III SA/Wa 1482/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2006r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi F. G. i M. K. Sp.j. na postanowienie Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wyjaśnienia niezgodności w miesięcznej informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2005r. znak[...]; 2) zasądza od Ministra Polityki Społecznej na rzecz skarżącej Spółki kwotę 100zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 58 i 59 ustawy z dnia 14 czerwcu 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.). a także w zw. z art. 26c ust. 1 pkt 1 i art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U . Nr 123. poz. 776 z późn. zm.- zwanej dalej "ustawą o rehabilitacji") oraz § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2003r. w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz, U. Nr 232. poz. 2330), Minister Polityki Społecznej utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2005r. nr [...] odmawiającej "F. " G. i M. K. Spółka Jawna w P. przywrócenia terminu do usunięcia niezgodności w miesięcznej informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności (INF-D) za październik 2004 r. oraz we wniosku o wypłatę dofinansowania (WN-D) za okres sprawozdawczy obejmujący okres rozliczeniowy wrzesień i październik 2004 r. W uzasadnieniu w/w postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, iż dokumenty te zostały przekazane zgodnie z terminem określonym w art. 26c ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji w dniu 17 listopada 2004r., jednakże - wskazana we wniosku kwota dofinansowania za drugi miesiąc okresu rozliczeniowego była różna od sumy kwot z dokumentów INF-D-P, stanowiących załącznik do dokumentu INF-D, natomiast dokument INF-D za miesiąc październik 2004 r. uzyskał status "do korekty", ponieważ okres sprawozdawczy w załącznikach INF-D-P nie zgadzał się z dokumentem INF-D. W związku z powyższym - stosownie do przepisu § 3 ust 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki. Pracy i Polityki Społecznej w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych - do pracodawcy została skierowana za pośrednictwem SOD informacja o nieprawidłowościach wraz z wezwaniem do wyjaśnienia niezgodności w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, co powinno nastąpić w terminie do dnia 24 listopada 2004 r. Ponieważ pracodawca nie dokonał korekt w/w dokumentów w określonym terminie Państwowy Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazał stronie informację o upływie terminu do złożenia dokumentacji i odmowie dofinansowania za okres objęty wnioskiem. Przy czym wskazał, iż wyjaśnienia pracodawcy, co do niedochowania terminu do wyjaśnienia niezgodności w ustalonej kwocie dofinansowania nie są, w ocenie PFRON, przesłanką do przywrócenia terminu. Na powyższe postanowienie pracodawca złożył zażalenie, wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia korekty w miesięcznej informacji o wynagrodzeniach, zatrudnianiu i stopniach niepełnosprawności (INF-D) za październik 2004 r. oraz we wniosku o wypłatę dofinansowania (WN-D) za okres sprawozdawczy wrzesień i październik 2004 r. Strona zarzuciła, że nie została skutecznie powiadomiona o konieczności dokonania korekt w dokumentach WN-D i INF-D, ponieważ nie otrzymała pisemnego wezwania do usunięcia nieprawidłowości. Minister Polityki Społecznej rozpoznając zażalenie nie podzielił argumentacji Strony i odmówił uchylenia postanowienia nieuwzględniającego wniosku Strony. Organ drugiej instancji stwierdził, iż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Argument mówiący o niedopatrzeniu konkretnego pracownika Spółki, odpowiedzialnego za kontakty z Funduszem, nie uprawdopodobniają jeszcze, w stopniu dostatecznym, że Strona, bez swej winy nie miała możliwości usunięciu nieprawidłowości najpóźniej w dniu 24 listopada 2004 r. Odnośnie zarzutu Strony co do braku formy pisemnej w powiadomieniu Strony o błędach w złożonych dokumentach rozliczeniowych Minister Polityki Społecznej wskazał na art. 26c ust. 1 pkt 1 i 2, ust. la, ust. 3 i ust. 6 ustawy o rehabilitacji zawodowej oraz § 9 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2003 r. w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, zgodnie z którym wszelkiego rodzaju działania podejmowane w ramach Systemu Obsługi Dofinansowania (SOD) odbywają się w formie elektronicznej. Z postanowieniem tym nie zgodziła się Spółka wnosząc na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała na brak przepisu zwalniającego PFRON do odstąpienia od pisemnej formy powiadomienia zainteresowanego do usunięcia błędów w dokumentach rozliczeniowych. W ocenie Strony nie są takimi przepisami ani art. 26c ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji, który mówi o transmisji w formie dokumentu elektronicznego i odbieranie potwierdzenia ani §9 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2003r. w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, który mówi o elektronicznej formie składania wniosków także przez pracodawcę. Żaden z nich nie określa, że wezwanie do usunięcia nieprawidłowości odbywa się w formie elektronicznej. Strona wskazuje na § 3 ust 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2003r. w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, który zobowiązuje Fundusz do poinformowania pracodawcę i wezwania go do usunięcia nieprawidłowości w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, co zgodnie z art. 39 Kodeksu postępowania administracyjnego należy uczynić w formie pisemnego powiadomienia za potwierdzeniem daty otrzymania. W ocenie strony, nawet gdyby uznać dopuszczenie formy elektronicznej odbioru wezwania, terminem otrzymania wezwania nie jest data wysłania przez Fundusz informacji lecz data jej odebrania, którą Strona kwestionuje. Mając powyższe na uwadze Strona skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia. W odpowiedzi na skargę Minister Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej powoływanej jako p.p.s.a. - zważył co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, iż organy I i II instancji w sposób istotny naruszyły przepisy postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekając związany jest granicami sprawy wyznaczonej przez przedmiot zaskarżenia. W tym przypadku jest nim zgodność z prawem postanowienia Ministra Polityki Społecznej utrzymującego w mocy postanowienie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmawiające przywrócenia 7 - dniowego terminu do usunięcia niezgodności w miesięcznej informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności (INF-D) za październik 2004 r. oraz we wniosku o wypłatę dofinansowania (WN-D) za okres sprawozdawczy obejmujący okres rozliczeniowy wrzesień i październik 2004 r. Sąd wskazuje, iż zgodnie z przepisem art. 58 § 1 Kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie organów, skarżąca spółka nie dotrzymała terminu do usunięcia nieprawidłowości w dokumentach przesyłanych do Funduszu za pomocą systemu informatycznego SOD. Organy wskazały, iż do spółki została skierowana za pośrednictwem SOD informacja o nieprawidłowościach wraz z wezwaniem do ich usunięcia w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, co w ocenie organu, stosownie do przepisu § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych winno nastąpić do dnia 24 listopada 2004 r. Ustosunkowując się do powyższej kwestii wskazać należy, iż zgodnie z § 3 ust. 2 powołanego rozporządzenia, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w informacjach lub wnioskach Fundusz informuje o nich pracodawcę i wzywa (podkreślenie Sądu) do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. W tym miejscu wskazać należy, iż wbrew twierdzeniom organów, ani rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, ani ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, nie reguluje w sposób szczególny procedury wzywania pracodawcy do usunięcia nieprawidłowości w miesięcznych informacjach o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych (INF-D), przesyłanych do Funduszu pocztą elektroniczną. Z kolei, sam fakt, iż powołane wyżej akty prawne zobowiązują niektórych pracodawców do przesyłanie informacji i wniosków za pomocą programu informatycznego, nie zwalnia organu administracji publicznej od działania zgodnie z zasadami wyrażonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego tj. zasadą pisemności postępowania i oficjalności doręczeń. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w sprawach nie unormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. W związku z powyższym Sąd wskazuje, iż wezwanie do usunięcia nieprawidłowości w miesięcznych informacjach (INF-D) oraz we wnioskach o wypłatę dofinansowania (WN-D) powinno być dokonane zgodnie z przepisami art. 50 § 1, art. 54 § 1 i § 2, art. 39 Kpa. Zgodnie z art. 50 § 1 Kpa, organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych. Z kolei, jak stanowi art. 54 § 1 i § 2 Kpa, w wezwaniu należy wskazać: 1) nazwę i adres organu wzywającego, 2) imię i nazwisko wzywanego, 3) w jakiej sprawie oraz w jakim charakterze i w jakim celu zostaje wezwany, 4) czy wezwany powinien się stawić osobiście lub przez pełnomocnika, czy też może złożyć wyjaśnienie lub zeznanie na piśmie, 5) termin, do którego żądanie powinno być spełnione, albo dzień, godzinę i miejsce stawienia się wezwanego lub jego pełnomocnika, 6) skutki prawne niezastosowania się do wezwania. Wezwanie powinno być zaopatrzone podpisem pracownika organu wzywającego, z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego. Sąd wskazuje, iż w aktach przedmiotowej sprawy nie ma wezwania skierowanego do Spółki, które spełniałoby w/w przesłanki. Nie sposób, z kolei za takie wezwanie, uznać informacji wysłanej przez Fundusz za pośrednictwem systemu SOD, w której wskazano przyczynę, dla której przekazane przez Spółkę dokumenty uzyskały status "do korekty". Ponadto, zgodnie z przepisem art. 39 Kpa, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Sąd wskazuje, iż w cytowanym przepisie używa się pojęcia, "pismo", jako zbiorczego określenia. W rozumieniu przepisu "pismem" będzie wezwanie, zawiadomienie, protokół, każdy inny dokument, jak również sporządzona na piśmie decyzja czy jej odpis, odpis ugody, postanowienie. Zgodnie z zasadą ogólną pisemności, obowiązującą w postępowaniu administracyjnym na mocy art. 14 § 1 Kpa (z niewielkimi wyjątkami wynikającymi z § 2), przyjmowanie od stron i uczestników postępowania oraz przekazywanie im pism stanowi zasadniczą formę komunikowania się organu administracyjnego z tymi podmiotami. Zasada oficjalności doręczeń wyraża się w tym, że strony i inni uczestnicy postępowania ani nie muszą składać osobnych wniosków lub żądań co do doręczania im pism, ani nie muszą dowiadywać się w siedzibie organu, czy jest jakieś pismo do odebrania w ich sprawie, ponieważ organ z urzędu dokonuje doręczeń, gdyż jest to jego ustawowy obowiązek określony w art. 39 Kpa. Podobnie jak w postępowaniu cywilnym, rozwiązanie to jest podyktowane społecznym znaczeniem i funkcją postępowania administracyjnego (por. Siedlecki, Postępowanie cywilne; przepis art. 39 jest podobny w treści do art. 131 § 1 Kpc, z którego wywodzona jest zasada oficjalności doręczeń obowiązująca w postępowaniu cywilnym). Naruszenie zasady oficjalności doręczeń stanowi wadliwość postępowania (por. Adamiak, Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego). Sąd podziela stanowisko strony, że w rozpoznawanej sprawie, wezwanie do uzupełnienia nieprawidłowości w nadesłanych informacjach (INF-D) i wniosku (WN-D), nie zostało dokonane zgodnie z powołanymi wyżej przepisami. Konsekwencją powyższego jest to, że nie można uznać, iż skarżącej spółce w ogóle doręczono takie wezwanie. Jeszcze raz podkreślić należy, iż data wyświetlenia się informacji na stronie internetowej nie może być uznana za datę doręczenia wezwania. Sąd wskazuje ponadto, iż tylko w tych przypadkach, gdy przepisy szczególne dopuszczają inne formy powiadomienia o czynnościach organu podejmowanych w postępowaniu administracyjnym, organ ten będzie zwolniony od obowiązku dokonywania indywidualnych doręczeń pism procesowych oraz innych pism związanych z czynnościami procesowymi (np. art. 49 Kpa). Wezwanie w szczególnej formie reguluje również przepis art. 55 Kpa, zgodnie z którym, w sprawach nie cierpiących zwłoki wezwania można dokonać również telegraficznie lub telefonicznie albo przy użyciu innych środków łączności, z podaniem danych wymienionych w art. 54. Jak stanowi z kolei przepis § 2 tego artykułu, wezwanie dokonane w sposób określony w § 1 powoduje skutki prawne tylko wtedy, gdy nie ma wątpliwości, że dotarło do adresata we właściwej treści i w odpowiednim terminie. W rozpoznawanej sprawie niniejsza regulacja nie miała zastosowania, ponieważ nie została spełniona żadna z przesłanek, o których mowa w cytowanych przepisach a strona kwestionuje fakt otrzymania wezwania. Reasumując wskazać należy, iż wydanie postanowienia w przedmiocie przywrócenia bądź odmowy przywrócenia terminu do usunięcia nieprawidłowości w przesłanych informacjach INF-D i wniosku WN-D, powinno być poprzedzone skierowaniem do strony wezwania, które spełnia wymogi określone art. 54 Kpa oraz zostało prawidłowo doręczone. Dopiero wówczas organ może dokonać oceny terminowości dokonania czynności określonej w wezwaniu. Ponadto, Sąd zauważa, iż zgodnie § 9 ust 1rozporzadzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2003 r. (Dz.U. Nr 232 poz. 2330 ze zm.) w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych Pracodawca, który przekazuje informacje lub wnioski w formie elektronicznej za pomocą programu informatycznego udostępnionego przez Fundusz pracodawcom, służącego do składania Zarządowi Funduszu dokumentów w formie elektronicznej, uwierzytelnia te dokumenty podpisem elektronicznym, posługując się, zgodnie z przepisami o podpisie elektronicznym, kwalifikowanym certyfikatem albo certyfikatem dostarczonym przez Fundusz. Przepis ten reguluje zatem kwestię dostarczania przez pracodawcę dokumentów rozliczeniowych w formie elektronicznej i obowiązku uwierzytelnienia tych dokumentów kwalifikowanym certyfikatem. Nie stanowi on podstawy prawnej do pominięcia zasad określonych w kodeksie postępowania administracyjnego dotyczących sposobu doręczania pism w postępowaniu administracyjnym oraz potwierdzenia ich odbioru. Warto również zauważyć, iż nastąpiła zmiana stanu prawnego. Wprowadzono z dniem 21 listopada 2005 r. do kodeksu postępowania administracyjnego art. 391. § 1, zgodnie z którym doręczenie może nastąpić za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jeżeli strona: 1) wystąpiła do organu administracji publicznej o doręczenie albo 2) wyraziła zgodę na doręczenie jej pism za pomocą tych środków. Zatem dopiero z dniem 21 listopada 2005 r., po spełnieniu przesłanek zawartych w cytowanym powyżej przepisie, będzie możliwe wezwanie strony do wyjaśnienia w formie elektronicznej. W dniu 17 listopada 2004 r., czyli w dniu wezwania Strony przez PFRON do dokonania korekty deklaracji, art. 391. § 1 kpa nie obowiązywał. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z tym zaistniały podstawy do uchylenia decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a.