III SA/Wa 1425/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 18 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący M. S. na urzędowym formularzu PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy nie zakreślając jednak zakresu swego żądania. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwiema córkami. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości 8.000 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedstawienie dokumentów oraz oświadczeń obrazujących sytuację majątkową, Skarżący przesłał jedynie wyciągi bankowe. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis art. 252 § 1 p.p.s.a. stawia zaś wymóg, by wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierał oświadczenie strony o stanie majątkowym i dochodach oraz dodatkowo dane o stanie rodzinnym. Z powyższego wynika zatem, że strona ma obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Owo wykazanie w rzeczywistości polegać będzie na przedstawieniu w sposób przekonujący, że uiszczenie tych kosztów spowoduje uszczerbek w zapewnieniu utrzymania koniecznego dla strony i jej rodziny. Jednakże gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, to w myśl art. 255 p.p.s.a strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy strony z Sądem. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 kwietnia 2013 r. (II FZ 167/13) niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy strony. W niniejszej sprawie Skarżący nie przedstawił pełnej dokumentacji obrazującej jego sytuację majątkową i rodzinną. Niewyjaśniona pozostaje kwestia prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z matką dzieci, której w formularzu PPF Skarżący nie wymienił wśród domowników. Wzywając do udzielenia informacji o wnioskodawcy i osobach pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, referendarz sądowy dążył w istocie do ustalenia wysokości dochodów i obciążeń ponoszonych przez osoby prowadzące ze Skarżącym wspólne gospodarstwo domowe (w tym także matki dzieci). Skarżący natomiast tej kwestii w żaden sposób nie wyjaśnił. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 14 listopada 2011 r. (II FZ 553/11) w zakresie, w jakim dochody i obciążenia finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawnione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy. Należy bowiem mieć na względzie, że oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy należy odnieść jego sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości partycypowania przez wnioskodawcę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. W niniejszej sprawie zabrakło także wyjaśnień Skarżącego na temat kosztów utrzymania. Jedynie z przedłożonych wyciągów bankowych wynika, że opłaty za: wywóz śmieci pochłonęły 174 zł (za kwartał), ubezpieczenie 860 zł (zapłata w kwietniu 2013 r.), telefon 69 zł (za miesiąc), gaz 1.074 zł (zapłata w lutym 2013 r.). Skarżący spłaca też pożyczkę, której rata wynosi 2.165 zł. Po pierwsze referendarz sądowy nie może domyślać się i samodzielnie dochodzić (tu na podstawie wyciągów bankowych) jakie wydatki ponosi Skarżący. Po drugie zaś lista opisanych wyżej wydatków nie jest kompletna. Tymczasem dopiero zestawienie rzeczywistej kwoty dochodów Skarżącego ze wszystkimi jego obciążeniami dałoby pełen obraz jego możliwości finansowych. Skarżący nie przesłał także zeznań podatkowych ani dokumentów świadczących o posiadanych zobowiązaniach. Jak wynika z akt sprawy wykonanie wezwania Skarżący ograniczył do przedstawienia wyciągów bankowych, co do zupełności których referendarz sądowy powziął wątpliwości. Otóż w kwietniu 2013 r. z rachunku bankowego w [...] dokonano przelewu do innego banku na kwotę 3.000 zł, którego adresatem był Skarżący. Historii transakcji z tego rachunku bankowego jednak nie przedstawiono ([...]). To wszystko sprawia, że informacje przedstawione przez Skarżącego są niewystarczające do wydania korzystnego dlań rozstrzygnięcia, gdyż nie przedstawiają całościowego obrazu jego sytuacji finansowej. W rezultacie Skarżący nie wykazał, że z uwagi na tę właśnie sytuację wymaga wsparcia finansowego ze strony Skarbu Państwa w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. Niezależnie od powyższego nie można pominąć faktu, że na koniec maja 2013 r. w [...] saldo dostępne na rachunku bankowym Skarżącego wyniosło ponad 8.000 zł. Przewyższało zatem znacznie kwotę wpisów należnych w trzech zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach wynoszącą 1.500 zł (por. III SA/Wa 1222-1223 i 1425/13). Z tych względów uznać należało, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.