III SA/Wa 1397/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2011 r. spraw ze skarg Przedsiębiorstwa B. B. P., S. P. spółka jawna z siedzibą w K. na postanowienia Ministra Finansów z dnia 12 kwietnia 2010 r. nr: [...], [...] w przedmiocie oddalenia skarg na czynności egzekucyjne. oddala skargi Zaskarżonymi postanowieniami z dnia [...] kwietnia 2010 r., wydanymi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz art. I8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej zwana: "u.p.e.a."), Minister Finansów, po rozpatrzeniu zażalenia Przedsiębiorstwa "B." B. P., S. P. Sp. j. (dalej: "Spółka" lub "Skarżąca"), utrzymał w mocy postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] lutego 2010 r. oddalające skargi na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego w I.. Z motywów postanowień wynika, że na podstawie tytułów wykonawczych nr SM [...] do SM [...] z dnia 8 grudnia 2009 r. obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku Przedsiębiorstwa "B." spółka jawna B. P., S. P.. Zawiadomieniami z dnia 8 grudnia 2009 r. organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a., dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności w Banku Rozwoju Eksportu SA O/O. i Banku Milenium SA. Pismami z dnia 14 grudnia 2009 r. Spółka wniosła skargi na ww. czynności egzekucyjne. Zarzuciła nieistnienie egzekwowanego obowiązku z uwagi na rażące naruszenie przepisów prawa przy wydawaniu decyzji przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O., stanowiącej podstawę wystawienia ww. tytułów wykonawczych, oraz naliczenie przez organ egzekucyjny kwoty odsetek na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej, który jest niezgodny z Konstytucją. Zdaniem Spółki, przepis art. 31 ust. 1 ww. ustawy, w zakresie w jakim wyłącza zastosowanie w postępowaniu kontrolnym art. 54 Ordynacji podatkowej, narusza zasadę równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Postanowieniami z dnia [...] lutego 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w O. oddalił skargi. W zażaleniach Spółka powtórzyła argumenty zgłoszone w skargach na czynności egzekucyjne. W zaskarżonych postanowieniach Minister Finansów wyjaśnił, iż skarga określona w art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje w sytuacji, gdy stronie nie przysługują inne środki zaskarżenia, a skarga dotyczy samych czynności wykonawczych postępowania egzekucyjnego. W ramach tego środka zaskarżenia można podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Organy egzekucyjne i organy sprawujące nadzór nad egzekucją administracyjną mają obowiązek badać z urzędu, czy wniesiona skarga spełnia ww. kryteria. W trybie skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego nie można podnosić zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. Organ wskazał, że Spółka skorzystała z prawa wniesienia odwołania od decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, zatem organ odwoławczy obowiązany jest zbadać zasadność i legalność decyzji wydanej przez Dyrektora UKS w O.. Ponadto podnoszona przez Spółkę okoliczność co do nieistnienia obowiązku mieści się w granicach art. 33 pkt 1 lub art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i z tego względu nie podlega badaniu w postępowaniu wszczętym skargami na czynności egzekucyjne. Dokonując oceny zgodności z prawem zakwestionowanych czynności egzekucyjnych Minister Finansów wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. zastosował, zgodnie z art. 7 u.p.e.a, środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a) tej ustawy, tj. egzekucję z rachunków bankowych. Czynności egzekucyjne mające na celu zastosowanie tego środka egzekucyjnego dokonane zostały na podstawie art. 80 u.p.e.a. Zatem kwestionowane czynności dokonane zostały w sposób zgodny z powołanymi przepisami prawa. Organ stwierdził, iż nie dopuszczono się też uchybień formalnych. Druk zajęcia rachunku bankowego odpowiada wzorowi określonemu dla tego rodzajów druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), zawiadomienie podpisane zostało przez upoważnionego pracownika organu egzekucyjnego i doręczone za potwierdzeniem odbioru dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz zobowiązanemu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 31 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej Minister Finansów wskazał, że zgodnie z art. 67 § 2 pkt 5 u.p.e.a. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia. Obowiązkiem organu egzekucyjnego było więc wystawienie zawiadomienia o zajęciu spełniającego ww. wymogi, m. in. naliczenia odsetek za zwłokę. Organ egzekucyjny, nie posiada natomiast kompetencji do badania zgodności ustaw z Konstytucją, takie kompetencje, zgodnie z art. 188 pkt 1 Konstytucji RP, posiada Trybunał Konstytucyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skargi są niezasadne. W niniejszych sprawach w skargach na czynności egzekucyjne Skarżąca zarzuciła nieistnienie egzekwowanego obowiązku oraz naliczenie przez organ egzekucyjny kwoty odsetek na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej, który jest niezgodny z Konstytucją RP. Również w skargach do Sądu na zaskarżone postanowienia w przedmiocie oddalenia skarg na czynności egzekucyjne Skarżąca skupiła się na wykazaniu sprzeczności art. 31 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym przede wszystkim wyjaśnienia wymaga jakie zarzuty mogą być podnoszone w ramach skargi na czynności egzekucyjne. Otóż, ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera zespół norm określających postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów postępowania, podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Omawiana ustawa zawiera gwarancje represyjne, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, albowiem ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie - zajęcie rachunku bankowego - art. 80 § 1 u.p.e.a.) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego (w niniejszej sprawie - egzekucji z rachunku bankowego - art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 4 u.p.e.a.). Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zatem zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/08, niepubl.). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08, niepubl.; z 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07, niepubl.; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07, niepubl.). Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy np. przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Stwierdzić zatem należy, że Skarżąca nie może oczekiwać korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, jeśli przedmiotem skargi wniesionej w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a uczyniła zarzuty, o których mowa w art. 33 pkt 1 i 10 tej ustawy, tj. nieistnienie obowiązku oraz wskazanie nieprawidłowej wysokości odsetek w wyniku wadliwego ich wyliczenia. Jak już wcześniej wykazano, tego rodzaju zarzuty nie mogą być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne, mieszczą się one w katalogu zarzutów wnoszonych na podstawie art. 33 u.p.e.a. Treść podlegającego egzekucji obowiązku, którym w niniejszych sprawach są należności podatkowe wraz z odsetkami, wykazywana jest w tytule wykonawczym. Zgodnie art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Stosownie natomiast do postanowień art. 33 pkt 10 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niespełnienie wymogów określonych w art. 27. W tytule wykonawczym pola 38, 39 i 40 przeznaczone zostały do wpisania okresu przerw w naliczaniu odsetek, jeśli zatem zdaniem zobowiązanego takie przerwy winny być wpisane a organ egzekucyjny tego nie uczynił należało wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzuty takie przysługują zobowiązanemu również wtedy, gdy w jego ocenie kwota odsetek naliczona na dzień wystawienia tytułu wykonawczego została wykazana w nieprawidłowej wysokości (wówczas odsetki w kwocie wyższej niż należna wykraczają poza zakres obowiązku). W zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności wpisywana jest kwota odsetek zaktualizowana (w stosunku do kwoty wykazanej w tytule wykonawczym) na dzień wystawienia tego zawiadomienia, przy zastosowaniu odpowiedniej stopy procentowej. Jeśli natomiast tytuł wykonawczy i ww. zawiadomienie jest wystawiane w tym samym dniu, co miało miejsce w niniejszych sprawach, wówczas w zawiadomieniu jest wpisywana taka sama kwota odsetek jak wykazana w tytule wykonawczym. Zważywszy na obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia, kwestionowanie sposobu naliczenia odsetek mogło nastąpić tylko w ramach zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 u.p.e.a.). W świetle powyższego stwierdzić należy, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne nie może być rozpatrzony zarzut dotyczący sprzeczności art. 31 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i to zarówno przez organy jak i przez Sąd. Trzeba też zauważyć, że przepis art. 31 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej w ogóle nie miał zastosowania w niniejszych sprawach. Z tych względów wniosek Skarżącej o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania co do zgodności art. 31 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej z art. 2 i 32 Konstytucji RP nie zasługuje na uwzględnienie. Odnośnie do prawidłowości zaskarżonych postanowień wskazać należy, że zasadnie Minister Finansów uznał, iż organ egzekucyjny prawidłowo zastosował art. 80 u.p.e.a. Przepis ten w § 1 stanowi, iż organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Zgodnie z § 2 tego artykułu zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Z kolei według postanowień § 3 ww. artykułu jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Z przytoczonego przepisu wynika m.in., że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego. W niniejszych sprawach wszystkich tych czynności organ egzekucyjny dopełnił. Postępowanie egzekucyjne dotyczyło należności pieniężnych, a stosownie do treści art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. wówczas może być prowadzona egzekucja z rachunków bankowych, czyli środek egzekucyjny zastosowany w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienia są prawidłowe, pozostają w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, dlatego wnioski skarg o ich uchylenie nie zasługują na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.