III SA/Wa 1405/13
WyrokWSA w Warszawie2013-12-04
Skład orzekający: Alojzy Skrodzki, Beata Sobocha, Jolanta Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracownik organu podatkowego, który brał udział w wydaniu postanowienia w pierwszej instancji, powinien zostać wyłączony od udziału w postępowaniu w sprawie zażalenia na to postanowienie, zgodnie z art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pracownik organu podatkowego, który brał udział w wydaniu postanowienia w pierwszej instancji, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie zażalenia na to postanowienie. Naruszenie tej zasady, zgodnie z uchwałą NSA z dnia 18 lutego 2013 r. sygn. akt I GPS 2/12, stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej opodatkowania dochodów z udziału w zyskach spółki komandytowo-akcyjnej. Wniosek obarczony był brakami formalnymi, w tym nieuiszczeniem opłaty. Organ pierwszej instancji pozostawił wniosek bez rozpatrzenia. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący zaskarżył postanowienie Ministra Finansów do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdził, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości i zasądził od Ministra Finansów na rzecz skarżącego kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant referent stażysta Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz M. L. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wnioskiem z 7 listopada 2012 r. skarżący – M. Ł., wystąpił
o udzielenie informacji w sprawie opodatkowania podatkiem od osób fizycznych.
We wniosku skarżący przedstawił zdarzenie przyszłe, wskazując, że posiada
akcje spółki komandytowo-akcyjnej oraz będzie posiadał akcje innych spółek
komandytowo-akcyjnych ("SKA"). Posiada oraz będzie posiadał akcje na okaziciela
oraz akcje imienne. Jako akcjonariusz SKA skarżący będzie miał udział w zyskach,
które otrzyma na podstawie uchwały walnego zgromadzenia o wypłacie dywidendy
("Dywidenda"). W SKA będą w kolejnych latach podejmowane uchwały walnego
zgromadzenia o wypłacie Dywidendy lub uchwały o podziale zysków w inny sposób
niż wypłata akcjonariuszom i zatrzymaniu zysków w SKA. SKA, w której skarżący jest
akcjonariuszem osiąga zyski ze sprzedaży rzeczy, praw majątkowych oraz
świadczenia usług, a także w SKA występują zdarzenia wskazane w przepisie art. 14
ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
(Dz. U. z 2010 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) dalej "u.p.d.o.f.", które z mocy prawa uznaje
się za przychody z działalności gospodarczej. Przykładowo, spośród zdarzeń
wskazanych w przepisie art. 14 ust. 2 u.p.d.o.f., SKA dokonuje odpłatnego zbycia
wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą składników
będących środkami trwałymi, otrzymuje kary umowne, otrzymuje odsetki od środków
na rachunkach bankowych utrzymywanych w związku z wykonywaną działalnością.
SKA, w których skarżący będzie dopiero akcjonariuszem będą osiągały zyski ze
sprzedaży rzeczy, praw majątkowych oraz świadczenia usług. W tym momencie
Wnioskodawca nie ma pewności czy wystąpią w tych SKA inne zdarzenia
gospodarcze wskazane w przepisie art. 14 ust. 2 u.p.d.o.f., które z mocy prawa
uznaje się za przychody z działalności gospodarczej, w związku z tym na potrzeby
niniejszego wniosku przyjmuje, iż te zdarzenia nie wystąpią w SKA, w których
dopiero będzie akcjonariuszem. Na pewno jednak spółki te będą osiągały zyski ze
sprzedaży rzeczy, praw majątkowych oraz świadczenia usług, oraz będą w tych SKA
podejmowane w kolejnych latach uchwały walnego zgromadzenia o wypłacie
Dywidendy lub uchwały o podziale zysków w inny sposób niż wypłata
akcjonariuszom i zatrzymaniu zysków w SKA.
W związku z powyższym skarżący zapytał:
1. Czy dochód z udziału w zysku SKA, otrzymany przez skarżącego, jako
Dywidenda z SKA na postawie uchwały wspólników SKA stanowi przychód ze
źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f., a tym samym - w zależności
od wyboru Akcjonariusza - czy taki dochód może być opodatkowany na zasadach
określonych w art. 30c u.p.d.o.f.?
2. Czy przychód po stronie skarżącego nie powstanie w momentach:
a) gdy SKA osiąga zyski ze sprzedaży rzeczy, praw majątkowych oraz
świadczenia usług.
b) gdy w SKA mają miejsce inne zdarzenia gospodarcze uznawane za
przychody z działalności gospodarczej, wskazane w przepisie art. 14 ust. 2 u.p.d.o.f.,
skutkujące powiększeniem jej majątku i osiągnięciem przez nią zysków?
1. Czy w związku z tym skarżący nie będzie zobowiązany do zapłaty zaliczki
na podatek dochodowy:
a) za miesiąc, w którym SKA osiąga zyski ze sprzedaży rzeczy, praw
majątkowych oraz świadczenia usług,
b) za miesiąc, w którym w SKA mają miejsce inne zdarzenia gospodarcze
uznawane za przychody z działalności gospodarczej, wskazane w przepisie art. 14
ust. 2 u.p.d.o.f. skutkujące powiększeniem jej majątku i osiągnięciem przez nią
zysków?
2. Czy w związku z tym, zaliczkę na podatek dochodowy od osób
fizycznych Wnioskodawca będzie zobowiązany zapłacić jedynie za miesiąc,
w którym uzyska on na postawie uchwały walnego zgromadzenia przychód z tytułu
Dywidendy z SKA?
3. Czy jeśli po zakończeniu roku obrotowego SKA zostanie podjęta
uchwała o podziale zysków w inny sposób niż wypłata akcjonariuszom i zatrzymaniu
zysków w SKA, u skarżącego jako akcjonariusza nie powstanie przychód w miesiącu
podjęcia takiej uchwały ani nie będzie zobowiązany do zapłaty zaliczki na podatek
dochodowy za ten miesiąc?
4.1. Czy podstawę opodatkowania dla akcjonariusza stanowi wartość całej
(100%) otrzymanej Dywidendy z SKA, tj.
(a) bez pomniejszania jej o koszty uzyskania przychodów oraz (b) bez
wyłączenia z niej jakichkolwiek cząstkowych kwot, które miałyby być
nieopodatkowane?
4.2. Czy w związku z powyższym skarżący nie jest obowiązany: (a)
wykazywać w celu opodatkowania przychodów z poszczególnych transakcji
dokonywanych przez SKA oraz związanych z nimi kosztów, jakie powstają na
poziomie SKA. (b) ani wyłączać z kwoty Dywidendy jakichkolwiek kwot. które
wynikają z poszczególnych transakcji dokonywanych przez SKA, w celu ich
wyłączenia z opodatkowania?
Skarżący, przedstawił także własne stanowisko w sprawie oceny prawnej
przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego.
Przedmiotowy wniosek obarczony był brakami formalnymi. W związku z tym
pismem z dnia 29 stycznia 2013 r., wezwano Stronę do uzupełnienia wniosku
poprzez:
■ Wskazanie, co oznacza sformułowanie przedstawione w zdarzeniu
przyszłym i pytaniu 3.3" w inny sposób niż wypłata akcjonariuszom i zatrzymaniu
zysków w SKA".
■ Uiszczenie opłaty w wysokości 120 zł na rachunek bankowy Izby
Skarbowej w W. (nr konta 31 1010 1010 0166 4922 3100 0000) albo
wskazanie, którego zdarzenia przyszłego dotyczy uiszczona opłata.
Minister Finansów postanowieniem z dnia 14 lutego 2013 r. pozostawił
wniosek skarżącego w zakresie pytania nr 2, 3.1, 3.2, 3.3, 4.1, 4.2 bez rozpoznania.
Wezwanie z 29 stycznia 2013 r. skutecznie doręczono w dniu 31 stycznia
2013 r. Wprawdzie 7 lutego 2013 r. wpłynęło (w terminie wskazanym w wezwaniu)
uzupełnienie do wniosku jednakże nie było to pismo zawierające uzupełnienie
wszystkich braków formalnych, o które wzywał tut. organ podatkowy.
Do dnia wydania postanowienia o pozostawieniu wniosku Strony bez
rozpatrzenia nie uiszczono opłaty w kwocie 120 zł.
W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej w W. działając
w imieniu Ministra Finansów pozostawił wniosek skarżącego z 5 listopada 2012 r.
0. udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej
podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie sposobu opodatkowania
akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej bez rozpatrzenia.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie
i zarzucił naruszenie:
a) przepisu 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja
podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) - dalej "O.p.", poprzez niewydanie
interpretacji przy spełnieniu przesłanek ustawowych:
b) przepisu art. 14b § 3 O.p., poprzez niewydanie pisemnej interpretacji
przepisów prawa podatkowego (interpretacji indywidualnej) mimo spełnienia
wymogów określonych w tym przepisie;
c) przepisu art. 14d O.p. w związku z niewydaniem interpretacji
indywidualnej w terminie 3 miesięcy od złożenia Wniosku. Efektem tego naruszenia
jest wydanie w dniu następującym po dniu, w którym upłynął termin wydania
interpretacji, interpretacji indywidualnej stwierdzającej prawidłowość stanowiska
wnioskodawcy w pełnym zakresie (tzw. interpretacja milcząca):
d) przepisu art. 14g § 1 O.p., poprzez pozostawienie bez rozpatrzenia
wniosku spełniającego przesłanki wskazane w art. 14b § 3 O.p.;
e) przepisu art. 15 § 1 O.p., poprzez naruszenie swojej właściwości
rzeczowej przy wydawaniu postanowienia, w związku z brakiem upoważnienia
Ministra Finansów dla Dyrektora Izby Skarbowej w L. do wydania postanowienia
o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. Upoważnienie przyznane
w rozporządzeniu, na które powołuje się Dyrektor, odnosi się wyłącznie do
wydawania interpretacji a nie wydawania postanowień o pozostawieniu wniosków
bez rozpatrzenia,
i) przepisu art. 120 O.p. poprzez nieznajdujące uzasadnienia w przepisach
prawa podatkowego wydanie Postanowienia na podstawie arbitralnej oceny ilości
zdarzeń przyszłych, których zdaniem Dyrektora dotyczył wniosek o wydanie
interpretacji indywidualnej, Minister Finansów postanowieniem z dnia 9 stycznia
2013 r. utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji.
Minister Finansów postanowieniem z 3 kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy
zaskarżone postanowienie.
Organ odwoławczy wskazał, że granice interpretacji przepisów prawa
podatkowego zakreśla stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) przedstawiony przez
Wnioskodawcę, na którym ciąży obowiązek wyczerpującego przedstawienia
zaistniałego stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) oraz przedstawienia własnego
stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego).
Przy czym "wyczerpująco" należy rozumieć jako przedstawienie danego zagadnienia
wszechstronnie, dogłębnie, szczegółowo, gruntownie i dokładnie, a zatem w taki
sposób, by wnioskodawca mógł zająć stanowisko w stosunku do prezentowanego
stanu rzeczy, zaś organ podatkowy na tej podstawie mógł udzielić jednoznacznej
odpowiedzi. Jednocześnie nie mogą występować jakiekolwiek wątpliwości, które
uniemożliwiają organowi podatkowemu wydanie interpretacji indywidualnej. Jeżeli
wniosek zainteresowanego jest w tym względzie niepełny lub niejasny
(nieprecyzyjny), wówczas nie daje organowi podstawy do zajęcia stanowiska
w indywidualnej interpretacji.
Z powyższego wynika, zatem że aby organ podatkowy mógł wydać pisemną
interpretację przepisów prawa podatkowego, zdarzenia przyszłe winny być
przedstawione przez Wnioskodawcę w sposób wyczerpujący z wykluczeniem ich
warunkowego charakteru. Oznacza to, iż wydanie interpretacji indywidualnej
uzależnione jest od braku istnienia w sprawie jakichkolwiek wątpliwości w zakresie
możliwości zaistnienia u wnioskodawcy przedstawionych zdarzeń przyszłych.
W przypadku wątpliwości. Organ podatkowy jest nie tylko uprawniony, ale wręcz
zobowiązany wezwać Wnioskodawcę do doprecyzowania przedstawionego stanu
faktycznego (zdarzenia przyszłego) w taki sposób, aby na podstawie uzyskanych
informacji mógł wydać interpretację indywidualną, w której udzieli jednoznacznej
odpowiedzi.
Mając na względzie okoliczność, iż we wniosku o wydanie interpretacji
indywidualnej wystąpiły 4 odrębne stany faktyczne/zdarzenia przyszłe, których
zakres został skarżącemu przedstawiony w wezwaniu do usunięcia braków
formalnych organ zobowiązany był wezwać skarżącego do uiszczenia opłaty
w wysokości 120 zł na rachunek bankowy Izby Skarbowej w W. albo
wskazanie, którego zdarzenia przyszłego dotyczy uiszczona opłata. Do dnia wydania
postanowienia opłata nie została uiszczona.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności ewentualnie o uchylenie zaskarżonego
postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia wydanego w pierwszej
instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając przy tym
naruszenie:
1. art. 14b § 3 O.p. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I
instancji i w efekcie niewydanie interpretacji indywidualnej, pomimo iż wszelkie
przesłanki formalne i merytoryczne wniosku, wymagane przez ten przepis zostały
spełnione przez skarżącego.
2. art. 14h w zw. z art. 169 § 2 O.p. poprzez utrzymanie w mocy
postanowienia organu I instancji, które zostało wydane w oparciu o brak usunięcia
w terminie braków formalnych w postaci uiszczenia dodatkowej opłaty od wniosku
o interpretację indywidualną, w sytuacji, gdy organ podatkowy nie był uprawniony do
wezwania Wnioskodawcy do uiszczenia opłaty, gdyż ta została uprzednio uiszczona
prawidłowo.
3. art. 14f § 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I
instancji i w elekcie niewydanie interpretacji indywidualnej, pomimo, że skarżący
prawidłowo dokonał opłaty od wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, gdyż
przedmiotem wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej było jedno zdarzenie
przyszłe, które podlega opłacie w kwocie 40 zł,
4. art. 14b § 6 O.p. w związku z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra
Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania
interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2007 r. Nr 112. poz. 770 ze
zm.) dalej "rozporządzenie", poprzez wydanie przez Dyrektora postanowienia,
w sytuacji gdy rozporządzenie przewiduje upoważnienie jedynie do wydawania,
w imieniu ministra właściwego do spraw finansów publicznych, interpretacji
indywidualnych, a nie postanowień o odmowie wszczęcia postępowania lub
rozpatrywania zażaleń na to postanowienie, które powinny być wydane przez
Ministra Finansów.
5. art. 120 O.p. w zw. z art. 14d O.p., poprzez nieuzasadnione utrzymanie
w mocy postanowienia dotkniętego wadą nieważności, z uwagi dokonanie przez
Dyrektora arbitralnej oceny ilości zdarzeń przyszłych wskazanych we wniosku
o wydanie interpretacji i w konsekwencji, niewydanie interpretacji indywidualnej
w terminie, przez co nastąpiło wydanie interpretacji milczącej aprobującej stanowisko
skarżącego.
6. art. 121 O.p. w zw. z art. 14h O.p., poprzez naruszenie zasady zaufania
do organów podatkowych w związku z błędnym i niepełnym uzasadnieniem
postanowienia, w którym Dyrektor nie odniósł się w pełni do zarzutów skarżącego
wobec postanowienia I instancyjnego. Uzasadnienie postanowienia w II instancji
dokonane przez Dyrektora polegało na powtórzeniu argumentów wskazanych
w uzasadnieniu postanowienia w I instancji. Dyrektor nie odnosząc się natomiast do
zarzutów Wnioskodawcy wskazanych w zażaleniu na postanowienie I instancji
naruszył zasadę zaufania do organów podatkowych.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje stanowisko
w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek podejmując rozstrzygnięcie Sąd oparł
się na powodach innych niż w niej wskazane. Działanie takie umożliwia art. 134 § 1
ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 1270 ze zm.), dalej - "p.p.s.a.", stanowiący,
że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując
oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu ma prawo i obowiązek uwzględnić
również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające
wpływ na tę ocenę.
Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie o pozostawieniu bez
rozpatrzenia wniosku skarżącego o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów
prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych.
Zgodnie z art. 14 g § 3 O.p. w sprawie pozostawienia wniosku bez
rozpatrzenia wydaje się postanowienie, na które służy zażalenia. Przepisy rozdziałów
14 i 16 działu IV stosuje się odpowiednio.
Zgodnie zaś z art. 239 O.p., w zakresie nie uregulowanym w rozdziale 16 do
zażaleń stosuje się odpowiednio przepisy o odwołaniach. Oznacza to, że do
zaskarżonego postanowienia zastosowanie ma także art. 221 ww. ustawy
stanowiący, że w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez ministra
właściwego do spraw finansów publicznych, dyrektora izby skarbowej, dyrektora izby
celnej lub przez samorządowe kolegium odwoławcze odwołanie od decyzji rozpatruje
ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu
odwoławczym. Nie ma przy tym znaczenia brak wskazania powyższych przepisów
wart. 14h O.p., wymieniającym przepisy tej ustawy stosowane odpowiednio
w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnych, jako że w rozpoznanej sprawie
nie doszło do wydania interpretacji indywidualnej. Na podstawie art. 14g O.p.
pozostawiono bez rozpatrzenia wniosek skarżącego o wydanie indywidualnej
interpretacji przepisów prawa podatkowego. Tryb instancyjny, w jakim wniosek
skarżącego został rozpatrzony jest trybem przewidzianym dla postanowień, nie zaś
dla interpretacji indywidualnych.
Dlatego też środkiem zaskarżenia przysługującym skarżącemu w tym
postępowaniu było zażalenie.
Z akt sprawy wynika, że postanowienie z 14 lutego 2013 r. podpisane zostało
przez działającego z upoważnienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. -
M. K. Znajdujący się w aktach egzemplarz postanowienia opatrzony
jest także podpisem Kierownika Oddziału – L. M.
Natomiast zaskarżone postanowienie z dnia 3 kwietnia 2013 r. podpisane
zostało przez działającego z upoważnienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. -
L. S., Wicedyrektora Izby Skarbowej w W. Opatrzone
zostało także podpisem A. M. oraz pieczątką z podpisem M.
K., Naczelnika Wydziału i L. M., Kierownika Oddziału.
Z powyższego wynika, że w wydaniu zaskarżonego postanowienia
uczestniczyły osoby, które brały udział w załatwieniu sprawy zakończonej wydaniem
postanowienia, na które skarżący wniósł zażalenie.
Innymi słowy, te same osoby uczestniczyły w rozpatrzeniu wniosku
skarżącego o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie dopuszczalności
wszczęcia postępowania interpretacyjnego na podstawie tego wniosku, jak też brały
udział w rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie kończące postępowanie, w którym
uczestniczyły.
W tej sytuacji rozważyć należało, czy pracownik organu podatkowego -
Dyrektora Izby Skarbowej, upoważnionego przez Ministra Finansów - biorący udział
w wydaniu postanowienia w pierwszej instancji, w toku postępowania wywołanego
wniesieniem zażalenia na to postanowienie, zgodnie z art. 130 § 1 pkt 6 O.p.,
podlega wyłączeniu od udziału w tym postępowaniu.
Zagadnienie powyższe powinno zostać rozstrzygnięte zgodnie z uchwałą
Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2013 r. sygn. akt I GPS 2/12 (Lex nr
1271653).
I tak, w ww. uchwale wskazano, że instytucja wyłączenia pracownika - jak się
przyjmuje - jest elementem sprawiedliwości proceduralnej, a więc jednej z zasad
demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Z zasady
demokratycznego państwa prawnego wynika ogólny wymóg, aby wszelkie
postępowania prowadzone przez organy władzy publicznej w celu rozstrzygnięcia
sporów indywidualnych odpowiadały standardom sprawiedliwości proceduralnej.
Podkreślając znaczenie tej zasady Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się do
orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz piśmiennictwa.
Przesłanka wyłączenia pracownika, określona w art. 130 § 1 pkt 6 O.p.,
wskazuje, iż niepożądaną jest sytuacja, gdy przy rozpatrywaniu sprawy - i to bez
względu na to, czy chodzi o jej rozpoznanie w ramach dwóch instancji, czy też
w ramach jednej instancji - zaangażowany w jej merytoryczne rozpoznanie w jej
całokształcie jest pracownik, który brał już udział w wydaniu decyzji w poprzedniej
fazie.
Uczestniczyłby on nie tylko w dokonywaniu ponownej oceny materiału
dowodowego, ale również miałby odnieść się do zarzutów stawianych poprzedniej
decyzji przez stronę. Jest oczywistym, że w tego rodzaju przypadkach może istnieć
bardzo prawdopodobna obawa, że ze względu na tę bliskość pracownika do sprawy,
wyrażone w uzasadnieniu poglądy, nie będzie on obiektywny przy ocenie
podniesionych zarzutów. Byłby tu poza tym niejako "sędzią we własnej sprawie". Pod
znakiem zapytania stałaby więc rzetelność i prawidłowość takiego procedowania,
a kontrola byłaby iluzoryczna (tak R. Karczmarczyk, glosa do uchwały NSA z 22
lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06, GSP Przeg. Orzecz. 2008, nr 1, s. 53).
Podobnie podkreślał W. Dawidowicz, podnosząc, że "istotą specyficznego stosunku
określonego pracownika do określonej sprawy jest jego osobiste zaangażowanie
i zainteresowanie w określonym sposobie załatwienia sprawy, stąd rodzi się
niebezpieczeństwo, że będzie on działał w sprawie stronniczo, a więc sprzecznie
z zasadniczym celem postępowania, jakim jest rozstrzygnięcie sprawy w sposób
obiektywny" (tak J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania
administracyjnego, Warszawa 2000, s. 147).
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił wyrażany w orzecznictwie pogląd, że
przesłanka "brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji", powodująca wyłączenie
pracownika jednoosobowego organu podatkowego z postępowania wszczętego
wniesieniem odwołania, o którym mowa w art. 221 O.p. utożsamiana jest
z określeniem "udział w załatwianiu sprawy". Ustawodawca nie posługuje się
określeniem "wydał zaskarżoną decyzję", a określeniem szerszym, nawiązującym do
procesu wydawania decyzji jako czynności rozciągniętej w czasie, obejmującej także
jej przygotowanie i podejmowanie czynności procesowych, co niewątpliwie rozszerza
istotę tego określenia. W wyroku z 15 grudnia 2008 r. sygn. akt P 57/07 (OTK ZU-A
2008, nr 10, poz. 178) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż "przez określenie to
należy rozumieć nie tylko wydanie (podpisanie) decyzji przez pracownika (...), lecz
także podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na
wynik (rozstrzygnięcie) sprawy. Ograniczenie zakresu tego pojęcia tylko do formy
wydania decyzji w znaczeniu prawnym wydaje się nieuzasadnione ze względu na
szczególną właściwość postępowania administracyjnego, w którym - w odróżnieniu
od postępowania sądowego - poszczególne czynności o różnej doniosłości
procesowej mogą być wykonywane przez różne osoby, mogące mieć mniejszy lub
większy wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie". Naczelny Sąd Administracyjny
zaznaczył, że w pojęciu "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" chodzi
o podejmowanie istotnych czynności procesowych, a nie tylko czynności
technicznych, organizacyjnych, a więc nie tylko o wydanie decyzji w rozumieniu art.
210 § 1 pkt 2 i 8 O.p. Zawężające rozumienie tej przesłanki przeczyłoby i niweczyło
istotę oraz cele wyłączenia pracownika. Należy przy tym mieć na uwadze to, że
istnienie przesłanek wyłączenia należy tylko uprawdopodobnić, ale charakter
czynności polegających na braniu udziału w wydaniu decyzji należy wykazać,
udowodnić. Niemniej jednak każde wydanie (podpisanie) decyzji przez
upoważnionego pracownika w poprzedniej fazie załatwiania sprawy wyłączy go
zawsze od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań
podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego,
w sytuacji określonej w art. 221 O.p. Jak już Sąd wskazał, z akt rozpoznanej sprawy
wynika, że Wicedyrektor L. S. wydał (podpisał) postanowienie
z 14 lutego 2013 r., co w świetle przytoczonych wyżej rozważań zawartych
w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego powinno było skutkować jego
wyłączeniem od udziału w postępowaniu w sytuacji określonej w art. 221 w związku
z art. 239 O.p.
Jednocześnie, z akt sprawy wynika, że M. K. - Naczelnik
Wydziału, podobnie jak L. M., których podpisy widnieją na znajdujących
się w aktach egzemplarzach obu wydanych w sprawie postanowień, uczestniczyły
także w rozpoznaniu zażalenia na powyższe postanowienie. Zważyć przy tym
należało, że specyfika rozpoznanej sprawy, w której zapadło rozstrzygnięcie
o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, przejawiała się w tym, że postępowanie
dowodowe nie było prowadzone, a zatem przygotowanie rozstrzygnięcia w istocie
wyczerpywało istotne czynności tego postępowania.
W ocenie Składu orzekającego w niniejszej sprawie, z uwagi na wydanie
postanowienia w pierwszej instancji przez M. K., która nie została
wyłączona następnie od udziału w rozpatrzeniu zażalenia, a także uwzględniając
okoliczność, że w przygotowaniu obu tych rozstrzygnięć uczestniczyły również inne
te same osoby, uznać należy, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania
podatkowego, tj. jest art. 130 § 1 pkt 6 w związku z art. 221 i 239 O.p., dającego
podstawę do wznowienia postępowania.
Powyższa wadliwość zaskarżonego postanowienia uniemożliwia Sądowi
ocenę jego merytorycznej prawidłowości, a tym samym odniesienie się do zarzutów
skargi w tym zakresie.
Zażalenie skarżącego należy rozpatrzeć ponownie, eliminując udział w tej
fazie postępowania pracowników, którzy uczestniczyli w wydaniu postanowienia
14 lutego 2013 r.
W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie
art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Zakres, w jakim uchylone postanowienie nie podlega
wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono, na
podstawie art. 200 i 205 §1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło