III SA/Wa 1501/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca Z. M. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, motywując to trudną sytuacją finansową i zdrowotną. W formularzu PPF wskazała, że stałe miesięczne wydatki przewyższają uzyskiwane dochody. Wydatki te wynoszą ok. 5.500 zł, zaś dochody 3.320 zł. Skarżąca zamieszkuje wraz z mężem, który pobiera rentę inwalidzką. Poza mieszkaniem nie posiada żadnego majątku. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżąca przesłała pismo z 12 czerwca 2014 r., w którym przedstawiła sposób wydatkowania środków uzyskanych ze sprzedaży mieszkania. Wskazała mianowicie, że na remont mieszkania wydała 60.000 zł, na leczenie stomatologiczne 15.000 zł, na pokrycie bieżących wydatków 10.000 zł oraz na uregulowanie należnego podatku 37.000 zł. Skarżąca podała też wyliczenie miesięcznych wydatków, wśród których wymieniła czynsz 808,20 zł, energię elektryczną 123 zł, usługi telefoniczne 142,87 zł, usługi komórkowe 50 zł, bilet miesięczny 90 zł, zakup odzieży i obuwia 400 zł, zakup środków czystości 400 zł, zakup leków 1.000 zł i wyżywienie 2.000 zł. Ogółem wydatki te wynoszą 5.014,07 zł i są wyższe niż dochody, które wynoszą 3.299,86 zł. Skarżąca wyjaśniła, że powstałą różnicę pokrywała z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży mieszkania. Oszczędności te pochłonęła jednak spłata zaległości podatkowej. Skarżąca podkreśliła, że stan zdrowia jej i jej męża jest coraz gorszy. Pod koniec 2014 r. Skarżąca przechodzi na emeryturę i sytuacja ta będzie jeszcze gorsza. Przedstawiła PIT-40A i PIT-11 za lata 2012-2013, dokumenty obrazujące wydatki, odcinki przekazów pocztowych, potwierdzenia wypłaty, odcinki płacowe, faktury na zakup leków. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zasady, zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oznacza to, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z 2 sierpnia 2013 r., II FZ 612/13 i powołana tam literatura). Jej udzielenie w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Stanowi o tym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Z treści tego przepisu wprost wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych przesłanek spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie strony zawarte w tym wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (zob. art. 255 P.p.s.a.). Jakkolwiek w niniejszej sprawie Skarżąca zareagowała na wezwanie referendarza sądowego i przedłożyła dokumenty źródłowe (takie chociażby jak odcinki przekazów pocztowych, odcinki płacowe, faktury), to jednak nie obrazują one w sposób kompletny jej sytuacji finansowej. Przede wszystkim nie wiadomo jakie jest aktualnie źródło finansowania różnicy między wydatkami i dochodami Skarżącej i jej męża. Otóż Skarżąca wskazała, iż wydatki te wynoszą 5.014,07 zł, zaś dochody 3.299,86 zł. Z jej oświadczeń wynika, że brakującą kwotę prawie 2.000 zł pokrywała z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży w 2008 r. mieszkania. Z oświadczeń tych wynika także, że pozostałe z tej sprzedaży oszczędności zabrał urząd skarbowy, na rzecz którego w grudniu 2013 r. Skarżąca uregulowała zaległy z tytułu tej sprzedaży podatek. Skoro zatem od grudnia 2013 r. Skarżąca nie dysponuje już oszczędnościami pochodzącymi ze sprzedaży mieszkania, to nie wiadomo, z jakiego obecnie źródła – jak sama to określiła – dokłada do bieżących wydatków. Skarżąca nie przesłała także wyciągów ze swojego rachunku bankowego. Wydruk dołączony do jej pisma z 12 czerwca 2014 r. obrazuje bowiem jedynie dokonanie wypłaty. Tym samym nadesłane potwierdzenie wypłaty nie daje rzeczywistego obrazu operacji dokonywanych na należącym do niej koncie, a więc nie przedstawia rzeczywistej płynności finansowej Skarżącej. Dane takie są natomiast niezbędne dla oceny jej możliwości płatniczych poprzez zobrazowanie jakiego rzędu wpływy pieniężne osiąga i w jakich wysokościach następuje ich dystrybucja. Ponadto Skarżąca nie nadesłała swoich zeznań podatkowych. Zeznaniem takim niewątpliwie nie jest informacja PIT-11 wystawiona przez płatnika. Informacja ta obrazuje bowiem wysokość przychodów uzyskanych u danego pracodawcy, nie zaś wysokość przychodów uzyskanych w danym roku podatkowym. W rezultacie skoro Skarżąca w związku z wezwaniem w trybie art. 255 P.p.s.a. nadesłała jedynie część dokumentów, a nie przedstawiła istotnych z punktu widzenia przyznania prawa pomocy (w tym m.in. wyciągów z rachunku bankowego), to tym samym pozbawiła referendarza sądowego możliwości dokonania merytorycznej oceny jej bieżącej sytuacji finansowej i w efekcie możliwości przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z tych wszystkich względów uznać należało, że Skarżąca nie wykazała – jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., iż jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.