III SA/Wa 1521/07

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku V. [...] sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2000 r. postanawia 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi w kwocie 488 zł (czterysta osiemdziesiąt osiem złotych), tj. przyznać jej prawo pomocy w zakresie częściowym, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 488 zł, V sp. z o.o. w W. - dalej: Skarżąca, złożyło na urzędowym formularzu PPPr wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, iż na przełomie lipca/sierpnia 2003 r. jej działalność gospodarcza została zakończona w wyniku nieprzemyślanych decyzji p. organów skarbowych. Oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku. Dwukrotna próba reaktywacji działalności zakończyła się niepowodzeniem. Prezes zarządu spółki pobiera świadczenie przedemerytalne w wysokości 633,81 zł z której to kwoty nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych, ani zatrudnić pełnomocnika. Kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł. Skarżąca nie posiada rachunków bankowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, iż nie składała deklaracji VAT-7. Nie sporządzała również bilansu oraz rachunku zysków i strat. Nie posiada udziałów w innych jednostkach. Nie posiada faktycznie żadnych wierzytelności. Ma natomiast zobowiązania względem urzędu skarbowego w kwocie 48.872,40 zł (bez odsetek). Urząd Skarbowy w P. wystawił tytuły egzekucyjne na kwotę 35.282,60 zł. Skarżąca podkreśliła że nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi. Dodała że żadna z trzech kancelarii do których się zwróciła nie chciała podjąć się reprezentowania spółki bez wynagrodzenia. Do pisma dołączyła zeznania CIT-8 za 2004 r. i 2006 r. oraz deklarację CIT-2 za sierpień 2005 r. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. Z tym obowiązkiem strony powiązany jest odpowiadający mu obowiązek Sądu niepodejmowania żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata (art. 220 § 1 p.p.s.a.). W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). W ocenie referendarza sądowego przyznanie Skarżącej prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie, tj. w całości nie jest zasadne. Nie da się bowiem wykluczyć iż sytuacja finansowa Skarżącej ulegnie poprawie, w związku np. ze wznowieniem działalności gospodarczej (Skarżąca podejmowała już dwukrotnie próby reaktywacji tej działalności). Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie także z tego względu, iż brak jest konieczności ustanawiania zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. Przepisy regulujące postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie przewidują bowiem "przymusu adwokackiego". Skarżąca ma ustawowo zapewnione prawo do informacji, którego wyrazem jest sformułowana w art. 6 p.p.s.a. zasada udzielania pomocy stronom (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., II GZ 143/05). Zgodnie z tym przepisem Sąd udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Istotną gwarancją procesową jest również to, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie lub czynność organu administracji, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego strona nie podnosi zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to, że Sąd zbada zasadność skargi niezależnie od obecności na rozprawie pełnomocnika, czy też Skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2005 r., II FZ 670/05). W ocenie referendarza sądowego sytuacja, w której znalazła się Skarżąca wypełnia natomiast przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., co oznacza, iż wykazała ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z oświadczeń Skarżącej wynika mianowicie, że od 2003 r. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Ciążą na niej zobowiązania względem urzędu skarbowego w kwocie 48.872,40 zł (bez odsetek). Zasadne jest zatem zwolnienie Skarżącej od wpisu od skargi - jedynego wymaganego na obecnym etapie postępowania kosztu sądowego - w wysokości 488 zł. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.