III SA/Wa 1447/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. sp. z o.o. z/s w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w całości decyzji wydanej w sprawie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca K. sp. z o.o. na urzędowym formularzu PPPr, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, że nie ma obecnie żadnego majątku i środków finansowych, gdyż wierzyciele zgłosili wniosek o stwierdzenie upadłości spółki i trwa postępowanie w tej sprawie. Wobec Skarżącej toczą się liczne postępowania egzekucyjne, w których stwierdzono brak majątku. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie złożyła zeznania podatkowego za 2012 r. z uwagi na nieprowadzenie działalności gospodarczej. Natomiast dokumentacja księgowa za ostatnie lata jej prowadzenia została zajęta przez organy ścigania. Skarżąca nie posiada deklaracji VAT gdyż nie wystawia faktur w związku z brakiem możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i brakiem świadczenia usług. Skarżąca nie zawiesiła działalności na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Postępowanie w sprawie stwierdzenia upadłości nie jest prowadzone. Tytułem przykładu na okoliczność braku majątku Skarżąca przesłała dwie decyzje o odpowiedzialności osoby trzeciej za jej zobowiązania. Skarżąca podała, że rachunki bankowe wskazują stany zerowe w związku z ich zajęciem w postępowaniach egzekucyjnych. Skarżąca nie posiada żadnych nieruchomości. Reprezentujący ją pełnomocnik świadczy swoje usługi pro bono. Skarżąca przedłożyła skany tytułów wykonawczych. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. W niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała - w sposób wystarczający – swojej sytuacji majątkowej, z uwagi na to, iż nie przesłała pełnej dokumentacji, do której złożenia była wzywana - w szczególności deklaracji VAT, zeznania podatkowego, bilansu itp. Ich brak wytłumaczyła faktem nieprowadzenia działalności gospodarczej oraz zajęciem dokumentacji księgowej przez organy ścigania. Tymczasem nieprowadzenie tej działalności nie jest okolicznością, która zwalniałaby z obowiązku składania deklaracji. Przykładowo zwolnienie z obowiązku złożenia deklaracji VAT możliwe jest wyłącznie w przypadku zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, o czym stanowi art. 99 ust. 7a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.). Zawieszenie to następuje na wniosek przedsiębiorcy o wpis informacji o tym zawieszeniu. Tymczasem sama Skarżąca przyznała, że nie zawiesiła działalności. Nadto Skarżąca zdaje się zapominać, że nieprowadzenie działalności gospodarczej nie zwalnia także z obowiązku złożenia zeznania rocznego. Skarżąca nie może się także zasłaniać faktem zajęcia dokumentacji księgowej przez organy ścigania. Nawet gdyby istotnie tak było Skarżąca mogła bowiem się zwrócić do organu, który zabezpieczył wymagane dokumenty o wydanie ich kserokopii. Odnośnie do wyciągów z rachunków bankowych referendarz sądowy w wezwaniu z 27 czerwca 2013 r. wyraźnie zobowiązał Skarżącą do przedłożenia wyciągów, a nie złożenia oświadczenia, że rachunki te wskazują stany zerowe. Co najmniej zdziwienie budzi zmiana stanowiska Skarżącej w kwestii jej upadłości. W formularzu PPPr podała ona mianowicie, że wierzyciele zgłosili wniosek o stwierdzenie upadłości spółki i trwa postępowanie w tej sprawie. Następnie z oświadczenia tego się wycofała, wyjaśniając w piśmie z 8 lipca 2013 r. że wspomniane postępowanie nie jest prowadzone. Wobec niewykonania przez Skarżącą wezwania z 27 czerwca 2013 r. niemożliwa jest rzetelna analiza jej zdolności płatniczych, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04). Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.