III SA/Wa 1436/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 10 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału [...] Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł, T. G. wniósł pismo zatytułowane "zażalenie", które zgodnie z jego treścią zostało potraktowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. W piśmie tym skarżący wskazał, iż nie jest wstanie uiścić wpisu sądowego, ponieważ jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku, nie posiada żadnych oszczędności ani majątku. Pismem z 6 września 2007 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał skarżącego do złożenia przedmiotowego wniosku na urzędowym formularzu oraz do nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji finansowej, stanu majątkowego oraz dochodów wnioskodawcy a także osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi skarżący nadesłał wypełniony formularz, w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż mieszka razem z żoną w jej domu w P.. Od [...] r. małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej. Skarżący oświadczył, iż w 2006 r. jego dochód wyniósł ok. 1.200 zł, z kolei w 2007 r. nie uzyskał żadnego dochodu. Wnioskodawca pozostaje na utrzymaniu żony, która prowadzi działalność gospodarczą. Skarżący wskazał ponadto, iż nie posiada rachunków bankowych. Wydatki na utrzymanie ponosi żona i rodzina. Wnioskodawca oświadczył, iż nie posiada żadnej nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Z uwagi na fakt, iż oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - "P.p.s.a."), Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ponownie zwrócił się do skarżącego o nadesłanie, w terminie 7 dni, dodatkowych dokumentów oraz złożenia wyjaśnień dotyczących jego aktualnej sytuacji finansowej oraz stanu majątkowego m.in. nadesłania zeznań podatkowych skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za 2006 r. (w tym również żony skarżącego, mimo pozostawania w rozdzielności majątkowej), nadesłania zaświadczenia o dochodach żony wnioskodawcy lub innych pobieranych przez nią świadczeniach, zaświadczenia z urzędu pracy o pozostawaniu przez wnioskodawcę bez zatrudnienia, bez prawa do zasiłku, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych żony skarżącego za ostatnie trzy miesiące, przedstawienia miesięcznych, niezbędnych wydatków ponoszonych przez skarżącego i jego żonę (np. opłaty za mieszkanie, media, koszty utrzymania) i źródeł ich finansowania (zestawienie), wskazanie wysokości miesięcznej pomocy udzielanej wnioskodawcy przez rodzinę. W odpowiedzi wnioskodawca wyjaśnił, iż miesięczne wydatki ponoszone przez niego i żonę wynoszą 1.335 zł. Z kolei średnia miesięczna pomoc rodziny wynosi [...] zł. Skarżący nadesłał ponadto wyciągi z konta gospodarczego i kredytowego żony, kopię zeznania PIT-38 żony za 2006 r., zaświadczenie z urzędu pracy, z którego wynika, ze wnioskodawca był zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna od [...] r. do [...] r., a także podanie do urzędu skarbowego o wydanie kopii zeznania podatkowego za 2006 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 P.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustosunkowując się do powyższego trzeba jeszcze raz podkreślić, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Wskazać należy, iż mimo dwukrotnego wezwania skarżący nie nadesłał informacji dotyczących aktualnych dochodów jego żony, nie nadesłał swojego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu za 2006 r. (załączył jedynie pismo skierowane do urzędu skarbowego o wydanie kopii PIT-37, przy czym wniosek ten złożył dopiero 1 października 2007 r., mimo iż do złożenia tego dokumentu wzywany był już pismem z 6 września 2007 r.), nie nadesłał również żadnego dokumentu, który potwierdzałby, iż wnioskodawca aktualnie pozostaje bez zatrudnienia, bez prawa do zasiłku. Z załączonego zaświadczenia z 17 września 2007 r. wystawionego przez Powiatowy Urząd Pracy w P. wynika jedynie, iż skarżący był zarejestrowany jako bezrobotny w okresie od [...] r. do [...]r. Tym samym skarżący uchylił się od dostarczenia dokumentów i złożenia wyjaśnień, które są niezbędne do oceny, czy jego sytuacja materialna wypełnia przesłanki, z art. 246 § 1 pkt 1 lub pkt 2 P.p.s.a. Podkreślić należy, iż w niniejsze sprawie Referendarz sądowy podjął inicjatywę w celu ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, nie oznacza to jednak obowiązku prowadzenia w nieskończoność postępowania w celu ustalenia jego sytuacji majątkowej. Należy bowiem zwrócić uwagę, że zadaniem Sądu jest ocena złożonego przez skarżącego oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, nie należy natomiast do jego zadań prowadzenia dochodzenia co do faktycznego stanu majątkowego wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 10 maja 2004 r. sygn. FZ 18/04). Zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2004r. FZ 91/04 brak dokładnego określenia stanu majątkowego przez skarżącego nie oznacza braku jego posiadania. Wskazać można również, iż w postanowieniu z 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż uchylenie się przez stronę od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego, co do przedstawienia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, uznać należy za przeszkodę wykluczająca uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Reasumując należy stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nienależycie przedstawił swoją sytuację materialną, a co za tym idzie, nie wykazał istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Niezależnie jednak od powyższego zauważyć należy, iż wnioskodawca mieszka razem żoną, która uzyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie ma tutaj znaczenia powoływana przez wnioskodawcę okoliczność, iż pozostaje on z żoną w rozdzielności majątkowej. Sąd oceniając zasadność zwolnienia strony od kosztów sądowych, bierze pod uwagę również dochody oraz majątek małżonka, bez względu na rodzaj ustroju majątkowego łączącego małżonków. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), dalej powoływana jako k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie mają m.in. obowiązek do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Dlatego należy uznać, że skoro skarżący dla dobra rodziny toczy spory sądowe, jego współmałżonek będzie zobowiązany nieść pomoc także w zakresie uiszczania kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 61/04 (niepubl.) stwierdził, że przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Skarżący nie wskazał wprawdzie wysokości dochodów uzyskiwanych aktualnie przez jego żonę, ale z kopii zeznania PIT-28 wynika, iż w 2006 r. osiągnęła ona przychody w wysokości 615.325,30 zł (po odliczeniach [...]zł). W związku z powyższym przyjąć można, że jeżeli obecne przychody żony wnioskodawcy kształtują się na podobnym poziomie, to miesięcznie z tego tytułu dysponują oni przychodem w wysokości ok. 50.000 zł. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż nie zachodzą przesłanki do zastosowania wobec skarżącego prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w tym od wpisu - jedynego kosztu sądowego, jaki na tym etapie postępowania zobowiązany jest uiścić - w kwocie 500 zł. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.