III SA/Wa 1414/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Kocewiak po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistych omyłek pisarskich postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych K. C. (dalej powoływany jako "skarżący") pismem z 30 grudnia 2008 r. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych precyzując, że wnosi o zwolnienie od wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w związku z zaistnieniem nowych okoliczności w sprawie ponownie składa wniosek o przyznanie prawa pomocy, ponieważ nie stać go na poniesienie kosztów sądowych bez znacznego uszczerbku finansowego. Skarżący wskazał sprawy zawisłe przed sądem, w których został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego. Wyjaśnił, że łączna kwota wpisów sądowych, które powinien zapłacić w związku z prowadzonymi postępowaniami sądowoadministracyjnymi wynosi ponad 6.000 zł, a kolejne sprawy dotyczące jego skarg na postanowienia i decyzje organów podatkowych czekają na przekazanie do Sądu. Stwierdził, że nie ma możliwości poniesienia ciążących na nim kosztów sądowych, dlatego też wnosi o zwolnienie od wpisu w niniejszej sprawie. Dochód, który uzyskuje wystarcza skarżącemu jedynie na utrzymanie. Ze złożonych oświadczeń wynika, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada majątku nieruchomego, oszczędności i przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] euro. Uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości 4.600 zł brutto miesięcznie oraz utrzymuje się sam. Z dochodu w całości pokrywa koszty zamieszkania, wyżywienia, dojazdu do pracy i nie ma możliwości poczynienia żadnych oszczędności. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a, Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy również mieć na uwadze, że to na skarżącym spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący złożył wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Po przeanalizowaniu wniosku stwierdzić należy, że przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy nie występują. Skarżący określił we wniosku, że wnosi o zwolnienie od zapłaty wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. W ocenie referendarza sądowego, kwota ta nie jest obciążeniem finansowym ponad możliwości skarżącego. Wydatek w tej wysokości nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego. Przypomnieć należy, że niniejsze postępowanie jest kolejnym wszczętym przez skarżącego postępowaniem w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych. Poprzednie postępowanie zakończyło się prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt II FZ 489/08 oddalającym zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2008 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący stwierdził, że występuje ponownie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z powodu zaistnienia nowych okoliczności. Za okoliczności takie uznał fakt składania kolejnych skarg do sądu administracyjnego na akty wydawane w postępowaniach administracyjnych. Zauważyć jednak należy, że w aktualnym formularzu PPF skarżący przedstawił informacje i złożył oświadczenia tożsame z przedstawionymi w poprzednich wnioskach. Odnosząc się do argumentu ilości spraw i związanych z tym obowiązkiem uiszczenia wpisów sądowych, zauważyć należy, że skarżący cofnął skargi w znacznej ilości spraw, co oznacza zmniejszenie łącznego obciążenia kosztami postępowania i czyni argument skarżącego bezprzedmiotowym. Podnoszona przez niego okoliczność, że uiszczenie wszystkich wpisów sądowych w innych sprawach sądowych może spowodować powstanie uszczerbku koniecznego utrzymania jest jedynie przypuszczeniem, które może, ale nie musi zaistnieć. Zapłata poszczególnych wpisów ze względu na różne terminy wnoszonych skarg rozłożona jest w czasie, co pozwala na czynienie racjonalnych oszczędności w wydatkach oraz daje możliwość zapłaty wpisów także w niniejszej sprawie, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Informacje dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego, które skarżący przedstawił w innych postępowaniach w przedmiocie prawa pomocy (np. IIISA/Wa 2635/08, III SA/Wa 2637/08), a znane referendarzowi sądowemu z urzędu wskazują, że skarżący utrzymuje się ze stałej pracy uzyskując wynagrodzenie w wysokości 4.600 zł (brutto), a zgodnie z zaświadczeniem zakładu pracy średnie dochody netto w okresie od marca do maja 2008 roku wyniosły 3.321 zł. Zeznania podatkowe za 2007 rok wskazują, że skarżący uzyskał dochód do opodatkowania w kwocie 41.911 zł. Oceniając sytuację materialną skarżącego należy mieć na względzie, że zgodnie z Obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów z 24 lipca 2008 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2009 r. (M.P. nr 55, poz. 499) od 1 stycznia 2009 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wnosi 1.276 zł. Natomiast z Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 12 listopada 2008 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w trzecim kwartale 2008 r. (M.P. Nr 87, poz. 769) wynika, że wynagrodzenie to wyniosło 2.968,55 zł. Porównanie wynagrodzenia skarżącego (4.600 zł brutto miesięcznie) z kwotą wynagrodzenia uznanego za minimalne oraz aktualnego wynagrodzenia przeciętnego, pozwala stwierdzić, że sytuacja finansowa skarżącego jest dobra. Ma on nie tylko możliwość zaspokojenia własnych, niezbędnych potrzeb, ale także uiścić wpis od skargi w niniejszej sprawie. Uzyskując wynagrodzenie znacznie przekraczające średnią krajową i przeznaczając je wyłącznie na własne potrzeby, nie może oczekiwać, że Państwo, a w istocie społeczeństwo, przejmie na siebie koszty związane ze złożeniem skargi. Prawo pomocy ma służyć osobom w przypadku których uiszczenie kosztów sądowych wywoła negatywny wpływ na możliwość utrzymania siebie i rodziny. Nie chodzi tu przy tym o utrzymanie na określonym poziomie i o wpływ ponoszonego wydatku sądowego na obniżenie tego poziomu, czy też jedynie ograniczeniu określonych wydatków. Ustawodawca utrzymanie, jakie nie może doznać uszczerbku, określił "koniecznym" dla wnioskodawcy i jego rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy może być przyznane, jeżeli uiszczenie kosztów zagrozi możliwości zapewnienia potrzeb życiowych, rozumianych jako obiektywnie niezbędne. Uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł, jak każdy wydatek finansowy (zwłaszcza nieplanowany), powodować może konieczność poczynienia pewnych zmian i oszczędności w wydatkach. Prawo pomocy przysługuje jednak osobom, które w istocie rzeczy zmian tych i oszczędności nie mają możliwości dokonać, a wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych odbędzie się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie. U skarżącego, w świetle akt sprawy, przesłanki te nie zachodzą. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.