III SA/Wa 1418/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, , po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanowił: - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym w zakresie - Skarżący – L.P. , wnioskiem zawartym w skardze oraz formularzu PPF z 24 czerwca 2015 r zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu międzynarodowego specjalistycznego ([...] ) i z tego tytułu działalności gospodarczej uzyskuje miesięcznie 10.000 zł brutto. Wskazał, iż pozostali członkowie rodziny uzyskują w sumie 6.000 zł brutto miesięcznie. Małżonka posiada własną działalność gospodarczą. Zaznaczył, iż jest właścicielem domu o pow. 240 m², bazy warsztatowej o powierzchni 2.000 m² oraz placu 1,5 ha. Posiada cztery samochody osobowe ([...] , [...] i dwa [...] z 2000 r. i 2007 r.). Nie korzysta z pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący poinformował, że miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą ok 10.000 zł (woda, gaz, energia elektryczna, jedzenie, paliwo). Skarżącego obciążają dodatkowo zobowiązania firmowe – kredytowe i leasingowe (kredyt obrotowy w wysokości 2.000.000 zł, kredyty inwestycyjne (97.000 i 270.000 Euro). Kwota miesięcznych spłat rat leasingowych oraz kredytowych wynosi około 140.000 Euro. Skarżący przedstawił PIT za 2014 r, bilans za 2014 r, bilansu za I kwartał 2015 r, wyciąg z rachunków bankowych za okres od 18 do 26 czerwca 2015 r. Postanowieniem z 3 lipca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z 13 lipca 2015 r., Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W sprzeciwie wskazał, iż w wyniku kontroli skarbowej nałożone zostały na niego zobowiązania w wysokości kilkuset tysięcy złotych. Odwołał się również do wysokich kosztów prowadzonej działalności gospodarczej oraz wskazał na kryzys z branży transportowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 3 lipca 2015 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, oraz wysokość wpisów sądowych od skarg Skarżącego w sprawach III SA/Wa 1417-18/15, III SA/Wa 1421/15 i art. 1427/15, w łącznej kwocie 400 zł, jak i stan faktyczny sprawy, Sąd stwierdza, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku Skarżącego. Wskazać należy, iż Skarżący wraz z osobami pozostającymi we wspólnym gospodarstwie domowym nie są pozbawieni źródeł utrzymania. Wręcz przeciwnie, uzyskują znaczne dochody w wysokości 16.000 zł, w tym ponoszą koszty utrzymania, w wysokości 10.000 zł. Natomiast z prowadzonej działalności gospodarczej Skarżący uzyskał za 2014 r. przychody w łącznej wysokości 53.358.834,09 zł, a dochód wyniósł 363.672,43 zł. Skarżący prowadząc działalność gospodarczą należy do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych jest kategoria przychodu. Podkreślić należy, iż o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. W badanym przypadku Skarżący uzyskuje zarówno znaczne przychody, jak i dochód. Mając na uwadze zadeklarowaną strukturę wydatków, nawet z zestawienie wysokości wpisu (400 zł w każdej z czterech spraw zapadłych przed tutejszym Sądem) z wysokością zadeklarowanych przychodów z PIT 36L i dochód, wynika możliwość wygospodarowania środków na poczet postępowania sądowego. Strona posiada, jak zadeklarowała, znaczny majątek oraz prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą dochody. Skarżący nie jest zatem pozbawiony źródeł utrzymania, co należy uwzględnić w procesie oceny zdolności strony do uiszczenia wymagalnych kosztów sądowych we wskazanych sprawach. Sąd wskazuje, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy. Może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Zdaniem Sądu, Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić tamę do sądowego rozpoznania sprawy, sąd jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach, które umożliwi stronie wniesienie skargi, a tym samym realizację swoich praw przed sądem. Trzeba jednak raz jeszcze podkreślić, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - a te okoliczności w sprawie nie zostały wykazane. Powyższe okoliczności wskazują na to, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uprawniające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd, mając na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.