III SA/Wa 1542/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Aneta Lemiesz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi D. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Postanowieniem z [...] marca 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. – w związku z wnioskiem Skarżącego D. M. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z [...] grudnia 2015 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. – odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że decyzją z [...] grudnia 2015 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w L. określił Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w kwocie 8.073.678,00 zł. Przedmiotowa decyzja została doręczona Skarżącemu w dniu 24 grudnia 2014r. w trybie zastępczym, za pośrednictwem osoby wymienionej w art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: "O.p."). Od powyższej decyzji Skarżący za pośrednictwem poczty polskiej 27 stycznia 2016 r. (data stempla pocztowego) wniósł odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Skarżący wskazał, że niedochowanie terminu nastąpiło bez jego winy i było spowodowane wcześniej zaplanowanym wyjazdem na okres 10 dni. Przesyłkę zawierającą przedmiotową decyzję odebrała wspólnie z nim zamieszkująca matka Skarżącego. Skarżący wskazał, że jego matka jest osobą starszą, schorowaną i z kłopotami z pamięcią. Skarżący wskazał, że w związku ze świętami Bożego narodzenia matka zagubiła przesyłkę. Skarżący wyjaśnił, że wiedzę o wydaniu przesyłki powziął 20 stycznia 2016 r. Wymienionym na wstępie, zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że Skarżący nie dopełnił jednej z przesłanek wynikających z art. 162 § 2 O.p. tj. przesłanki braku winy. O braku winy w niedochowaniu terminu nie może bowiem przesądzać okoliczność wyjazdu i pobytu Skarżącego poza miejscem zamieszkania w toku postępowania kontrolnego oraz fakt odbioru korespondencji przez matkę, która z powodu stanu zdrowia i wieku nie poinformowała o tym fakcie adresata. Wyjazd Skarżącego nie był spowodowany zdarzeniem nagłym, a wprost przeciwnie był planowany. Ponadto, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że Skarżący wiedział o prowadzonym w stosunku do niego postępowaniu kontrolnym. Tym samym, planując wyjazd, powinien zadbać o odbiór kierowanej do niego korespondencji. Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił również wyjaśnień Skarżącego odnośnie odbioru korespondencji przez matę – osobę starszą, schorowaną i z kłopotami z pamięcią. W ocenie organu Skarżący decydując się na wyjazd, nie podjął właściwych starań o zabezpieczenie swoich interesów w trakcie toczącego się postępowania kontrolnego. Wyznaczenie do odbioru korespondencji osoby starszej, schorowanej i z kłopotami z pamięcią świadczy o niezachowaniu właściwej staranności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 162 § 1 O.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie zasad ogólnych wynikających z O.p. w tym naruszenie art. 121, art. 122 i art. 123 O.p. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu Skargi Skarżący wskazał, że przesyłkę odebrała jego 70 -letnia matka, która od długiego czasu choruje na zaćmę. Skarżący wskazał, że nie upoważniał nikogo z domowników do odbioru korespondencji. Ponadto matka, która odbierała list, nie składała żadnego zapewnienia, że odda list Skarżącemu. Skarżący wskazał, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje jedynie podpis matki bez jej oświadczenia, że odda Skarżącemu przesyłkę. Matka jest osobą starszą i schorowaną, a w dniu odbioru przesyłki była zajęta przygotowywaniem wieczerzy wigilijnej. Zdaniem Skarżącego doręczenie zastępcze nie było konieczne, bowiem Skarżący dotychczasową korespondencję odbierał bez przeszkód osobiście. Gdyby listonosz zostawił awizo, Skarżący miałby 14 dni na odbiór przesyłki i 14 dni na złożenie odwołania. Ponadto Skarżący zakwestionował wzajemną kolejność wydanych postanowień tj. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu i postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 14 marca 2016r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z [...] grudnia 2015r. Kwestią sporną w sprawie jest ustalenie, czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należało uwzględnić czy też odmówić przywrócenia tego terminu, z powodu niewykazania przesłanki, o której mowa w art. 162 § 2 ust. 3 O.p. tj. nieuprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Tym samym przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyrok WSA w Warszawie z dnia 28.10.2011 r., sygn. akt III SA/Wa 776/11). Taką przeszkodą może być siła wyższa, tj. powódź, pożar czy inne zdarzenie, które uniemożliwiło zainteresowanemu dochowanie terminu, a którego on nie wywołał i któremu nie mógł zapobiec przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Może to być również np. nagła choroba, która uniemożliwiła bądź to osobiste dokonanie czynności bądź też wyręczenie się osobą trzecią. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się więc z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przez stronę przy dokonywaniu czynności procesowej. Dodatkowo należy wskazać, iż artykuł 162 § 1 O.p. wymaga nie tylko podania przyczyny uchybienia terminowi, ale i wykazania (uprawdopodobnienia), że przyczyna ta była niezależna od woli i wiedzy zainteresowanego, a ciężar dowodu, iż podanie złożone zostało w terminie, jak też ewentualne spóźnienie jest niezawinione, spoczywa na stronie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W ocenie Sądu, wskazane przez Skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu kontroli Skarbowej w L. z [...] grudnia 2015 r. O braku winy nie może bowiem przesądzać okoliczność każdego wyjazdu i pobytu Skarżącego poza miejscem zamieszkania. Powołując się na wyjazd jako przyczynę uniemożliwiającą podjęcie działań celem zachowania terminu do złożenia odwołania od decyzji, Skarżący powinien był uprawdopodobnić, że wyjazd ten był zdarzeniem nagłym i niespodziewanym. Natomiast jak wynika z akt sprawy, Skarżący zaplanował 10 – dniowy wyjazd. Miał zatem możliwość takiego zorganizowania doręczania przesyłek np. poprzez ustanowienie w sprawie pełnomocnika, aby mieć pewność, że przesyłka zostanie mu przekazana. Powierzenie odbioru ewentualnej przesyłki 70 letniej, schorowanej i mającej kłopoty z pamięcią matce, z pewnością nie świadczy o dochowaniu należytej staranności i braku winy. Zwłaszcza, że Skarżący o wieku, chorobach i kłopotach z pamięcią matki wiedział z pewnością przed planowanym wyjazdem. Zatem Skarżący nie może skutecznie powoływać się na tę okoliczność. Ponieważ Skarżący wiedział o toczącym się wobec niego postępowaniu kontrolnym, planując wyjazd, powinien tym bardziej zadbać o odbiór kierowanej do niego korespondencji. Prawidłowo zatem Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że oceniając, czy Strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy, należy odwołać się do obiektywnych mierników staranności. Należy podkreślić, że o braku winy można mówić wówczas, gdy nawet przy użyciu przez Stronę największego w określonym stanie faktycznym wysiłku, nie była ona w stanie przezwyciężyć przeszkody, która uniemożliwiła jej dokonanie czynności w terminie. Ponadto Sąd zauważa, że art. 162 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. W ocenie Sądu, Skarżący decydując się na wyjazd poza miejsce zamieszkania, nie podjął właściwych starań o zabezpieczenie swoich interesów w trakcie toczącego się postępowania kontrolnego. Skarżący winien zadbać o odbiór kierowanej do niego korespondencji. Wyznaczenie, a nawet liczenie się z ewentualnością odebrania korespondencji przez osobę starszą, schorowaną i kłopotami z pamięcią, świadczy o niezachowaniu należytej staranności w zakresie zabezpieczenia odbioru korespondencji. Tym samym zarzut skargi odnośnie naruszenia art. 161 § 1 O.p. nie mógł okazać się skuteczny. Odnosząc się natomiast do zarzutu wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu przed postanowieniem stwierdzającym uchybienie terminu, uznać należy, że zarzut ten również jest niezasadny. Zdaniem Skarżącego o nieprawidłowości świadczą numery decyzji. Postanowienia zostały wydane w tej samej dacie, tj. 14 marca 2016 r. i noszą numery: postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nr [...] oraz postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania nr [...] Zdaniem Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej mógł w tej samej dacie wydać dwa postanowienia: jedno dotyczące odmowy przywrócenia terminu, a drugie dotyczące stwierdzenia uchybienia terminu. Kolejność numeracji nie ma w tym względzie znaczenia. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2014 r. sygn. akt I FSK 715/13 "ostateczny charakter postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w toku postępowania administracyjnego (art. 228 § 2 2 O.p.) nie stoi na przeszkodzie wydania tegoż postanowienia w przypadku wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nawet bezpośrednio po wydaniu ostatnio powołanego postanowienia". Ponadto żaden przepis O.p. nie daje podstawy do powstrzymywania się od podjęcia rozstrzygnięcia w trybie art. 228 § 1 1 pkt 2 O.p. do czasu rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu (zob. wyrok NSA z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt I FSK 112/08). Zatem wydanie obydwu postanowień w tej samej dacie, bez względu na przypisane numery spraw, jest dopuszczalne i nie narusza żadnych przepisów prawa. Również niezasadne okazały się zarzuty naruszenia zasad, wynikających z O.p. W ocenie Sądu postępowanie prowadzone było w sposób budzący zaufanie (art. 121 O.p.). Sąd nie dopatrzył się również naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.), ani zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 123 O.p.). Sąd, mając powyższe na uwadze oddalił skargę, na mocy art. 151 P.p.s.a.