III SA/Wa 1440/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca E. L. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że jest emerytem z dochodem wynoszącym 588 zł. Gospodarstwo domowe prowadzi wraz z mężem, z którym pozostaje w rozdzielności majątkowej. Mąż ma swoje wydatki i swoje długi. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała pismo z 23 lipca 2013 r. w którym wyjaśniła, że jej wydatki miesięczne to opłata za telefon z Internetem w wysokości 118,08 zł oraz "wszystkie wydatki nie ujęte w art. 908 k.c. a konieczne do życia". Sprawa wydatków męża jest skomplikowana i wymaga przedstawienia szeregu dokumentów. W tej sytuacji siedmiodniowy termin jest za krótki. Konto w banku jest zablokowane przez urząd skarbowy i z tej przyczyny przeniesione jest w stan uśpienia. Innych kont Skarżąca nie posiada. Tytuł prawny do lokalu jest określony w art. 908 k.c. Skarżąca w 2011 r. zbyła część nieruchomości. Poza emeryturą Skarżąca nie posiada żadnego innego dochodu, zaś dochody męża to "więcej obciążeń niż emerytury". Przedstawiła potwierdzenie wypłaty emerytury, wyciąg z księgi wieczystej, rachunek za telefon, zeznania podatkowe, umowę pożyczki, pismo w sprawie umowy kredytu, umowę o kartę kredytową i zestawienie transakcji, pismo w sprawie zmiany pakietu konta. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie powyższej przesłanki spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Innymi słowy, jeżeli poniesienie tych kosztów pociągnęłoby za sobą uszczerbek w utrzymaniu strony i jej rodziny, strona ma prawo domagać się stosownej pomocy od Skarbu Państwa, a po wykazaniu, że powyższe okoliczności rzeczywiście zachodzą, pomoc taka będzie jej przyznana. W niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała, że taki właśnie uszczerbek wystąpi. Przeciwnie z nadesłanych materiałów wynika, że Skarżącej na podstawie umowy o dożywocie przysługuje ustanowiona przez A. i S. R. dożywotnia służebność mieszkania wraz z dostarczeniem wyżywienia, ubrania, światła, opału oraz zapewnieniem pomocy i pielęgnowania w chorobie (zob. k. 20 akt sądowych). Skarżąca nie jest zatem zobowiązana do ponoszenia kosztów eksploatacji mieszkania, albowiem obowiązek ten na podstawie umowy o dożywocie spoczywa na wyżej wymienionych. Sama zresztą przyznała, że na wydatki miesięczne składa się opłata za telefon i Internet w wysokości 118,08 zł. Dodała wprawdzie, że do wydatków tych należą również "wszystkie wydatki nie ujęte w art. 908 k.c. a konieczne do życia", niemniej nie sprecyzowała o jakie to konkretnie – inne niż wymienione wyżej - wydatki chodzi. Skoro zatem Skarżąca ma zapewnione dożywotnie utrzymanie, zaś jedynym wykazanym i udokumentowanym wydatkiem jest opłata w wysokości 118,08 zł, uznać należy, że z otrzymywanej emerytury wynoszącej 588,13 zł jest ona w stanie wygospodarować kwotę 100 zł celem opłacenia wpisu od skargi – jedynego kosztu sądowego wymaganego na obecnym etapie postępowania. W sytuacji bowiem gdy uzyskiwane przez Skarżącą dochody nie są w całości pożytkowane na bieżące wydatki, uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. Co istotne ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji organu I instancji wynika, że w 2011 r. Skarżąca uzyskała ze sprzedaży części nieruchomości kwotę 100.000 zł (w odniesieniu zaś do pozostałej części zawarła wspomnianą umowę o dożywocie). Skarżąca nie wyjaśniła czy kwota ta została w całości rozdysponowana i na jakie cele ją przeznaczyła. To wszystko sprawia że wniosek Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Odmowę przyznania jej prawa pomocy uzasadnia także to, że Skarżąca nie udzieliła pełnych informacji na temat sytuacji majątkowej męża. Początkowo wskazała jedynie że pozostaje z mężem w rozdzielności majątkowej (zob. formularz PPF), następnie ujawniła że "dochody męża to więcej obciążeń niż emerytury", zaś sprawa jego wydatków jest "rozległa i skomplikowana". Przedstawiła również zeznanie podatkowe, umowę pożyczki gotówkowej, dokumenty dotyczące kredytu samochodowego oraz dokumenty dotyczące umowy o kartę kredytową. W dalszym ciągu nie wiadomo jaki dochód osiąga mąż Skarżącej i jakie są jego obciążenia. Z fragmentarycznego jedynie opisu trudno wysnuć czy rzeczywiście – jak twierdzi Skarżąca - jego sytuacja finansowa jest trudna. Bez poznania dochodów i wydatków obojga małżonków nie jest też możliwa miarodajna ocena rzeczywistych możliwości finansowych Skarżącej, a tym samym ocena spełniania przezeń przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie zmienia tego istniejąca między małżonkami rozdzielność majątkowa. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 28 marca 2013 r. (I FZ 62/13) przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788; dalej: "k.r.o."), małżonkowie są zobowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka. Z tych względów uznać należało, że Skarżąca nie wykazała, iż jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.