III SA/Wa 1536/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Tarno, Sędziowie asesor WSA Dariusz Turek (spr.),, asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2006 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy oddala skargę Pismem, które wpłynęło do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej ZUS) [...] Oddział w W. 28 grudnia 2005 roku A.D. zwrócił się o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, motywując wniosek kłopotami w prowadzeniu działalności gospodarczej. Prowadząc usługi transportowe współpracował z firmą kurierską, która okazała się nieuczciwą, windykacja należności nie przyniosła rezultatu, musiał zawiesić działalność. Następna firma kurierska była wiarygodna dopóki płatności odbywały się w gotówce, gdy zaczęła płacić przelewem, współpraca przyniosła jeszcze większe straty niż poprzednio. Nie dochodził należności przez firmę windykacyjną. Z kolejną firmą współpraca odbywała się pomyślnie, lecz koszty działalności przewyższały zyski, narastały straty. Następnie pracował w korporacji taksówkowej, lecz weszła w życie ustawa nie pozwalającą łączyć działalności z przewozem osób, co było powodem zaprzestania działalności gospodarczej i bankructwa. Decyzją z [...] stycznia 2006 roku ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek na: ubezpieczenie społeczne za okres od kwietnia 2001 roku do czerwca 2001 roku, w łącznej kwocie (wraz z odsetkami) 1 623,98 zł, ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia 2001 roku do czerwca 2001 roku, od maja 2002 roku do listopada 2005 roku w łącznej kwocie 7 611,60 zł, - Fundusz Pracy za okres do kwietnia 2001 roku do czerwca 2001 roku w łącznej kwocie 63,32 zł. W uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z art. 28 ust. 3 a ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 137, poz. 887 z późn. zm., zwanej dalej u.s.u.s.), jak również Rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej rozporządzeniem, aby organ mógł umorzyć dotychczasowe zadłużenie, muszą zostać spełnione określone przesłanki, tj. pomimo braku nieściągalności, zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie opłacić należności bez pozbawienia siebie i rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Przesłanki te w stosunku do A.D. nie zaistniały. Prowadził on działalność gospodarczą do 1 grudnia 2005 r. Obecnie osiąga dochody z zatrudnienia. W ocenie zakładu kłopoty nie mają trwałego ani wyjątkowego charakteru. Umorzenie zaległości publicznoprawnych jest wyjątkiem od zasady prowadzenia działalności na własny rachunek. A.D. pismem z dnia 6 lutego 2005 roku wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, iż organ wydający decyzję nie wziął pod uwagę jego sytuacji. Zarabia około tysiąca złotych, musi opłacić czynsz 65o zł i utrzymać cztery osoby oraz zapłacić zaległości, które wynikły z nieuczciwości firm współpracujących. Należności od firm nie można wyegzekwować mimo egzekucji sądowej. Tylko dzięki pomocy rodziny nie jest osobą bezdomną. Decyzją z [...] marca 2006 roku Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano podstawy prawne z art. 28 ust. 1,2,3,3a u,s.u.s. Po ponownej analizie materiału dowodowego zauważono, iż sytuacja materialna zobowiązanego jest inna niż opisana we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stwierdzono, iż osiąga stały dochód w postaci wynagrodzenia za pracę w wysokości 2 564,30 zł. Umożliwia on utrzymanie rodziny oraz regulowanie zadłużenia wobec ZUS. Zadłużenie wobec innych firm nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległości. Należności z tytułu składek objęte są postępowaniem egzekucyjnym i nie została stwierdzona całkowita nieściągalność zadłużenia. Na decyzję organu drugiej instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A.D., podnosząc, iż zgromadzony materiał dowodowy jest niewystarczający. Wskazany dochód był wynikiem przepracowania ponad 300 godzin w miesiącu, co jest niewykonalne w dalszej pracy. Obecnie prowadzi działalność gospodarczą w postaci przewozu osób taksówką osobową. Zarobki są niewystarczające na to, by cokolwiek zaoszczędzić i spłacić zadłużenie. Nie widzi też możliwości poprawy, gdyż jak zauważył jest jedynym żywicielem rodziny. W odpowiedzi na skargę z 9 maja 2006 roku organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w wydanych decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) dalej powoływanej jako p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia. Zgodnie z art. 28 ust. 3 a i b u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Szczegółowe zasady umarzania w całości lub części należności określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 roku (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Od tej decyzji na podst. art.83 ust.4 u.s.u.s. przysługuje stronie wniosek do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżona decyzja jest oparta na uznaniu administracyjnym, tzn. organ po przeanalizowaniu zaistniałych przesłanek może, ale nie musi przychylić się do wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Badaniu przez Sąd nie podlegał więc aspekt słusznościowy, ale sposób w jaki organy doszły do odmownego załatwienia wniosku Skarżącego oraz przedstawiona w uzasadnieniu decyzji argumentacja. Sąd nie ma uprawnień do merytorycznej kontroli takich decyzji (porównaj wyrok WSA z 9 listopada 2005 roku III SA/Wa 1264/05, M.Podat. 2005/12/4, wyrok WSA z 4 marca 2005 roku, III SA/Wa 1980/04, LEX nr 174419). Decyzje wydawane w postępowaniu administracyjnym podlegają rygorom określonym w art. 107 § 1 k.p.a. Przepis ten wymienia elementy decyzji administracyjnej - do których należy między innymi jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Z kolei § 3 cytowanego artykułu stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji spełnia szczególnie istotną rolę w przypadku decyzji podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, a do takich należą, jak wskazano wyżej, decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny przez organ wyższej instancji, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub też czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowe uzasadnienie decyzji wiąże się ponadto z realizacją zasady przekonywania, sformułowanej w art. 11 k.p.a. Wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy ma bowiem ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu. Oceniając pod tym względem zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że uzasadnienie decyzji wydanej przez Prezesa ZUS spełnia powyższe wymogi. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 k.p.a. W związku z powyższym wskazać należy, że organ drugiej instancji podejmując rozstrzygnięcie wziął pod uwagę wszystkie okoliczności wskazane przez Skarżącego. Okoliczności te dotyczą kłopotów prowadzącego działalność gospodarczą A.D. ze swoimi współpracownikami, wskutek czego powstały zaległości i okoliczności dotyczące zatrudnienia i osiąganych zarobków przez Skarżącego na datę wydawania obydwu decyzji, co warunkuje możliwość spłaty zadłużenia. Do obu tych kategorii organy podatkowe odniosły się w sposób wystarczający. W ocenie organu pierwszej instancji działalność gospodarcza prowadzona jest na własny rachunek i nie może skutkować umarzaniem składek poza wyjątkowymi sytuacjami. Organ drugiej instancji w swej decyzji stwierdził po ponownej analizie materiału dowodowego, iż sytuacja materialna zobowiązanego opisana we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie znajduję potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, gdyż z ustaleń dokonanych przez organ wynika, że osiąga on stały dochód w postaci wynagrodzenia za pracę w wysokości 2 564,30 zł. podczas, gdy we wniosku wskazano na dochód około 1000 zł. Osiągane wynagrodzenie w ocenie organu umożliwia utrzymanie rodziny oraz regulowanie zadłużenia wobec ZUS. Zadłużenie wobec innych firm (czego nie konkretyzuje Skarżący we wnioskach ani skardze) w ocenie drugiej instancji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległości. Zauważono także, że należności z tytułu składek objęte są postępowaniem egzekucyjnym i nie została stwierdzona całkowita nieściągalność zadłużenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie bada sprawy pod kątem słuszności wydawanej decyzji, lecz ustala jedynie, czy organy prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy i oceniły go należycie. W ocenie Sądu, organ wydając zaskarżoną decyzję w sposób wyczerpujący zgromadził materiał dowodowy i należycie go ocenił. Mając na uwadze powyższe, wobec tego, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.