III SA/Wa 1366/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2003,2004 i 2005 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący J.L. zwrócił się na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, argumentując że jest bez pracy i prawa do zasiłku. Źródłem utrzymania jest emerytura żony w kwocie 1.352 zł netto. Poza mieszkaniem Skarżący nie posiada majątku. Do jego żony należy zaś mieszkanie w S. Do wydatków Skarżący zaliczył koszty utrzymania mieszkania i wydatki na leki. Wśród okoliczności uzasadniających wniosek wymienił zajęcia komornicze oraz wierzytelności. Pismem z 3 września 2010 r. referendarz sądowy wezwał Skarżącego do nadesłania w terminie 7 dni dodatkowej dokumentacji dotyczącej jego stanu majątkowego. Na jego wniosek termin ten przedłużono. Z obowiązku nadesłania dokumentacji Skarżący jednak nie wywiązał się. Z tych względów referendarz sądowy uznał, że nie wykazał on w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości, iż jego sytuacja materialna uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. W efekcie postanowieniem z 4 listopada 2010 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. W sprzeciwie Skarżący wyjaśnił, że rata spłacanego kredytu hipotecznego wynosi 800 zł miesięcznie. Powtórzył, że w chwili obecnej jest bez pracy i środków do życia. Toczy się wiele spraw sądowych z jego udziałem. Spór prowadzi także jego żona, którą UKE obciążył kwotą ponad 100.000 zł. Żona Skarżącego pobiera emeryturę, która po pomniejszeniu z tytułu zajęcia egzekucyjnego wynosi 1.355 zł. Trudna sytuacja sprawia że Skarżący "jest skazany" na pomoc dalszej i bliższej rodziny. Łącznie tytułem opłat sądowych musi uiścić kwotę ponad 1.000 zł. Skarżący zaakcentował również to, że przez ostatnie kilka lat nie otrzymywał wynagrodzenia. W tym czasie powstało zadłużenie u wielu osób i instytucji. Odpowiadając na kolejne wezwanie Sądu Skarżący wskazał, że działalność gospodarcza żony została zawieszona w marcu 2010 r. Zaległość w spłacie mieszkania wynosi 1.200 zł. W jednym mieszkaniu żony mieszka jej matka. Koszty utrzymania mieszkań ponosi żona. Skarżący wyjaśnił że na pomoc rodziny składają się drobne pożyczki umożliwiające przeżycie. Wymienił koszty jakie poniósł w związku z dochodzeniem zaległego wynagrodzenia. Skarżący posiada tylko jeden – nieaktywny – Sygn. akt III SA/Wa 1366/10 rachunek bankowy. Figuruje na nim debet ponad 1.300 zł. Skarżący zaznaczył jednocześnie, że w wyznaczonym przez Sąd terminie nie jest w stanie spełnić większości żądań, stąd też wniósł o przedłużenie terminu na przesłanie dokumentów do 31 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z użytego w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Możliwość wezwania daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a. W niniejszej sprawie możliwość tę wykorzystano, wzywając Skarżącego pismami z 3 września i 24 listopada 2010 r. do przedłożenia szeregu dokumentów. W odpowiedzi na te wezwania Skarżący przedstawił zaledwie dwa dokumenty obrazujące jego sytuację materialną, a mianowicie pismo w sprawie zajęcia wierzytelności i odcinek emerytury żony. W pozostałym zakresie Skarżący ograniczył się do opisania swojej sytuacji finansowej, nie popierając jednak swoich oświadczeń żadnymi dokumentami. Takie zachowanie Skarżącego sprowadzające się w istocie do lekceważenia wezwań Sądu należy ocenić negatywnie. Tym bardziej, że wychodząc naprzeciw Sygn. akt III SA/Wa 1366/10 wyraźnej prośbie Skarżącego, Sąd dwukrotnie przedłużył termin na złożenie wymaganych dokumentów - raz wydając stosowne zarządzenie w tym zakresie, innym zaś razem wstrzymując się z rozpoznaniem wniosku. Tym samym Sąd nie miał możliwości całościowego wglądu w sytuację majątkową Skarżącego. Nie wskazał on chociażby innych, niż koszty utrzymania jednego mieszkania, zakup leków i spłata kredytu hipotecznego, wydatków. Nie nadesłał też dokumentu, który potwierdziłby, że istotnie kredyt ten spłaca. Skarżący nie przesłał ponadto wyciągów z rachunku bankowego. Poprzestał na wyjaśnieniu, że rachunek ten – z uwagi na brak wpływów – jest nieaktywny. Tymczasem brak wpływów nie uniemożliwiał wypełnienia nałożonego nań obowiązku. Także podnoszony w formularzu PPF fakt zajęcia "wszystkiego" nie został przez Skarżącego udowodniony tudzież uprawdopodobniony. Nie jest nim bowiem złożone pismo z 2 listopada 2010 r. o zajęciu wierzytelności. Zajęcie wierzytelności żony Skarżącego należnej jej od Komornika Sądowego trudno uznać za zajęcie "wszystkiego". Nie sposób także nie zauważyć, że informacje zawarte w nadesłanych pismach pozostają w sprzeczności, co wskazuje na brak rzetelności i staranności Skarżącego w zobrazowaniu Sądowi swojej sytuacji finansowej. I tak ujawnione przez Skarżącego wydatki na utrzymanie jednego mieszkania, zakup leków i spłatę kredytu hipotecznego wynoszą łącznie 1.350 zł. Tyle też wynosi emerytura żony, która w chwili obecnej jest jedynym źródłem utrzymania małżonków. Z powyższego wynika, że emerytura żony Skarżącego pokrywa zaledwie część wydatków. Nie wiadomo natomiast, z jakiego źródła małżonkowie finansują wydatki na utrzymanie drugiego mieszkania, zakup żywności, ochronę zdrowia. Trudno przyjąć, by wydatki te pokrywali z pożyczek udzielanych przez rodzinę, skoro pożyczki te określili jako "drobne umożliwiające przeżycie". Skarżący w różny sposób definiuje pomoc świadczoną na jego rzecz przez rodzinę i znajomych – jednym razem wyjaśnił, że żyje na ich koszt (pismo z 6.09.2010 r.), czy też "jest skazany na pomoc dalszej i bliższej rodziny" (pismo z 17.11.2010 r.), innym zaś razem wskazał, że koszty pomocy rodziny to "drobne pożyczki umożliwiające przeżycie" do zwrotu po odzyskaniu wierzytelności (pismo z 7.12.2010 r.). Skarżący nie podał też – mimo wyraźnego wezwania - jakie konkretnie kwoty składają się na owe drobne pożyczki. Sygn. akt III SA/Wa 1366/10 Nie można również pominąć, znanej Sądowi z urzędu, okoliczności nieujawnienia przez Skarżącego wszystkich mających znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku faktów. Zauważyć bowiem należy, że rozpoznając zażalenia Skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 26 października 2010 r. (II FZ 552/10) i 25 listopada 2010 r. (I FZ 422/10), zwrócił uwagę na nieujawnione wcześniej informacje dotyczące drugiego rachunku bankowego, chorej córki mieszkającej w mieszkaniu Skarżącego, czy sprzedaży samochodu. Nie jest ponadto jasne, które z dwóch – należących do małżonków – mieszkań jest przezeń zajmowane. Skarżący wyjaśnił bowiem, że w "jednym mieszkaniu" żony mieszka jej matka, zaś w jego mieszka córka. Te dwa mieszkania to jedyne ujawnione przez Skarżącego składniki majątku małżonków. Niewykluczone jednak, że posiadają oni inne jeszcze nieruchomości, co tłumaczyłoby użycie przez Skarżącego – w piśmie z 7 grudnia 2010 r. - zwrotu "w jednym mieszkaniu" żony. Końcowo należy zauważyć, że w dniach 29 listopada i 27 grudnia 2010 r. Skarżący – w podobnej do analizowanej tu sytuacji materialnej - wpłacił kwotę 200 zł tytułem wpisów należnych w sprawach III SA/Wa 883 i 884/10. Zdaniem Sądu omówione wyżej sprzeczności i niejasności w składanych wyjaśnieniach nie pozwalają na stwierdzenie, że Skarżący istotnie nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z tej przyczyny Sąd, na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.