III SA/Wa 1472/04

WyrokWSA w Warszawie2005-02-11

Skład orzekający: Bogdan Lubiński, Jakub Pinkowski, Ewa Radziszewska-Krupa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może rozłożyć na raty zaległość podatkową, która została określona decyzją wymiarową, a nie wynika bezpośrednio z deklaracji podatkowej, w sytuacji gdy postępowanie w sprawie ulgi podatkowej zostało wszczęte na wniosek podatnika?
Ratio decidendi
Decyzja o rozłożeniu na raty płatności należnych wpłat na PFRON została uchylona, ponieważ postępowanie w tym zakresie było prowadzone niezgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. Postępowanie o rozłożenie na raty zaległości podatkowej może toczyć się wyłącznie na wniosek podatnika, a nie w oparciu o zaległość określoną decyzją wymiarową, która została wydana w innym trybie (z urzędu). Brak było podstawy prawnej do wydania decyzji określającej zaległość podatkową decyzją z dnia [...] października 2000r. w sytuacji, gdy wniosek o przyznanie ulgi dotyczył zobowiązania wynikającego ze złożonych deklaracji.
Stan faktyczny
Spółdzielnia Kółek Rolniczych w Z. złożyła skargę na decyzję Ministra Polityki Społecznej, która utrzymała w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON o rozłożeniu na raty płatności należnych wpłat na PFRON za okres od marca do maja 1999 r. Skarżąca podniosła, że należność została już w całości zapłacona, co czyni ustalenie układu ratalnego bezprzedmiotowym. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Polityki Społecznej, stwierdzenie, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, oraz zasądzenie od Ministra Polityki Społecznej na rzecz strony skarżącej kwoty 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.), Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Łukasz Duda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2005 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Kółek Rolniczych w Z. na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia [...]kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty płatności należnych wpłat na PFRON 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3) zasądza od Ministra Polityki Społecznej na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. Nr [...] Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej wydaną na podstawie art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnienia osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) i art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Kółek Rolniczych w Z. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] w sprawie rozłożenia na trzy miesięczne raty płatności należnych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od marca 1999r. do maja 1999r., w kwocie [...] zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Minister napisał, że jej podstawą prawną jest art. 48 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, który stanowi, że organ podatkowy w uzasadnionych przypadkach może odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Organ odwoławczy po przeanalizowaniu materiału dowodowego oraz przedstawionych przez stronę dokumentów uznał, że zaskarżoną decyzję należy utrzymać w mocy, bowiem rozłożenie zobowiązania na raty jest zgodne z wnioskiem strony złożonym w piśmie z dnia [...] czerwca 1999r. Wysokość zobowiązania strony z tytułu wpłat została określona decyzją Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] października 2000r., od której strona złożyła odwołanie z uchybieniem terminu do złożenia odwołania i w związku z tym decyzja ta stała się ostateczna. Strona skarżąca nie mogła więc dokonać zapłaty należności przed wydaniem decyzji określającej, co zostało podniesione w odwołaniu od decyzji rozkładającej na raty. Organ odwoławczy uznał, że ze szkodą dla strony byłoby uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ organ ten mógłby dokonać windykacji całości zadłużenia. Natomiast pozostawienie zaskarżonej decyzji w obrocie pozwoli na złagodzenie dolegliwości płatniczych związanych z jednorazową zapłatą zaległości z tytułu wpłat na rzecz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W skardze złożonej na w/w decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie. Stwierdziła, że rozłożona na raty należność wobec Funduszu została przez nią zapłacona w całości do listopada 1999r. Zdaniem strony, wobec braku długu, ustalenie układu ratalnego jest bezprzedmiotowe. W ocenie skarżącej organ pierwszej instancji winien stwierdzić - na podstawie art. 162 k.p.a. -wygaśnięcie decyzji rozkładającej na raty. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł ojej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Decyzja podlegała uchyleniu jednakże z przyczyn innych od wskazanych w skardze. Na wstępie należało przypomnieć, iż zgodnie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność wydanych decyzji zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Oceniając zaskarżoną decyzję z tego punktu widzenia stwierdzić należy, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego i to w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, a co nie jest sporne między stronami, że przedmiotem rozstrzygnięcia jest decyzja dotycząca przyznania ulgi podatkowej rozkładającej zaległość podatkową za okres od marca 1999r. do maja 1999r. w kwocie [...] zł. Postępowanie to zostało wszczęte na wniosek strony, która wystąpiła o rozłożenie zadeklarowanej zaległości podatkowej za miesiąc marzec, kwiecień i maj 1999r. w kwocie [...] zł. W aktach sprawy znajduje się także decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] października 2000r. Nr [...] wydana między innymi na podstawie art. 21 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa określająca wysokość zaległości podatkowej za miesiące styczeń, luty, kwiecień i maj 1999r. w wysokości [...] zł. W związku z powyższym należy stwierdzić, że po złożeniu wniosku o przyznanie ulgi podatkowej, między innymi także za miesiąc kwiecień i maj 1999r. dotyczącej zobowiązania wynikającego ze złożonych przez podatniczkę deklaracji, wydana została decyzja określająca zaległość podatkową za te same dwa miesiące. Zwrócić należy uwagę, iż znaczenie prawne deklaracji jest takie, że jeśli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w związku z zaistnieniem zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty (art. 21 § 2 O.p.). Jednakże, gdy po wszczęciu postępowania podatkowego organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku albo też wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji (podkreślenie Sądu), organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zaległości podatkowej albo stwierdza nadpłatę (art. 21 § 3 O.p.). A zatem skoro organ podatkowy uznał, że wysokość zaległości podatkowej wynika z deklaracji podatkowej, a na co wskazuje treść zaskarżonej decyzji z której wynika, iż wniosek dotyczy kwoty [...] (nie [...] jak zapewne omyłkowo wskazano w decyzji) to nie było podstawy prawnej do wydania decyzji określającej zaległość ww. decyzją z dnia [...] października 2000r., co także wynika z treści decyzji i akt podatkowych. Trzeba przypomnieć, że postępowanie, o którym mowa w art. 48 ordynacji podatkowej może toczyć się tylko na wniosek podatnika. Zatem skoro decyzja o przyznanie ulgi podatkowej toczyła się w oparciu o wniosek podatnika z dnia [...] czerwca 1999r. i dotyczyła zaległości podatkowej wynikającej ze złożonej deklaracji, to nie można było prowadzić postępowania o rozłożenie na raty zaległości podatkowej określonej decyzja wymiarową za ten okres, bowiem za ten okres postępowanie toczyło się z urzędu a nie na wniosek strony, a co jest niezgodne z treścią art. 48 ustawy Ordynacja podatkowa. W związku z powyższym nie przesądzając o ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy oraz z uwagi na brak dokumentów w sprawie i możliwości stwierdzenia, czy rzeczywiście zaległość na dzień złożenia wniosku lub wydania decyzji istniała, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c", art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. DOZ. 1270) orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło