III SA/Wa 1519/12

Dnia 2 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec, , po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. postanawia: przyznać J. sp. z o.o. z siedzibą w W. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych Skarżąca – J. sp. z o.o. z siedzibą w W., w skardze z 28 marca 2012 r. zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, iż nie prowadzi obecnie działalności, nie osiąga przychodów i nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania. Z nadesłanego przez Skarżącą formularza PPPr, wynika, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł., natomiast w ostatnim roku poniosła stratę w wysokości 317.820,25 zł. Stan konta wynosi "0". Skarżąca wyjaśniła, że na zadeklarowany za 2011 r. przychód w wysokości 247,64 zł złożył się zwrot opłaty od komornika oraz przychód z tytułu zaokrągleń podatku VAT. Koszty podatkowe w kwocie 317.823,79 zł dotyczą natomiast usług obcych, tj. najmu lokalu, energii i mediów, które to opłaty nie są regulowane. Skarżąca posiada należności wobec kontrahenta (2.909,42 zł) oraz z tytułu depozytu sądowego na kwotę 8.631.360 zł. Zobowiązania wynoszą 459.402,31 zł. Skarżąca podała, że wszystkie kwoty należne np. z tytułu zwrotu opłat sądowych zostały zajęte przez komornika. Skarżąca nie wypłaciła wynagrodzenia pełnomocnikowi. Pełnomocnik ten przygotował skargi w sprawach III SA/Wa 3617/11 i 907/12 ze świadomością że ewentualne wynagrodzenie jest uzależnione od sukcesu w sprawie. W sprawach tych wpisy sądowe opłaciła Kancelaria [...], której jednym z pełnomocników jest doradca podatkowy który sporządził wspomniane skargi. W sprawie III SA/Wa 437/12 wpis zapłacił z prywatnego rachunku prezes zarządu spółki. Skarżąca przedstawiła zeznanie podatkowe, bilans, rachunek zysków i strat, deklaracje VAT-7, wyciągi bankowe, zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym. Postanowieniem z 20 lipca 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie od ww. postanowienie złożonym w ustawowym terminie, Skarżąca wskazała, że stan majątkowy spółki przekreśla możliwość ubiegania się o jakąkolwiek pożyczkę. Nie ma zaś żadnego majątku, który mogłaby przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego w sprawie. Podkreśliła, iż nie ponosi wydatków na bieżącą działalność ponieważ nie posiada żadnych środków na jej finansowanie. Nie uregulowała również kosztów zużycia energii i usług w okresie styczeń-marzec 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270) – dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z 20 lipca 2012 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zasadą jest, iż to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W badanej sprawie Skarżąca wyjaśniła, że wszystkie jej konta zostały zajęte, nie posiada też żadnej gotówki i nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W ocenie Sądu przyznanie Skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie jest zasadne, bowiem z przedstawionych dokumentów rzeczywiście wynika jej trudna sytuacja finansowa. Podkreślić należy, że Skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej w okresie ostatnich 6 miesięcy i nie uzyskiwała przychodów, zaś z jej rachunków bankowych prowadzona jest egzekucja. Sąd wziął również pod uwagę okoliczność, że rozpatrywana sprawa jest jedną z 9 spraw Skarżącej w tutejszym Sądzie i w każdej z nich ciąży na niej obowiązek uiszczenia wpisu. W tej sytuacji Sąd za zasadne uznał zwolnienie Skarżącej z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Tym samym za spełniony Sąd uznał warunek przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym. Posiadane przez nią środki nie są dostateczne do poniesienia pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.