cenie wyższej jest zatem nowym zdarzeniem gospodarczym,
odrębnym w stosunku do zdarzenia poniesienia kosztu podatkowego tytułem zapłaty
ceny za zakupione towary, którego rezultaty należy uwzględnić w bieżących
rozliczeniach podatkowych;
- skoro wydatek na nabycie towarów został przez podatnika faktycznie
poniesiony, stanowi on w dacie jego poniesienia koszt uzyskania przychodu tworząc
tym samym podatkowy stan faktyczny, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie
obowiązku podatkowego i który to podatnik winien uwzględnić w zeznaniu
podatkowym, a późniejszy zwrot wydatku na skutek udzielenia rabatu przez
kontrahenta kwalifikacji tej jako kosztu w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. nie może
zmieniać;
- powołany przez organ podatkowy w interpretacji przepis art. 15 ust. 4
u.p.d.o.p. nie dotyczy wyłączenia określonych kosztów z kosztów uzyskania
przychodów, lecz ich rozliczenia w czasie, jego wykładnia nie może zatem prowadzić
do pozbawienia podatnika prawa do pomniejszenia przychodu o te koszty, które
zostały już przez podatnika poniesione i rozliczone w zeznaniu podatkowym;
- stosowanie art. 15 ust 4 u.p.d.o.p. dla ustalenia zasad dotyczących korekty
kosztów w czasie, stanowi niedopuszczalne sięganie do analogi legis, podczas gdy
możliwość taką należałoby dopuścić co najwyżej w odniesieniu do treści art. 15 ust.
4b, art. 15 ust. 4c oraz art. 15 ust. 4e u.p.d.o.p.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie
podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji. Zarzuty skargi uznał
za nieuzasadnione. W uzasadnieniu wskazał ponadto, iż punktem odniesienia w
przedmiotowej sprawie powinny być zasady wyrażone w przepisach § 13 i 14
rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu
podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania
oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku
od towarów i usług (Dz. U. Nr 212, poz. 1337 z późn. zm.), dalej jako
"rozporządzenie w sprawie zwrotu".
Minister Finansów wskazał, iż późniejsze wystawienie faktury VAT korygującej
nie powoduje zmiany daty powstania kosztu uzyskania przychodu, który powstał na
powyższych zasadach.
Minister Finansów zaznaczył, iż faktura korygująca nie dokumentuje
odrębnego, niezależnego zdarzenia gospodarczego, lecz odnosi się ściśle do stanu
zaistniałego w przeszłości. Faktura korygująca powinna mieć zatem wpływ na
koszty/przychody określone w fakturze pierwotnej, bowiem dotyczy ona uprzednio
wykazanych kosztów, a nie jakichkolwiek innych.
Organ podkreślił, iż aneks do zawartej uprzednio umowy w rozpatrywanej
sprawie odnosi się do towarów oraz zdarzenia gospodarczego umiejscowionego w
przeszłości, a nie jak twierdzi Skarżąca do bieżących rozliczeń. Zdaniem Organu
również autorzy ekspertyzy prawnej dołączonej do niniejszej skargi nie uwzględnili
faktu, iż aneks do umowy w przedmiotowej sprawie dotyczy wydatków poniesionych
na nabycie towarów we wcześniejszych okresach rozliczeniowych. Tym samym
dokonali błędnej analizy oraz wykładni przepisów ustawy o podatku dochodowym od
osób prawnych, twierdząc, iż faktura korygująca wysokość kosztów uzyskania
przychodów powinna być rozliczana na bieżąco.
Zdaniem Ministra Finansów, jeżeli przyjąć za zasadę, iż fakturę korygującą
wysokość kosztów uzyskania przychodów powinno się rozliczać w bieżących
okresach rozliczeniowych to mogłoby dochodzić do sytuacji, iż w danym okresie
rozliczeniowym podatnik nie uzyskał przychodów, a odliczył koszty uzyskania
przychodów. Takie rozwiązanie prowadziłoby do naruszenia podstawowej zasady
konstrukcji podatku dochodowego określonej w art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p.
Organ interpretacyjny podniósł, iż w przedmiotowej sprawie podatnik nie
ponosi dodatkowych kosztów uzyskania przychodów po dniu, o którym mowa w ust.
4b pkt 1 albo pkt 2 art. 15 ww. ustawy, tylko otrzymuje ekwiwalent pieniężny w
postaci obniżki ceny zakupionych uprzednio towarów.
W związku z powyższym, w ocenie organu interpretacyjnego, nie znajdą
zastosowania przepisy art. 15 ust. 4b-4e u.p.d.o.p., bowiem normy prawne zawarte
w tych przepisach odnoszą się ściśle do momentu rozliczenia kosztów bezpośrednio
związanych z uzyskiwanymi przychodami, a nie jak twierdzi Skarżąca również do
korekty tych kosztów. Na potwierdzenie swojego stanowiska Minister Finansów
powołał wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2012 r.,
sygn. II FSK 2422/10 oraz z dnia 12 lipca 2012 r, sygn. II FSK 2660/10.
Zdaniem Ministra Finansów faktury korygujące zmieniające wysokość kosztów
uzyskania przychodów, odnoszące się do kosztów danego roku a otrzymane:
1. po zakończeniu tego roku ale do dnia o którym mowa w art. 15 ust. 4b pkt 1
albo pkt 2.
2. po zakończeniu tego roku oraz po dniu o którym mowa w art. 15 ust. 4b pkt 1
albo pkt 2.
3. w kolejnych latach
- powinny być ujmowane dla celów podatku dochodowego od osób prawnych w
momencie poniesienie kosztu, tj. w dacie wystawienia faktury pierwotnej.
Tym samym, w ocenie Ministra Finansów Skarżąca w przypadku otrzymania
korekty faktury po dniu o którym mowa wart. 15 ust. 4b pkt 1 albo pkt 2 u.p.d.o.p.,
odnoszącej się do uprzednio wykazanego kosztu uzyskania przychodu, powinna
dokonać korekty rozliczeń rocznych.
Pismem procesowym z dnia 4 września 2013 r. Skarżąca odniosła się do
stanowiska organu interpretacyjnego zawartego w odpowiedzi na skargę wskazując,
iż rozporządzenie w sprawie zwrotu zostało wydane na gruncie podatku od towarów i
usług, w realizacji delegacji z ustawy, która nie ma zastosowania do zasad
rozpoznawania korekty kosztów w rozliczeniach z tytułu podatku dochodowego od
osób prawnych.
Skarżąca podniosła, iż przedmiotem niniejszego sporu nie są zasady
wystawiania faktur (not) korygujących, co jest przedmiotem rozporządzenia w
sprawie zwrotu. Noty korygujące zostały wystawione przez zagranicznego
kontrahenta na podstawie obcego prawa.
Skarżąca stwierdziła, iż jeżeli jednak przyjąć za Organem, że w przedmiotowej
sprawie punktem odniesienia powinny być również zasady ustalania właściwego
okresu rozpoznawania korekt na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług, to
należy odwołać się do utrwalonej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu
Administracyjnego (m.in. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1
grudnia 2010 r. sygn. akt I FSK 106/10), zgodnie z którą w przypadku kiedy korekta
in plus:
- jest następstwem błędu pierwotnej faktury, faktura korygująca powinna być
ujęta wstecz;
- nie stanowi następstwa błędu pierwotnej faktury, a przyczyna korekty
powstała w terminie późniejszym (np. następuje uzgodniona zmiana ceny),
korekta powinna zostać ujęta w bieżącym okresie rozliczeniowym.
Skarżąca podkreśliła, iż przywołane przez nią orzeczenia Naczelnego Sądu
Administracyjnego potwierdzają jednoznacznie, że - wbrew twierdzeniom Organu -
korekta wynikająca z późniejszej zmiany umowy (tj. która nie była wynikiem błędu)
powinna być dokonywana na bieżąco.
Spółka uznała za niezasadne stanowisko Ministra Finansów w zakresie zasad
rozpoznawania kosztów uzyskania przychodu w czasie wskazując, iż
- ustawodawca przewidział wprost możliwość rozpoznania kosztów
bezpośrednich w roku innym niż powiązane z nimi przychody (art. 15 ust. 4c
u.p.d.o.p.);
- twierdzenie Ministra Finansów ma charakter hipotetyczny i nie ma
zastosowania w przedmiotowym stanie faktycznym (Spółka zrealizowała
przychody podatkowe w roku zawarcia aneksu);
-
- stanowisko Ministra Finansów nie odpowiada realiom ekonomicznym i
praktyce stosowania prawa podatkowego.
Zdaniem Skarżącej stanowisko organu podatkowego, zgodnie z którym
przepisy podatkowe powinny być interpretowane ściśle, bez możliwości
zastosowania reguł interpretacyjnych, nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie
- w której de facto brak jest jakichkolwiek przepisów regulujących wprost sporną
materię, co potwierdził wprost sam Minister Finansów. Skarżąca zaznaczyła, iż
stosowanie zasady in dubio pro tributario w interpretacji prawa podatkowego zostało
wielokrotnie potwierdzone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz
Sądu Najwyższego.
Skarżąca zaznaczyła, iż powołane przez Ministra Finansów orzeczenia
dotyczą rozpoznawania korekty przychodów (a nie kosztów podatkowych), których
poniesienie uregulowanie jest w art. 12 ust. 3a u.p.d.o.p. Podkreśliła, iż wyroki
wydane na gruncie ww. przepisu nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia w
niniejszej sprawie.
Skarżąca podniosła ponadto, iż aneks do zawartej umowy wprowadza nowe
zasady rozliczeń między stronami dopiero od momentu jego zawarcia. Zdaniem
Skarżącej nie można przyjąć, że zasady wynikające z aneksu obowiązywały przed
jego zawarciem (w szczególności w 2011 r.). Przyjęcie, że rozliczenia skutków
podatkowych wynikających z aneksu powinno dokonać się wstecz możliwe jest tylko
przy założeniu, że wcześniejsze rozliczenia między stronami były wadliwe, co nie
miało miejsca w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z
dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.
1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez
kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest
pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),
dalej p.p.s.a, stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy
administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje
przepisów prawa podatkowego wydane w indywidualnych sprawach.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej
sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną
podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu błędne jest zarówno stanowisko organu podatkowego i
Skarżącej, tej ostatnio wymienionej w szczególności w zakresie postawionej tezy
dotyczącej obniżenia kosztów podatkowych w okresach rozliczeniowych począwszy
od miesiąca zawarcia aneksu tj. listopada 2012 roku.
Należy zauważyć, iż ze stanowiska zawartego w skardze, jak i stanowiącej jej
uzupełnienie ekspertyzy prawnej wynika, iż zdaniem Skarżącej ustawodawca nie
uregulował w przepisach ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od
osób prawnych sytuacji dotyczącej otrzymania przez podatnika świadczenia
pieniężnego, będącego następstwem obniżenia przez jego kontrahenta ceny
sprzedaży zakupionych towarów, a co najwyżej odniósł się do sytuacji, w której
podatnik ponosi koszt uzyskania przychodów bezpośrednio związany z przychodami
danego roku.
Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela powyższego stanowiska
Skarżącej. Zdaniem Sądu, odpowiedź na zadane przez Skarżącą pytanie: "W jaki
sposób i w jakim okresie Spółka powinna rozpoznać obniżenie ceny towarów
nabytych przez Spółkę i zafakturowanych przez kontrahenta w roku 2011 i 2012
przed dniem podpisania Aneksu, na gruncie rozliczeń z tytułu podatku dochodowego
od osób prawnych?", powinna koncentrować się na interpretacji definicji przychodu
podatkowego określonego w art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. w stanie faktycznym
wskazanym przez Skarżącą.
W ocenie Sądu, niezasadnie również Minister Finansów uznał, iż problem
podniesiony przez Skarżącą we wniosku o wydanie interpretacji należy
przeanalizować przez pryzmat zasad potrącenia kosztów uzyskania przychodów.
Minister Finansów nieprawidłowo zastosował w sprawie przepisy art. 15 u.p.d.o.p.
Nie ma powodu do korygowania kosztów za poprzednie okresy rozliczeniowe,
ponieważ w ówczesnym stanie faktycznym kalkulacja wysokości kosztów była
prawidłowa. Tym samym, nie ma powodów do rozciągania wstecz zdarzeń
gospodarczych, które miały miejsce w kolejnych okresach rozliczeniowych.
W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma stan
faktyczny przedstawiony we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Specyfika
postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji polega bowiem m.in. na tym,
że organ podatkowy rozpatruje sprawę tylko i wyłącznie na podstawie stanu
faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę oraz wyrażonej przez niego
oceny prawnej (art. 14b § 3, art. 14c § 1 O.p.). Dlatego też organ podatkowy nie
przeprowadza w tego rodzaju sprawach postępowania dowodowego, ograniczając
się do analizy okoliczności faktycznych podanych we wniosku i w stosunku tylko do
tych okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko. Podkreślić przy tym trzeba, że
w sprawach o wydanie interpretacji indywidualnych nie może toczyć się spór o stan
faktyczny.
Z przedstawionego stanu faktycznego sprawy wynikało, że Skarżąca w celu
uzyskania korzystniejszych zasad współpracy Spółka renegocjowała warunki
długoterminowej umowy handlowej z jednym z kontrahentów zagranicznych. W ich
wyniku w listopadzie 2012 r. Skarżąca oraz zagraniczny kontrahent zawarli
porozumienie i podpisali aneks do długoterminowej umowy handlowej. Jednym z
efektów zawarcia aneksu jest obniżenie ceny towarów zakupionych przez Spółkę w
2011 i 2012 roku i zafakturowanych przez kontrahenta przed dniem podpisania
aneksu. Z tego tytułu Spółka otrzyma/otrzymała świadczenia pieniężne od
zagranicznego kontrahenta (w kwocie równej uzgodnionej obniżce ceny). Obniżenie
ceny zostało udokumentowane wystawionymi przez kontrahenta zagranicznego
notami korygującymi (wystawienie not korygujących nastąpiło na podstawie prawa
państwa kontrahenta).
Przystępując do oceny zaskarżonej interpretacji indywidualnej, w pierwszej
kolejności należy odnieść się do brzmienia art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p., iż
przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności otrzymane
pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe.
Na podstawie przytoczonego przepisu, należy rozważyć, co należy rozumieć
pod pojęciem samego przychodu, które nie zostało w ustawie zdefiniowane. Co do
zasady przychodem jest każda wartość wchodząca do majątku podatnika,
powiększająca jego aktywa, mająca definitywny charakter, którą może on
rozporządzać jak własną, o ile nie została wyłączona z przychodów podatkowych
mocą art. 12 ust. 4 u.p.d.o.p.
Zdaniem Sądu kwoty uzyskane przez Skarżącą, czy też jak określono we
wniosku o wydanie interpretacji świadczenie pieniężne od zagranicznego
kontrahenta (w kwocie równej uzgodnionej obniżce ceny) stanowią przychód
podatkowy w dacie otrzymania na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p.
Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, iż art. 12 ust. 4 u.p.d.o.p. wskazuje
enumeratywnie, co nie stanowi przychodu. Tak więc przy określaniu przychodów
konieczne jest ustalenie, czy konkretna jego kategoria nie została wymieniona w art.
12 ust. 4; jeśli została, to na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób
prawnych nie może być uznana za przychód, a poniesiony w tym celu wydatek nie
może być kosztem uzyskania przychodów. Zauważyć zatem należy, że w art. 12 ust.
4 pkt 6a u.p.d.o.p. ustawodawca postanowił, że do przychodów nie zalicza się
zwróconych innych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów.
Wnioskując zatem a contrario, przychodami będą wszelkie zwrócone kwoty
pokrywające poniesione wydatki, o ile wcześniej zostały zaliczone do kosztów
uzyskania przychodu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 29 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 2013/01, LEX nr 80743 oraz wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego w Katowicach z dnia 31 marca 2003 r., sygn.
akt I SA/Ka 344/02, LEX nr 104770).
Skoro poniesione przez Spółkę w 2011 i 2012 roku wydatki, związane z
warunkami długoterminowej umowy handlowej z jednym z kontrahentów
zagranicznych zostały zaliczone do kosztów roku 2011 i 2012, wyjątek z art. 12 ust. 4
pkt 6a u.p.d.o.p. nie mógł być zastosowany.
Zdaniem Sądu, mając na względzie poglądy wyrażane w doktrynie na gruncie
art. 12 ust. 4 pkt 6a u.p.d.o.p., iż "wydatki niepodlegające zaliczeniu do kosztów
uzyskania przychodów wymienia przepis art. 16 u.p.d.o.p. Zatem te wszystkie
wydatki wymienione w cytowanym przepisie, które zostały podatnikowi zwrócone,
wyłączone są z przychodów podatnika. Do takich wydatków m.in. zalicza się
zwrócone wydatki na rzecz osób wchodzących w skład rad nadzorczych, komisji
rewizyjnych lub innych organów stanowiących osób prawnych (z wyłączeniem
wynagrodzeń z tytułu pełnionych funkcji), wydatki związane z zapłatą kar,
odszkodowań i innych opłat o charakterze przymusowym, kosztów reprezentacji, w
szczególności poniesionych na usługi gastronomiczne, zakup żywności oraz
napojów, w tym alkoholowych" (por. L. Błystak w: S. Babiarz, L. Błystak, B. Dauter, A.
Gomułowicz, R. Pęk, K. Winiarski, Podatek dochodowy od osób prawnych,
Komentarz 2010, Unimex 2010, str. 365) należy ponownie wskazać, iż w stanie
faktycznym przedstawionym we wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji
przepisów prawa podatkowego zastosowanie będzie miała zasada, o której
wspomniał wcześniej Sąd, zawarta w przepisie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p.
Ponownie rozpoznając wniosek Skarżącej o wydanie interpretacji organ
zobowiązany jest uwzględnić powyżej wyrażone stanowisko Sądu
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. skargę
uwzględnił i zaskarżoną interpretację indywidualną uchylił. O kosztach postępowania
orzeczono na podstawie art.200 ustawy procesowej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło