III SA/Wa 1364/09

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 sierpnia 2010 r. po rozpoznaniu wniosku M. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi M.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. p o s t a n a w i a 1. odmówić skarżącemu zwolnienia od opłaty sądowej od sporządzenia uzasadnienia w kwocie 100,- zł 2. zwolnić skarżącego od pozostałych kosztów sądowych w kwocie przekraczającej 30,- zł 3. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.) albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) M. F., dalej jako skarżący, we wniosku zawartym w nadesłanym formularzu PPF z 10 sierpnia 2010 r., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, tj. radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazał, że z powodu ciężkiej sytuacji materialnej nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych. Skarżący wskazał, ze w związku z kryzysem gospodarczym i "ostrą zimą", z prowadzonej działalności gospodarczej w 2009 r. uzyskał stratę. Utrzymuje się dzięki pomocy swojego syna, W. Skarżący poinformował, ze do 2008 r. był osobą bezdomną. Obecnie posiada mieszkanie o powierzchni 46 m. kw., otrzymane w spadku, 0,7833 ha nieruchomości rolnej, 5200,- m.kw. działki leśnej. Na nieruchomościach jest ustanowiona hipoteka. Nadto skarżący, do formularza PPF, załączył zeznanie podatkowe za 2009 r. Skarżący, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 23 lipca 2010 r., poinformował o tym, że: w 2009 r. nie osiągnął żadnego dochodu; nie posiada rachunków bankowych; w sytuacjach, kiedy nie ma środków utrzymania, pomaga mu syn; źródłem utrzymania skarżącego jest działalność gospodarcza, którą prowadzi; miesięczne wydatki skarżący oznaczył na kwotę 1630,- zł. 3) Referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom skarżącego zawartym w treści formularza PPF o braku wolnych środków finansowych. Jednocześnie wskazuje, że fakt wykazania straty w zeznaniu podatkowym przez skarżącego nie oznacza braku uzyskiwania przez niego środków finansowych, jak też może być przyczyną prowadzenia postępowania w celu ujawnienia źródeł pokrywania zadeklarowanej straty. Referendarz sądowy wskazuje jednakże, że wysokość minimum socjalnego na 1 osobę wynosiło w 2008 r. ok. 865,- zł (http://www.ipiss.com.pl/www_new_ms_2008.pdf). Za minimum socjalne należy rozumieć wskaźnik określający koszty utrzymania gospodarstw domowych z uwzględnieniem dóbr służącym do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na takim poziomie, że składniki te wystarczają nie tylko dla podtrzymania życia (ten wskaźnik jest określany jako minimum egzystencji), lecz także dla posiadania i wychowania dzieci oraz dla utrzymania minimum więzi społecznych. Referendarz sądowy zauważa, że wysokość miesięcznych wydatków skarżącego na czynsz, gaz, jedzenie, energię elektryczną , nawet, gdyby skarżący dysponował wskazaną kwotą minimum socjalnego, nie umożliwia mu pokrycia pełni wydatków związanych z prowadzeniem jego - co najmniej dwóch - sporów przed sądem. 4) Z tego powodu, jeżeli z zestawienia wysokości środków pieniężnych, którymi dysponuje skarżący, analizy sposobu prowadzenia gospodarki finansowej i wskazanego obowiązku uczestniczenia w kosztach sądowych, wynika, że uiszczenie choćby kosztów sporządzenia uzasadnienia w sprawie, nie wspominając o kosztach wpisu od skargi kasacyjnej, spowoduje negatywne następstwa w zadeklarowanej strukturze wydatków, to w rozstrzygnięciu o prawie pomocy należy w sposób niezwykle staranny uwzględniać prawo dostępu do Sądu II instancji. Uwagę tą referendarz odnosi do wydatków, które skarżący zobowiązany byłby ponieść na wynagrodzenie – najniższe choćby (120,- zł § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych... Dz.U. Nr 163, poz 1349 ze zm) – pełnomocnika, ponieważ udział pełnomocnika, ze względu na "przymus adwokacki", warunkuje prawo do Sądu II instancji. Fakt korzystania z pomocy syna, z którym skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, nie może być okolicznością uzasadniającą odmowę prawa pomocy, ponieważ sprawa sądowa dotyczy skarżącego, a nie – jego syna, którego nie można obciążać wszystkimi konsekwencjami wyborów ojca. Referendarz ma na uwadze też fakt, ze skarżący ponosił wydatki – w oznaczonym zakresie - związane z prowadzeniem sporów sądowych w innych sprawach wskazanych w uprzednio wydanych postanowieniach, co też nie pozostaje bez wpływu na ocenę jego zdolności płatniczej. Na potrzebę uwzględniania tego elementu zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 25 lutego 2010 r. II FZ 16/10. Nadto, zdaniem referendarza sądowego, sytuacja majątkowa skarżącego nie polepszyła się w stopniu uzasadniającym zmianę oceny zawartej w postanowieniu z 6 listopada 2009 r. III SA/Wa 1364/09. Referendarz sądowy jest jednakże zobowiązany uwzględnić świadczenie skarżącego, który zadeklarował kwotę trzymiesięcznego dochodu na sumę 5100,- zł, a wydatki miesięczne na kwotę – 1630,- zł (za trzy miesiące – 4890,- zł). Z zestawienia kwoty dochodu za trzy miesiące i wydatków za trzy miesiące wynika, że skarżący powinien dysponować wolną kwotą 210,- zł. Zarazem referendarz sądowy wskazuje, ze skarżący, w dniu 2 lipca 2010 r. wygrał przed Sadem sprawę o sygnaturze III SA/Wa 1365/09 i została mu zasądzona kwota 50,- zł. Z zestawienia wysokości posiadanych środków finansowych i ilości spraw, w których rozstrzygnięcie Sądu było niekorzystne dla skarżącego wynika, że skarżący jest w stanie przeznaczyć na każdą ze spraw kwotę 130,- zł. 5) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, i § 3 oraz § 4, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.