III SA/Wa 14/15

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu29./05/2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] .10.2014 r Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości spółki w podatku od towarów mi usług za I, II, III, IV kwartał 2009 r p o s t a n a w i a zwolnić stronę od kosztów sądowych i ustanowić stronie adwokata z urzędu A. W. (dalej jako strona bądź skarżąca), wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF z 4.02.2015 r , zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, a dokładniej, jak wskazała – od wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku uznała, że: - jest w szczególnie trudnej sytuacji finansowej, ponieważ na jej utrzymaniu jest mąż, który stracił pracę oraz nieletnia córka; - mąż posiada obowiązek alimentacyjny w kwocie 800 zł miesięcznie ; - przychód na całą rodzinę to 1286,16 zł rocznie (granica ubóstwa); - posiada dom parterowy (120 m kw), 1,35 ha nieruchomości rolnej, oborę 96 m kw, garaż 108 m kw obęte zajęciami komorniczymi; - aż posiada 10 ha "obrabiane przez teścia"; - dochód skarżącej z tytułu pracy to 1750 zł miesięcznie brutto; - na wodę, prąd, gaz, żywność, środki czystości, dojazdy do pracy strona wydaje 1200 zł miesięcznie. Skarżąca przedłożyła: wyciąg z rachunku bankowego, potwierdzenia wpłat alimentów, PIT 11 za 2014 r, zawiadomienie o wszczęciu postepowania egzekucyjnego, kserokopie faktur VAT oraz rachunków, PIT-37 za 2013 r strony oraz jej męża...W piśmie przewodnim z 16.2.2015 r poinformowała o tym, że: - w 2013 r osiągnęła 55 tys. zł dochodu, które jest pomniejszone o kwoty potrąceń komorniczych (należność główna 494 tys. zł); w 2014 r strona uzyskała ok 14 tys. zł dochodu; - skarżąca nie posiada rachunku bankowego, wpływy męża za ostatnie sześć miesięcy to kwota ok 5,8 tys. zł.- mąż strony uzyskał w 2013 r kwotę ok 12 tys zł, pomniejszane o kwotę alimentów na dwójkę dzieci oraz kwoty spłat kredytu; - mąż obecnie posiada status osoby bezrobotnej; - dochód gospodarstwa domowego strony z miesiące listopad 2014 r- styczeń 2015 r to kwota 7422 zł, którą należy pomniejszyć o 3567 zł (koszt alimentów i kredytu); - miesięcznie strona dysponuje na rodzinę kwotą 1285 zł , po odliczeniu udokumentowanych wydatków, kwotą 929 zł, "co musi wystarczyć na żywność, środki czystości, lekarstwa, opał, odzież; - na osobę w rodzinie skarżącej przypada 309 zł; -- powołała się na stany [...] będące wynikiem prowadzonych postępowań i ciężkiej sytuacji życiowej. Postanowieniem Sądu strona została zwolniona od kosztów sądowych. Następnie, przed wyznaczoną rozprawą, zwróciła się o ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz o zwolnienie od kosztów sądowych. Przedstawiła dodatkowo kalkulację kosztów życia i wysokość wydatków na utrzymanie: przy czym kwota 1500 zł musi wystarczyć na żywność, odzież, środki czystości, koszty dojazdu do pracy, opał i in całej trzyosobowej rodziny. Dodatkowej działalności zawodowej skarżąca nie podejmuje z uwagi na trudności na rynku pracy i brak możliwości wygospodarowania dodatkowego czasu.. Powołała się na [...] spowodowane sytuacją, na której powstanie nie miała wpływu, a konsekwencje której ponosi cała rodzina. Strona wskazała, ze mąż jest zatrudniony na okres próbny, a umowa ta nie zostanie przedłużona (formularz PPF z 24/05/2015 r). Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. Referendarz sądowy wskazuje, że sytuacja majątkowa skarżącej była już – podczas zwalniania jej od wymagalnych kosztów sądowych – (prawomocnie) oceniana. Podzielić należy pogląd wyrażany w uprzednio wydanym postanowieniu, ze brak jest znamion rozrzutności w zadeklarowanej przez stronę strukturze wydatków, zwłaszcza w zestawieniu z wielkością posiadanych środków i rodzajem dóbr, na które te środki przeznacza. Brak jest tez okoliczności umożliwiających kwestionowanie oświadczenia złożone przez stronę, co do wysokości uzyskiwanych przez nią przychodów, wysokości jej zobowiązań, prowadzonego postępowania egzekucyjnego, powinności strony względem nieletniej córki, zobowiązań męża. Wpływ na możliwość gospodarowania dochodami uzyskiwanymi z pracy mają też zobowiązania alimentacyjne męża strony. Posiadanie przez męża 10 ha ziemi rolnej, "obrabianej przez teścia" (rubryka 8 "starego" formularza PPF) nie jest okolicznością uzasadniającą odmowę przyznanie prawa pomocy, ponieważ sposób gospodarowania "majątkiem osobistym" męża nie powinien mieć wpływu na ocenę zdolności ponoszenia kosztów postępowania przez inny – w końcu – podmiot.. Niedopuszczalna byłaby sytuacja, kiedy o dostępie strony do Sądu, zwłaszcza Sądu I instancji, decydować miałyby wybory życiowe małżonka w stosunku do posiadanego przez niego majątku osobistego. Jak trafnie zauważono w uprzednio wydanym wobec strony postanowieniu nie ma ona racji twierdząc, że dysponując kwotą ok 1500 zł miesięcznie na trzy osoby "żyje na skraju ubóstwa". Kwota minimum socjalnego została bowiem oznaczona w gospodarstwie pracowniczym trzyosobowy (dziecko starsze niż 12 lat) przez Instytut Pracy i Polityki Społecznej na kwotę ok 938 zł miesięcznie, ale na osobę (2771 zł na trzy osoby – "Informacja o wysokości minimum socjalnego we wrześniu 2014 r."). Kwota zadeklarowana przez stronę jest zbliżona raczej do wartości "minimum egzystencji", co, zwłaszcza z uwagi na fakt, że w skład gospodarstwa domowego strony wchodzi dziecko, do którego stosuje się nieco inne wyznaczniki gwarancji materialnych niż do osoby dorosłej, nie powinno być powodem niekorzystnej dla strony oceny przesłanek z art. 246 § 1 u.p.p.a. Uwzględniając nawet możliwą (hipotetycznie) pomoc "w naturze" od członków dalszej rodziny, uzasadnione jest korzystne dla strony rozstrzygnięcie wniosku o prawo pomocy, ponieważ "pomoc w naturze" nie jest tożsama z posiadaniem przez stronę wolnych środków finansowych. Za rozstrzygnięciem wyrażonym w sentencji postanowienia referendarza sądowego przemawiają nie tyle sporne jeszcze zobowiązania strony (na kwotę ponad 400 tys. zł), realna groźba kolejnej utraty pracy przez męża strony, fakt zajęcia komorniczego składników majątku strony (np. domu mieszkalnego o pow. 120 m kw.), ile konieczność zaspokajania (zwiększonych) potrzeb jednego z członków rodziny, bo ucznia szkoły podstawowej. Uznając składane przez stronę oświadczenia za rzetelne, niezbędność zaspokajania potrzeb dziecka, konieczność wywiązywania się przez męża strony z zobowiązań alimentacyjnych (sprawa [...]), ograniczenia korzystania z majątku będące wynikiem egzekucji, niekwestionowane prawo "każdego" do Sądu i prawo do pomocy prawnej jak też ceny usług prawnych referendarz sądowy przychylił się do argumentacji skarżącej. Z uwagi na sygnalizowane i nieustające trudności związane z pracą męża strony, referendarz sądowy rozszerzył zwolnienie na wszystkie koszty sądowe. Dlatego też referendarz sądowy uznał, że został spełniony warunek przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i - na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 §1, §2, § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a. - postanowił jak w sentencji.