III SA/Wa 1352/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej w sprawie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, skarżący – J.R. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wraz z żoną zarabiają w sumie 4.200 zł. Spłacają kredyt za syna, którego rata wynosi 1.668 zł. Koszty utrzymania domu, tj. opłaty za media, wynoszą ok. 760 zł, telefony – 150 zł, ubezpieczenia – 100 zł, koszty wyżywienia, leki i inne niezbędne wydatki to ok. 1.000 zł. Żona skarżącego spłaca jeszcze należność do urzędu skarbowego w ratach po 300 zł. Skarżący wskazał, że przez trzy lata był bezrobotny, w związku z czym, powstały zaległości, które teraz stara się spłacać. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i [...] córką. Z oświadczeń skarżącego wynika, że nie posiada on żadnego majątku ani oszczędności. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dokumentów i złożenia wyjaśnień dotyczących sytuacji finansowej, skarżący nadesłał: zaświadczenia o dochodach, wyciągi z rachunków bankowych, zeznania podatkowe. Wyjaśnił również, że jego żona zaciągnęła kredyt wraz z synem na remont i budowę jego domu, gdyż syn nie miał jeszcze zdolności kredytowej. Syn zobowiązał się po uzyskaniu zdolności kredytowej przejąć kredyt. Zobowiązania tego nie dotrzymał. Ponadto zaprzestał spłacania kredytu. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej – "P.p.s.a"), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W tym miejscu wskazać trzeba, że na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 200 zł. Odnosząc powyższą kwotę do sytuacji finansowej skarżącego, uznać należało, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Przy czym referendarz sądowy nie neguje, że sytuacja finansowa rodziny skarżącego nie jest najlepsza, zwłaszcza z uwagi na konieczność spłaty kredytu oraz wcześniejszy brak zatrudnienia skarżącego. Niemniej jednak, jak wynika z przedstawionego zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków, uzyskiwane dochody wystarczają na zaspokojenie potrzeb życiowych rodziny, w tym na spłatę kredytu. Zauważyć bowiem należy, że jak wynika z nadesłanych zaświadczeń o dochodach i wyciągów z rachunków bankowych, miesięczne wynagrodzenie netto skarżącego wynosi ok. 1.500 zł, a jego żony – ok. 3.400 zł. Daje to łączny dochód w wysokości ok. 4.900 zł. Z kolei miesięczne niezbędne wydatki rodziny z uwzględnieniem spłat kredytów i spłat należności do urzędu skarbowego, zgodnie z oświadczeniem skarżącego, wynoszą ok. 4.000 zł. Tym samym różnica pomiędzy dochodami a niezbędnymi wydatkami rodziny wynosi ok. 900 zł. Ponadto, jak wynika z wyciągów z rachunków bankowych, pozostająca ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym dorosła córka – A., mimo że skarżący wskazał, że jest ona osobą bezrobotną, zasila rachunek bankowy matki wpłatami w wysokości łącznej ponad 1.000 zł miesięcznie. W konsekwencji przyjąć należy, że rodzina skarżącego dysponuje wolnymi środkami, które może przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu. Należy bowiem pamiętać, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Bez wątpienia skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Podsumowując przyjąć należy, że okoliczności podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzasadniają twierdzenia, że skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do uiszczenia wpisu sądowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.