III SA/Wa 1497/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący T. W. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, motywując to brakiem środków oraz możliwości ich pozyskania aby spłacić zadłużenie. Wskazał, że obciążenie z tytułu kredytów przekracza jego dochody. Dochodem tym jest emerytura w wysokości 2.094,64 zł. Skarżący wyjaśnił, że od 31 maja 2013 r. nie prowadzi działalności gospodarczej. W okresie styczeń-kwiecień br. poniósł stratę w wysokości 9.300 zł. Wydatki związane z wyżywieniem, lekami i przejazdami wynoszą 1.400-1.500 zł, zaś wydatki związane z czynszem, energią elektryczną pokrywa żona, z którą Skarżący pozostaje w rozdzielności majątkowej. Skarżący mieszka w jej domu na poddaszu. Wymienił ciążące na nim kredyty oraz zobowiązania względem osób trzecich (pożyczka). Wobec Skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne, które prowadzi urząd skarbowy, ZUS oraz Urząd W.. W trakcie tego postępowania zajęto rachunki bankowe. Nadto pożyczkodawca wystąpił do sądu o wydanie nakazu zapłaty. Skarżący przedstawił zeznanie podatkowe za 2012 r., dokumenty dotyczące spłacanych kredytów, zestawienie przychodów i wydatków poniesionych w działalności gospodarczej, nakaz zapłaty. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z zawartego w tym przepisie zwrotu "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, iż znajduje się w sytuacji, którą ustawodawca uznał za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające dla oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć, na wezwanie sądu, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty dla potwierdzenia jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przepis ten nakłada więc na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów i wyjaśniania wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Niewywiązanie się przez stronę z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie Skarżący nie przedstawił pełnej dokumentacji obrazującej jego sytuację majątkową i rodzinną. Niewyjaśniona przede wszystkim pozostaje kwestia sytuacji finansowej jego żony. Skarżący wyjaśnił lakonicznie, że żona pokrywa wydatki związane z czynszem i energią elektryczną. Skarżący mieszka w jej domu na poddaszu i pozostaje z nią od kilku lat w rozdzielności majątkowej. Tymczasem bez poznania dochodów i wydatków obojga małżonków nie jest możliwa miarodajna ocena rzeczywistych możliwości finansowych Skarżącego, a tym samym ocena spełniania przezeń przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie zmienia tego istniejąca między małżonkami rozdzielność majątkowa. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 28 marca 2013 r. (I FZ 62/13) przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788; dalej: "k.r.o."), małżonkowie są zobowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Z obowiązku tego nie zwalnia drugiego małżonka nawet istnienie rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka. Nadto Skarżący nie przesłał deklaracji VAT oraz wyciągów z rachunków bankowych. Nie sposób też nie zauważyć, że nie uprawdopodobnił on faktu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej choćby poprzez przesłanie stosownej decyzji o wykreśleniu wpisu. Nie przedstawił też żadnych dokumentów na uprawdopodobnienie okoliczności zajęcia wszystkich rachunków. W rezultacie powyższe okoliczności zostały jedynie opisane, a nie wykazane. Przede wszystkim zaś Skarżący nie wskazał źródła, z którego finansuje różnicę między uzyskiwanymi dochodami a ponoszonymi wydatkami. Jak sam przyznał do 2022 r. obciążenie z tytułu kredytu przekracza jego dochody. Co ciekawe z nadesłanych informacji nie wynika jakoby Skarżący nie spłacał zadłużenia jakie posiada w [...] , a którego rata miesięczna wynosi 5.400 zł. Dla porównania wskazać należy, że jedynym źródłem utrzymania Skarżącego jest emerytura w kwocie 2.094,64 zł. Informacja o źródłach finansowania zadłużenia jest istotna także z tego względu, że w miesiącach maj-czerwiec 2013 r. (kiedy to Skarżący nie prowadził już działalności gospodarczej) spłacał również kredyt w [...] . Raty tego kredytu wyniosły odpowiednio 1.623,05 zł i 1.598,27 zł. Końcowo należy zauważyć, że nie znajduje odzwierciedlenia w nadesłanym materiale oświadczenie Skarżącego o postawieniu w stan windykacji kredytu obrotowego w [...] udzielonego w marcu 2013 r. Tym samym zasadna jest konkluzja, że informacje przedstawione przez Skarżącego są niewystarczające do wydania korzystnego dlań rozstrzygnięcia. Informacje te nie przedstawiają bowiem całościowego obrazu sytuacji finansowej Skarżącego. Tymczasem – jak wywiedziono wyżej – to właśnie Skarżącego obciążał obowiązek wykazania zaistnienia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., z którego to obowiązku w rzetelny sposób nie wywiązał się. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.