III SA/Wa 140/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 163/14 postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca J. K. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że posiadane środki w całości wydatkowane są na bieżące wydatki, wśród których wymieniła energię elektryczną (215 zł + wyrównanie za ostatnie pół roku 547 zł), wodę (83 zł), telefony komórkowe (337 zł), telefon stacjonarny i Internet (95,18 zł), telewizję satelitarną (89,90 zł), dzierżawę zbiornika na gaz (196,80 zł kwartalnie), wywóz nieczystości (130 zł), ratę za gaz (742,56 zł), ratę pożyczki (467,61 zł), ubezpieczenie na życie (293,78 zł), wywóz śmieci, opłaty za obiady i śniadania szkolne dzieci (400 zł), zajęcia dodatkowe dla dzieci (660 zł/2 m-ce, 280 zł/ tydzień), koszt dojazdów do pracy (paliwo i bilety 680-780 zł). Skarżąca podała, iż podobnie jak mąż utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wynoszącego odpowiednio 1.360,69 zł i 3.761,72 zł. Do majątku zaliczyła samochód rok produkcji 2007. Wyjaśniła, że wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 12.300 zł opłacono po raz ostatni w latach 2012/2013. Obecnie zgodził się on, że wynagrodzenie będzie uiszczone po zakończeniu sprawy. Skarżąca przedstawiła zeznania podatkowe, zaświadczenia o zatrudnieniu, zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia, dokumenty obrazujące wydatki, wyciągi bankowe, opinie psychologiczno-pedagogiczne. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowano pogląd, że ochrona prawa do sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej (por. postanowienie NSA z 13 maja 2015 r., II FZ 292/15). To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a. W niniejszej sprawie referendarz sądowy wykorzystał prawo nadane mu tym przepisem i wezwał Skarżącą do nadesłania dodatkowych informacji, a także wskazał jakie to mają być informacje. W odpowiedzi na to wezwanie przesłała ona co prawda szereg dokumentów źródłowych, niemniej ich lektura prowadzi do wniosku, że nie ujawniła ona wszystkich istotnych – z punktu widzenia oceny możliwości płatniczych - okoliczności. Referendarz sądowy powziął mianowicie wątpliwości co do zupełności przesłanych wyciągów bankowych. Otóż Skarżąca przedłożyła wyciągi z jednego tylko rachunku należącego do jej męża. Tymczasem z jego analizy wynika, że posiada on inny jeszcze rachunek, tj. [...] Na rachunek ten przelał bowiem w dniu 12 lutego 2016 r. kwotę 500 zł. O jego istnieniu świadczą również dokumenty złożone przez Skarżącą w toku analogicznego postępowania o przyznanie prawa pomocy prowadzonego w sprawie III SA/Wa 163/14. Z dokumentów tych wynika nadto, że rachunek bankowy w banku [...] posiadała także Skarżąca. Swego czasu na rachunek ten wpływało jej wynagrodzenie, które – jak sama wyjaśniła – aktualnie "wypłacane jest w gotówce w kasie pracodawcy". Jego historii Skarżąca jednak nie przedstawiła. Próżno także znaleźć informacje na temat tego czy rachunek ten nadal posiada. Tymczasem wyciągi bankowe są niezbędne dla oceny możliwości płatniczych strony poprzez zobrazowanie jakiego rzędu wpływy pieniężne osiąga i w jakich wysokościach następuje ich dystrybucja. Inaczej mówiąc wyciąg taki daje rzeczywisty obraz operacji dokonywanych na rachunku, a więc przedstawia rzeczywistą płynność finansową jego właściciela. W tej sytuacji nie sposób stwierdzić, że istotnie – jak podnosi Skarżąca - koszt zainicjowanego przez postępowania jest obciążeniem przekraczającym możliwości finansowe jej i jej rodziny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.