III SA/Wa 1390/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik, sędzia WSA Anna Zaorska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi J. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę 1. Naczelnik [...] w W. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...],[...],[...],[...] obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień 2014 r. w łącznej kwocie [...] zł (należności głównej), wszczął postępowanie egzekucyjne wobec [...] Sp. z o. o. z siedziby w W. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") dokonując zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku [...] S.A. 2. Odpisy tytułów wykonawczych z dnia [...] kwietnia 2016 r. wraz z ww. zawiadomieniem o zajęciu z dnia 7 kwietnia 2016 r. przesłano listem poleconym na adres Spółki w W. i zgodnie z art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2016, poz. 23, dalej: "K.p.a."), doręczono w dniu 26 kwietnia 2016 r. 3. Pismem z dnia 13 kwietnia 2016 r. Bank poinformował o przyjęciu zajęcia rachunku bankowego do realizacji. W dniu 6 maja 2016 r. do Naczelnika [...] w W. wpłynęło kolejne pismo banku [...] S.A. z dnia 29 kwietnia 2016 r. z informacją, że w stosunku do zajętego rachunku bankowego nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny podejmował szereg czynności egzekucyjnych mających na celu ustalenie majątku Spółki. 4. Naczelnik [...] w W. z uwagi na bezskuteczność prowadzonej egzekucji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącej. 5. Spółka wnioskiem z dnia 19 września 2016 r. skierowanym do Naczelnika [...] w W. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów ww. wykonawczych z dnia 14 września 2016 r. wraz wskazała na zarzut nieistnienia obowiązku na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż nie miała wiedzy o wystawionych tytułach wykonawczych oraz prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, ponadto po odwołaniu G. B. z funkcji Prezesa Zarządu, Spółka nie posiadała organu zarządu i zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. 6. Naczelnik [...] w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów ww. wykonawczych. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z odpisem KRS Spółka nie zmieniła siedziby i prowadzi działalność pod adresem W., ul. [...] gdzie kierowana korespondencja była awizowana i zgodnie z art. 44 K.p.a. została doręczona. Wedle organu, zmiany zarządu Spółki oraz zawieszenie prowadzonej działalności nie stanowiły okoliczności wystarczających dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Natomiast brak zainteresowania strony, co do zawartości awizowanej przesyłki w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej, może być uznany jako brak należytej staranności w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu. 7. Skarżąca w zażaleniu zwróciła się z prośbą o zmianę ww. postanowienia i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. Zarzuciła naruszenie przepisów: - art. 40 § 1 w związku z art. 10 K.p.a. przez błędne uznanie doręczenia za skuteczne pomimo, iż Spółka w tym czasie nie posiadała organów uprawnionych do jej reprezentacji, - art. 34 K.p.a. przez niezłożenie przez organ wniosku o wyznaczenie kuratora dla Spółki, celem prawidłowego dokonania doręczenia tytułów wykonawczych, - art. 58 § K.p.a. przez błędne przyjęcie, iż Spółka nie wykazała przesłanek warunkujących przywrócenie terminu, podczas gdy ta bez swej winy nic mogła złożyć zarzutów z uwagi na brak wiedzy o doręczeniu tytułów wykonawczych, - art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. oraz art. 44 K.p.a. przez błędne przyjęcie, iż w wyniku podwójnej awizacji tytułów wykonawczych spółka winna była zachować termin 7-dniowy do złożenia zarzutów w sytuacji w której nie było podmiotu który uprawniony był do złożenia stosownego odwołania za spółkę w terminie ustawowym. 8. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. uchylił postanowienie organu I instancji w całości i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż skoro postępowanie egzekucyjne, wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] kwietnia 2016 r. skierowanych do Spółki zostało umorzone, to postępowanie w tym przedmiocie, stało się bezprzedmiotowe. Organ egzekucyjny nie miał zatem podstaw zajmować stanowiska w sprawach podnoszonych przez Stronę, w szczególności odnośnie argumentów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co podnosił Skarżący w swoim wniosku. 9. Skarżąca pismem z dnia 6 marca 2017 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: - art 40 § 1 w zw. z art. 10 K.p.a. przez błędne przyjęcie, iż za skuteczne należy uznać doręczenie postanowienia przez organ, gdy to zostało wysłane na adres Spółki podany w Krajowym Rejestrze Sądowym pomimo, tego iż Spółka w tym czasie nie posiadała organów uprawionych do jej reprezentacji, konsekwencją czego nie posiadała przedstawiciela, który skutecznie mógłby podnieść korespondencje spółki ze skutkami przewidzianymi dla doręczenia pism przedstawicielowi,- art. 34 K.p.a. poprzez niezłożenie przez organ wniosku o wyznaczenie kuratora dla spółki, celem prawidłowego dokonania doręczenia tytułu do egzekucji w administracji, w sytuacji w której organ powziął wiedzę o tym, iż spółka ta w chwili pierwotnego doręczenia nic posiadała podmiotu uprawnionego do jej reprezentacji,- art. 58 § 1 K.p.a. przez błędne przyjęcie, iż spółka nie wykazała przesłanek warunkujących przywrócenie terminu, podczas gdy ta bez swojej winy nie mogła złożyć zarzutów z uwagi na brak wiedzy o doręczeniu tytułów egzekucyjnych, jak również z uwagi na brak organów, które mogły korespondencję podjąć, a nadto z uwagi na brak podmiotu który, złożyć mógłby w imieniu spółki skutecznie zarzuty w terminie ustawowym,- art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. oraz art. 44 K.p.a. przez błędne przyjęcie, iż w wyniku podwójnej awizacji tytułów egzekucyjnych w administracji, spółka winna była zachować termin 7 dniowy do złożenia zarzutów liczony od dnia następującego po dokonaniu drugiej awizacji, w sytuacji w której nie było podmiotu uprawnionego do podjęcia korespondencji za Spółkę, a nadto w sytuacji w której nie było podmiotu, który uprawniony był do złożenia stosownego odwołania za spółkę w terminie ustawowym, - art. 162 O.p. przez błędne przyjęcie, iż Spółka nie wykazała przesłanek warunkujących przywrócenie terminu, podczas gdy bez swojej winy nie mogła złożyć zarzutów z uwagi na brak wiedzy o doręczeniu decyzji Dyrektora, jak również z uwagi na brak organów, które mogły korespondencję podjąć, a nadto z uwagi na brak podmiotu który, złożyć mógłby w imieniu Spółki skutecznie odwołania w terminie ustawowym,- 162 O.p. przez błędne przyjęcie przez organ, iż wina Skarżącej polegać miała na niezorganizowaniu przez Zarząd odpowiedniego przepływu korespondencji, podczas gdy Spółka w ogóle Zarządu nie posiadała w momencie próby doręczenia jej decyzji,- 162 O.p. przez błędne przyjęcie, iż brak winy w uchybieniu terminu należy udowodnić, podczas gdy ustawa przewiduje jedynie uprawdopodobnienie braku winy co zostało przez Skarżącą przedstawione,- art. 105 § 1 K.p.a. przez błędne przyjęcie, iż okoliczność uprzedniego umorzenia postępowania egzekucyjnego przed złożeniem wniosków Skarżącej w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia zarzutów uzasadniało uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, podczas gdy przedmiotem postępowania było zbadanie braku skutecznego doręczenia stronie korespondencji, co skutkowało wadliwie przeprowadzonym postępowaniem egzekucyjnym oraz pozbawieniem strony możliwości obrony swych praw. 10. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. zarzuty podniesione w skardze uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. 11. Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu, ustalenia organu odwoławczego nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 12. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2017 r. wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. którym uchylono postanowienie Naczelnika [...] w W., z dnia [...] listopada 2016 r. w sprawie odmowy przywrócenia Skarżącej terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] kwietnia 2016 r. o nr [...],[...],[...],[...]. Powołany w podstawie postanowienia przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję (postanowienie), w której uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie) w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję (postanowienie) - umarza postępowanie I instancji w całości albo w części. Kontrola legalności takiego rozstrzygnięcia sprowadza się do oceny zgodności z prawem uchylenia postanowienia I instancji i - jak w niniejszej sprawie - zaistnienia podstaw do umorzenia postępowania. Organ odwoławczy nie ma swobody w wyborze jednego z wyżej wymienionych sposobów zakończenia postępowania odwoławczego. Musi on pozostawać w ścisłej korelacji z okolicznościami faktycznymi i prawnymi sprawy. Co prawda przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., inaczej niż przepis art. 138 § 2 K.p.a., nie precyzuje przyczyn umorzenia w postępowaniu odwoławczym postępowania I instancji, to jednak w doktrynie i utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że umarzając postępowanie organu I instancji, organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 K.p.a. Decyzję o umorzeniu postępowania wydaje się zatem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 948/10, LEX nr 755501; wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt II GSK 17/06, LEX nr 212147). 13. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 K.p.a., to brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec którego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. To brak podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy, brak przedmiotu postępowania, którym jest konkretna sprawa, a w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Bezprzedmiotowość ta może mieć charakter podmiotowy jak i przedmiotowy. O braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy można mówić, np. gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania czy też sprawa ma cywilny charakter (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 426/17, LEX nr 2339479). Umorzenie postępowania ma miejsce wtedy, gdy wystąpi trwała i nieusuwalna przeszkoda w kontynuacji postępowania, a więc wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. Przedmiotem tym jest sprawa administracyjna, toteż postępowanie to jest bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa, która miała być załatwiona decyzją administracyjną nie miała tego charakteru przed datą wszczęcia postępowania lub utraciła ten charakter w jego toku. (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2545/17, LEX nr 2471057). Przyjąć przy tym należy że w stosunku do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące decyzji. 14. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu jest zasadne wówczas, gdy organ pierwszej instancji podjął - po dokonaniu błędnej oceny - nieprawidłowe rozstrzygnięcie merytoryczne w sytuacji, gdy są podstawy do umorzenia postępowania. W takim tylko przypadku organ odwoławczy zobowiązany jest uchylić decyzję (postanowienie) i umorzyć postępowanie pierwszej instancji. Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza akt prowadzonego postępowania oraz zarzutów podniesionych w skardze doprowadziły Sąd do przekonania, iż przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani procedury, uzasadniających uchylenie zaskarżonego postanowienia. Istota powstałego między stronami sporu sprowadza się do oceny dopuszczalności umorzenia postępowania w sprawie złożonych przez Skarżącą - w trybie u.p.e.a. - zarzutów do postępowania egzekucyjnego oraz związanego z tym bezpośrednio wniosku o przywrócenie terminu do ich złożenia, w sytuacji gdy zobowiązany złożył te zarzuty po umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika [...] w W. w związku ze stwierdzeniem bezskuteczności prowadzonej egzekucji wobec Skarżącej. W realiach niniejszej sprawy, niewątpliwym jest, iż wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego wraz z zarzutami nieistnienia obowiązku został złożony po umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec niej. Sąd rozpoznający niniejszą skargę, w pełni podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym orzeczeniu, że umorzenie postępowania egzekucyjnego (w tym przypadku umorzenie przez Naczelnika [...] w W.) powoduje bezprzedmiotowość zarzutów na postępowanie egzekucyjne i złożonego w związku z tym wniosku o przywrócenie terminu do ich wniesienia do organu egzekucyjnego. Co do zasady bezprzedmiotowość postępowania powoduje bowiem, że nie może ono prowadzić do załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem (wnioskiem) zainteresowanego. Skoro art. 105 § 1 k.p.a. przewiduje umorzenie postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe, to przyjąć należy, że postępowanie może się toczyć jedynie w sytuacji, kiedy ma ono swój przedmiot. Chodzi tu o przedmiot konkretnie oznaczonego postępowania administracyjnego, który będzie stanowić sprawa administracyjna mająca charakter indywidualny, co oznacza, że dotyczyć ona będzie oznaczonego podmiotu oraz konkretnych jego praw lub obowiązków. Ustalenia te należy odnieść odpowiednio do postępowania egzekucyjnego, w którym wprawdzie nie rozstrzyga się o indywidualnych uprawnieniach lub obowiązkach, a jedynie podejmuje czynności zmierzające do wykonania określonego obowiązku. Istota konstrukcji bezprzedmiotowości jest jednak taka sama, jak w postępowaniu administracyjnym (jurysdykcyjnym). 15. Reasumując, skoro postępowanie egzekucyjne, wszczęte na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych z dnia 5 kwietnia 2016 r. zostało umorzone, to postępowanie w tym przedmiocie, na co wskazano powyżej, stało się bezprzedmiotowe. Tym samym organy egzekucyjne nie mogły zajmować stanowiska w sprawach podnoszonych przez zobowiązanego, w szczególności odnośnie argumentów dotyczących doręczenia korespondencji w toku postępowania egzekucyjnego, zasadności wyznaczenia kuratora dla spółki, czy też badania przesłanek do przywrócenia terminu o wniesienia zarzutów, co podnosił Skarżący w swoim wniosku. W tym też kontekście stwierdzić należy, że nie zasługują na uwzględnienie i poza oceną dokonywaną przez Sąd pozostają zarzuty Skarżącej formułowane w skardze skierowanej do Sądu. Zasadnie zatem organ odwoławczy, rozpoznając zażalenie zobowiązanego, zastosował dyspozycję art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylając zaskarżone postanowienie w całości i umarzając postępowanie przed organem pierwszej instancji w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów. Stan faktyczny, okoliczność umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie budziły żadnych wątpliwości i były w niniejszej sprawie bezsporne. Tym samym nie ma podstaw do uznania niewłaściwego zastosowania przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. przepisu art. 105 § 1 K.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd nie dostrzegł w rozpoznawanej sprawie naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonego postanowienia. 16. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.