III SA/Wa 1556/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, , po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. B. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 24 listopada 2011 r. nr IPPB1//415-751/11-2/AM w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanowił: - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym w zakresie – Skarżąca złożyła na formularzu PPF oznaczonym datą 25 maja 2015 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy z zakresie zwolnienia od kosztów sadowych wskazując, że samotnie wychowuje dwoje dzieci w wieku szkolnym. Obecnie zatrudniona jest na zastępstwo do końca roku. Podała, że w 2012 r. jej zarobki były większe, co pozwoliło na zaciągnięcie dwóch kredytów i zakup mieszkania (jedynego składnika majątku). Aktualnie raty miesięczne tych kredytów wynoszą 785 zł i 523 zł. Do dochodów Skarżąca zaliczyła wynagrodzenie za pracę w wysokości 5.000 zł i alimenty na dzieci w kwocie 1.150 zł. Postanowieniem z 15 czerwca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z 8 lipca 2015 r., Skarżąca złożyła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W sprzeciwie wskazała, iż jej dochody z tytułu umowy o pracę wynoszą 3.500 netto. Wskazała na łączny koszt kredytów w wysokości 1823 zł oraz czynsz w kwocie 515 zł. Pismem z dnia 15 lipca 2015 r. Skarżąca została wezwana do nadesłania zeznania podatkowego za 2014 r., wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące oraz przedstawienie zestawienia wysokości miesięcznych dochodów i wydatków składających się na bieżące utrzymanie skarżącej i jej rodziny, co zostało uzupełnione przy piśmie złożonym do Sądu 27 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 15 czerwca 2015 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, iż na obecnym etapie postępowania na Skarżącej nie ciążą jakiekolwiek koszty sądowe, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 kwietnia 2015 r. uchylił wcześniejszy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania przez co przedmiotem merytorycznej oceny tego Sądu będzie powtórnie skarga na interpretację indywidualną. Skarga ta została już opłacona. W konsekwencji w sprawie wystąpić mogą przyszłe i potencjalne koszty sądowe – w przypadku ewentualnego oddalenia wspomnianej skargi - opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem oraz – w przypadku zaskarżenia tego rozstrzygnięcia - wpis od skargi kasacyjnej. Opłaty te wyniosą łącznie 200 zł. Sąd stwierdza, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku Skarżącej. Wskazać należy, iż Skarżąca nie jest pozbawiona źródeł utrzymania. Otrzymuje obecnie wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości 3.555,19 zł netto (przychód za 2014 r. – 55.574,13 zł) oraz przychody z działalności wykonywanej osobiście w wysokości 24.495 zł (PIT-37 za 2014 r.). Dodatkowo wskazała, iż otrzymuje alimenty na dwójkę małoletnich dzieci w wysokości 1150 zł miesięcznie. Mając na uwadze zadeklarowaną strukturę wydatków (czynsz, dwa kredyty, opłaty za energię i gaz), nawet z zestawieniem przyszłych kosztów sądowych (200 zł) z wysokością zadeklarowanych przychodów z PIT 37, wynika możliwość wygospodarowania środków na poczet postępowania kasacyjnego. Strona posiada, jak zadeklarowała, również nieruchomość o pow. 49,7 m². Skarżąca nie jest zatem obecnie pozbawiona źródeł utrzymania, co należy uwzględnić w procesie oceny zdolności strony do uiszczenia wymagalnych kosztów sądowych we wskazanych sprawach. Również wskazana spłata kredytów (konsumpcyjnego i hipotecznego) nie może być okolicznością uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych. Podejmując bowiem decyzję o ich zaciągnięciu strona musiała też liczyć się z koniecznością ich spłaty. Konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań kredytowych nie może mieć priorytetu zapłaty przed ponoszeniem kosztów sądowych (postanowienie NSA sygn. akt I OZ 1/14 z 16.01.2014 r.). Sąd wskazuje, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy. Może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Zdaniem Sądu, Skarżąca nie wykazała, iż nie będzie w stanie ponieść ewentualnych kosztów postępowania kasacyjnego. W każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić tamę do sądowego rozpoznania sprawy, sąd jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach, które umożliwi stronie wniesienie skargi, a tym samym realizację swoich praw przed sądem. W przypadku Skarżącej wpis od skargi w niniejszej sprawie został uiszczony i zgodnie z informacją zawartą w aktach sprawy, sprawę wyznaczono na rozprawę w dniu 9 września 2015 r. Na marginesie można tylko wskazać, iż prośba Skarżącej o "odstąpienie od obciążania jej kosztami sądowymi w związku z przegraną sprawą" nawet w przypadku pozytywnego załatwienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie zwalniałoby jej od obowiązku zwrotu kosztów postępowania, jeżeli taki obowiązek wynika z innych przepisów (stanowi o tym art. 248 P.p.s.a.). Przyznanie stronie tego prawa nie chroni jej przed odpowiedzialnością finansową za wynik postępowania, o której sąd administracyjny orzeka stosownie do art. 209 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Brak jest natomiast podstaw do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach kończących postępowanie w danej instancji niż wymienione w art. 209 P.p.s.a., w tym w orzeczeniu oddalającym skargę. Powyższe okoliczności wskazują na to, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uprawniające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd, mając na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.