III SA/Wa 1494/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, , po rozpoznaniu w dniu 21 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn postanawia - przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnić ją od wpisu od skargi ponad kwotę 200 zł, W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału III wzywające do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 400 zł A. H. (dalej - "Skarżący" lub "Wnioskodawca") wniósł pismo zatytułowane zażaleniem, do którego załączył wypełniony formularz PPF. Pismo to, zgodnie z jego treścią, zostało potraktowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku Skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Obydwoje zatrudnieni są na pół etatu. Ich łączny dochód brutto wynosi 1.258,50 zł. Do swojego majątku Skarżący zaliczył mieszkanie o pow. 18 m² przy ul. [...] w W. oraz odziedziczone wspólnie z siostrą mieszkanie przy ul. [...] w W.. Do wniosku Skarżący załączył kopię umowy o pracę z 1 kwietnia 2010 r., z której wynika, iż jego miesięczne wynagrodzenie za pracę wynosi 658,50 zł plus premia uznaniowa. Z uwagi na fakt, iż oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, Referendarz sądowy, działając na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - "P.p.s.a"), wezwał Wnioskodawcę do nadesłania: zeznań podatkowych za 2009 r., wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, przedstawienia zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków. W odpowiedzi Skarżący nadesłał kopie PIT-11 za 2009 r., wyciąg z rachunku bankowego (saldo na dzień 21 lipca 2010 r. wynosiło 7.057,34 zł) oraz przedstawił zestawienie miesięcznych wydatków. Pismem z 30 lipca 2010 r. Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do nadesłania: zaświadczenia o zarobkach Skarżącego i jego żony z ostatnie 3 miesiące (z uwzględnieniem ewentualnych premii), wyciągów z rachunków bankowych na które wpływają wynagrodzenia Skarżącego i jego żony za ostatnie trzy miesiące, wyjaśnienia, z jakich źródeł Skarżący uzyskał kwotę ponad 7 tyś. zł znajdującą się na jego rachunku bankowym. Z nadesłanych zaświadczeń wynika, że wynagrodzenie Skarżącego wynosi 658,50 zł, a jego żony 700,00 zł. Ponadto Skarżący wyjaśnił, iż wynagrodzenie odbierają z żoną w kasie. Kwota w wysokości 7.057,49 zł na koncie Skarżącego została wpłacona ok. 5-6 lat temu, pochodzi z oszczędności i jest przeznaczona na zapłatę podatku od nabycia spadku. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2010r. Referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 20 września 2010r. Skarżący wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż kwota w wysokości 7000 zł, która znajdowała się na jego koncie przeznaczona była na poczet uiszczenia należności podatkowej. W związku z powyższym nie dysponuje on kwotą pozwalającą opłacić koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu go wniesiono, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje, bowiem usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 §1 P.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie Sądu) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należało, zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej Skarżącego oraz jego zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Zauważyć należy, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis od skargi w wysokości 400 zł. Z oświadczeń złożonych przez Skarżącego wynika, Z nadesłanych zaświadczeń wynika, że wynagrodzenie Skarżącego wynosi 658,50 zł, a jego żony 700,00 zł. Ponadto, Skarżący do wniesionego sprzeciwu dołączył kserokopię potwierdzenia przelewu w kwocie 7.000 zł wpłaconą na poczet zaległości podatkowej. W związku powyższym, w ocenie Sądu, sytuacja finansowa Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi - ponad kwotę 200 zł. Skarżący wykazał, bowiem, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Podkreślić jednak należy, iż Skarżący posiada pracę, z tytułu, której uzyskuje wprawdzie niewielkie, ale stały dochody. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, możliwe jest poczynienie drobnych oszczędności i partycypowanie przez Skarżącego w kosztach wszczętego postępowania. Jednocześnie Sąd zauważa, iż przez "uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny", należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. W ocenie Sądu, Skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 260 oraz art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.