III SA/Wa 1489/09

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 21 września 2009 r po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika (doradcy podatkowego) w sprawie ze skargi J.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i w zakresie ustanowienia wnioskowanego doradcy podatkowego Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje wnioskowane przez stronę zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, wnioskowanym przez stronę, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. Wnioskiem zawartym w skardze z 20 lipca 2009 r. oraz w treści urzędowego formularza PPF z 10 września 2009 r. J. M. – dalej jako skarżący – zwrócił się o ustanowienie doradcy podatkowego i zwolnienie od kosztów sądowych. Zwrócił się ze szczególną prośbą o to, by reprezentowała go Pani Dr I. O. W uzasadnieniu wniosku poinformował, że skutkiem bezprawnie prowadzonego postępowania egzekucyjnego było to, że pozbawiono skarżącego – oraz jego rodzinę – wszelkich środków potrzebnych do życia. Poinformował, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, trzema synami i córką. Nie posiada żadnego majątku. Jedynym źródłem utrzymania jest renta w wysokości 675,10 zł. Stawka dzienna na egzystencję skarżącego – 13,90 zł. Do wniosku skarżący załączył odpisy rocznego rozliczenia podatku, odcinki wypłat renty, wyrok o zniesieniu wspólności majątkowej. Referendarz sądowy, dokonując oceny danych zawartych we wniosku oraz na podstawie akt sprawy uznał, iż skarżący wykazał, że jego sytuacja majątkowa uprawnia do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, ponieważ każdy powinien mieć prawo, o którym mowa w art. 45 Konstytucji RP, do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Prawo to nie powinno być ograniczone aktualną sytuacją majątkową skarżącego, podobnie jak udział w sprawie pełnomocnika, nie powinien zależeć od kondycji majątkowej strony, zwłaszcza, kiedy strona, ze względu na stan zdrowia, może mieć problemy z osobistym uczestnictwem w postępowaniu – jak w tym wypadku. W szczególności, za przyznaniem skarżącemu pomocy przemawia to, że nie prowadzi on czynnej działalności zarobkowej i utrzymuje się z renty w wysokości niespełna 675,- zł brutto miesięcznie. Stąd wniosek, że z posiadanych przez niego środków finansowych, nie jest on w stanie pokryć występujących w sprawie kosztów sądowych – wpisu w wysokości 100,- zł, zwłaszcza, ze skarżący ponosi znaczne wydatki związane nie tylko ze swoim utrzymaniem, w skład których wchodzą wydatki związane z poratowaniem zdrowia, lecz także w związku z utrzymaniem czwórki dzieci i żony. Referendarz sądowy uznał przy tym, iż sytuacja materialna skarżącego czyni niemożliwym pozyskanie pomocy profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie, a ewentualne koszty z tym związane mogłyby ją znacznie pogorszyć. Za przyznaniem skarżącemu pełnomocnika przemawia, oprócz jego niewątpliwie kiepskiej sytuacji majątkowej, także to, że może mieć on utrudniony bezpośredni udział w postępowaniu, do którego ma prawo. Za trafnością tego stwierdzenia przemawia tak odległość Sądu rozpoznającego sprawę od miejsca zamieszkania skarżącego, jak też trudy podróży i stosunki rodzinne skarżącego. W ocenie referendarza sądowego, skarżący nie jest w stanie, dysponując "dzienna stawką na egzystencję" – jak wskazał – w wysokości 13,90 zł, zabezpieczyć uiszczenia wpisu wymaganego w sprawie w wysokości 100,- zł, nie wspominając o udziale profesjonalnego pełnomocnika, do czego ma prawo. Referendarz sądowy informuje zarazem skarżącego, że Sąd nie ma wpływu na osobę pełnomocnika przydzielanego skarżącemu, ponieważ pełnomocnika wyznacza Krajowa Rada Doradców Podatkowych, której prośba skarżącego została przekazana. Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, §2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. uznał, jak w sentencji.