III SA/Wa 1561/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wniesionej w niniejszej sprawie B. sp. z o.o. w W. dalej jako Skarżąca nadesłała urzędowy formularz PPPr, w którym wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Skarżąca podała, że w chwili obecnej znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a w ubiegłym roku poniosła stratę w kwocie 2.344.896,11 zł. Wskazała dalej, że na skutek wprowadzenia nowych przepisów w przedmiocie podatku od gier na automatach o niskich wygranych, nie była w stanie uiszczać w terminie swoich zobowiązań podatkowych, co spowodowało, że prowadzone są wobec niej postępowania egzekucyjne na terenie całego kraju. W ramach tych postępowań zajęto rachunki bankowe oraz udziały w innej spółce kapitałowej. Aktualnie spółka podejmuje działania zmierzające do zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych. W tych ramach obniża koszty funkcjonowania. Z tych względów wniosek - zdaniem Skarżącej - zmierza do realizacji prawa do obrony interesu spółki i umożliwienia jej dalszej działalności. Ponadto Skarżąca podniosła, że postanowieniem z dnia 6 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 68/11 referendarz sądowy WSA w Gdańsku przyznał skarżącej prawo pomocy, uwzględniając powołane wyżej okoliczności. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy (majątek lub środki finansowe) spółki stanowi kwotę [...] zł. Wartość środków trwałych wyniosła 13.545.277,28 zł. Skarżąca posiada jeden rachunek bankowy, na którym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku widnieje saldo debetowe w wysokości 6.625,63 zł. Do wniosku dołączono rachunek zysków i strat, bilans ze stanem na dzień 31 grudnia 2010 r. oraz kopię ww. postanowienia z dnia 6 czerwca 2011 r. Z ww. dokumentów źródłowych wynika, iż spółka na dzień sporządzenia bilansu posiadała: rzeczowe aktywa trwałe o wartości 13.622.756,93 zł (poz. A.II. bilansu); aktywa obrotowe o wartości 16.098.270,84 (poz. B.VI.), środki pieniężne i inne aktywa pieniężne w kwocie 328.989,23 zł (poz. B.III.1.c) oraz kapitał własny o wartości 11.507.895,18 zł (poz. A). Jednocześnie zobowiązania spółki z tytułu "podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń" stanowiły w tym czasie kwotę 6.924.783,27 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała zeznanie podatkowe, rachunek zysków i strat za okres 1.01.-31.03.2011 r., dokumentację związaną z toczącymi się postępowaniami egzekucyjnymi (tytuły wykonawcze, zawiadomienia o zajęciu). Postanowieniem z dnia 22 lipca 2011 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż Skarżąca nie udokumentowała należycie swojej sytuacji majątkowej by stwierdzić, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Podkreślił, iż dane zawarte w formularzu PPPr nie są wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia. Zaznaczył, iż pomimo wezwania do udzielenia dodatkowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego, które precyzyjnie określało jakich oświadczeń oczekuje i jakie dokumenty miały zostać przedstawione m. in. o przesłanie zeznań podatkowych, deklaracji VAT-7, zestawienia wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2011 r., informacji o wierzytelnościach i zobowiązaniach, dokumentów dotyczących postępowań egzekucyjnych, wyciągów bankowych, informacji o działaniach obniżających koszty funkcjonowania, informacji o wypłaconym pełnomocnikowi wynagrodzeniu, powyższe wezwanie Skarżąca wykonała jedynie w części. Przesłała zeznanie podatkowe za 2009 r., rachunek zysków i strat za okres styczeń-marzec 2011 r. oraz szereg dokumentów na potwierdzenie faktu prowadzenia wobec Skarżącej postępowań egzekucyjnych. Zauważył, iż ostatnia okoliczność została najlepiej udokumentowana, niemniej nie może ona sama przez się decydować o przyznaniu prawa pomocy. W związku z powyższym stwierdził, iż brak należytego wykonania w/w wezwania oznacza, że nie można w pełni ocenić sytuacji majątkowej Skarżącej a tym samym stwierdzić, czy Skarżąca istotnie nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania. Pismem z dnia 1 sierpnia 2011 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od w/w postanowienia referendarza sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazała, iż złożone oświadczenie i przedstawione dowody są wystarczające dla oceny jej sytuacji majątkowej zaś zaskarżone postanowienie jest nieprawidłowe i prowadzi w konsekwencji do nieuzasadnionego pozbawienia jej drogi sądowej w sprawie. Zdaniem Skarżącej z przedstawionych przez nią dokumentów w sposób jednoznaczny wynika, że nie posiada ona środków finansowych wystarczających na uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Rachunek bankowy Spółki wykazuje saldo debetowe, a jej zadłużenie zwiększa się. Działalność prowadzona przez nią wykazuje straty, co dokumentuje rachunek zysków i strat za pierwszy kwartał 2011r. Z uwagi na fakt, że możliwość uiszczenia przez Wnioskodawcę wpisu należy oceniać na moment wezwania jej do wykonania tego obowiązku, należy uznać, że Spółka wykazała, iż nie dysponuje takimi środkami. Ponadto wskazała, iż posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów ustawy z dn. 19 listopada 2009r. o grach hazardowych mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonego zezwolenia. Z uwagi na fakt, że nowe zezwolenia nie będą wydawane, ewentualni nabywcy nie mogliby eksploatować zakupionych automatów, stąd popyt na ten składnik majątku Spółki jest obecnie zerowy, co oznacza, że majątek ten jest z ekonomicznego punktu widzenia bezwartościowy, gdyż na wolnym rynku nie znajdzie żadnego nabywcy. Skarżąca zaznaczyła, iż ewentualna sprzedaż majątku trwałego, który w chwili obecnej jest jedynym źródłem dochodu Skarżącej, w oczywisty sposób doprowadziłby do jej niewypłacalności, uniemożliwiając dalsze istnienie w obrocie gospodarczym. Jednocześnie podkreśliła, że sprzedaż jej majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. W przypadku gdyby w wyniku sądowej weryfikacji zaskarżonej decyzji podatkowej zostałaby ona uchylona a na rzecz Spółki zostałyby zasądzone koszty sądowe, spowoduje to odzyskanie poniesionych nakładów finansowych, ale odzyskanie posiadanego majątku trwałego nie będzie już możliwe. Ponadto podniosła, iż łączna wysokość wpisów we wszystkich sprawach Skarżącej zarejestrowanych w chwili obecnej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie wynosi 22.879 zł. Wskazała, iż analogiczne sprawy Spółka prowadzi przed sądami administracyjnymi na terenie całego kraju. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pismem z dnia 14 października 2011 r. Skarżąca złożyła odpis zeznania podatkowego za 2010 r., rachunek zysków i strat za okres styczeń – marzec 2011 r. (wariant porównawczy), deklaracje dla podatku od towarów i usług za miesiące od marca do sierpnia 2011 r. oraz saldo rachunku bankowego za okres od 31 lipca 2011 r. do 30 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) Określenie "gdy osoba prawna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Wskazać także należy, iż przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej nie jest obligatoryjne, mimo spełnienia przez nią przesłanek, na co wskazuje zawarty w treści 246 § 2 p.p.s.a. zwrot ,,może być przyznane". Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd nie widzi podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia analiza przedłożonych przez stronę dokumentów przy jednoczesnym uwzględnieniu wysokości ciążących na niej kosztów postępowania sądowego na obecnym etapie (wpis od skargi w niniejszej sprawie w wysokości 3.621 zł), jak również wysokości wpisu sądowego od skarg w pozostałych sprawach wniesionych przez Skarżącą (III SA/Wa 1561/11, 1562/11, 1563/11, 1613/11, 1614/11, 1614/11, 1615/11, 1616/11, 1912/11, 2762/11, 2763/11, 2764/11, 2765/11, 2766/11, 3004/11, 3005/11, 3258/11, 3259/11, 3260/11, 3261/11, 3262/11) o łącznej wartości 32.552 zł., Jak wynika bowiem ze złożonego przez nią oświadczenia o stanie majątkowym, dysponuje ona majątkiem o znacznej wartości, o czym świadczy wartość zgromadzonych przez nią środków trwałych (rzeczowe aktywa trwałe o wartości [...] zł, aktywa obrotowe o wartości 16.098.270,84, środki pieniężne i inne aktywa pieniężne w kwocie 328.989,23 zł oraz kapitał własny o wartości 11.507.895,18 zł). Na majątek trwały Skarżącej składają się na niego również środki trwałe łatwo zbywalne, np. środki transportu (398.899,06 zł), zaś spółka nie podnosi, że możliwość zbycia jest nierealna. Skarżąca posiada długoterminowe aktywa finansowe w jednostkach powiązanych w postaci udziałów (63.093,00 zł) oraz udzieliła pożyczki w kwocie 1.266.226,05 zł. Majątek ten niewątpliwie stanowić może źródło pokrycia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego i to nawet przy twierdzeniu, jakoby w przeważającej części stanowiły go automaty go gier, których z kolei nie można spieniężyć. Jak bowiem sama Skarżąca wskazuje, przedmioty te nie stanowią całości majątku Skarżącej. Wysokość kosztów sądowych jakie Skarżąca ma ponieść w niniejszej sprawie jak również w pozostałych sprawach wszczętych przez Skarżącą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w łącznej wysokości 32.552 zł jest znikoma w porównaniu z wartością majątku Skarżącej. Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt I FZ 463/04 podniósł, że osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, iż Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą dużych rozmiarów, o czym świadczy przychód osiągnięty w 2010r. w wysokości ponad 150 mln. zł. Za zasadnością wniosku skarżącej, nie przemawia także wysokość poniesionej przez nią straty za 2010 r. w wysokości 8.330.342,13 zł. Podkreślić należy, iż w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, ponoszone wydatki stanowiące koszty uzyskania przychodów, amortyzacja majątku trwałego itp. Istotniejsze zatem jest to, że Spółka uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na znacznym poziomie. Zauważyć w tym miejscu należy, iż Skarżąca nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym o czym świadczą dane z nadesłanych przez Skarżącą deklaracji VAT-7 za okres od marca do sierpnia 2011 r. W okresie tym sprzedaż (dostawa towarów/świadczenie usług) Skarżącej kształtowała się na stosunkowo wysokim poziomie i tak: - w marcu 2011 r. sprzedaż wyniosła 8.879.188 zł, - w kwietniu 2011 r. sprzedaż wyniosła 7.697.783 zł, - w maju 2011 r. sprzedaż wyniosła 7.597.660 zł, - w czerwcu 2011 r. sprzedaż wyniosła 8.194.435 zł, - w lipcu 2011 r. sprzedaż wyniosła 7.714.085 zł, - w sierpniu 2011 r. sprzedaż wyniosła 7.811.947 zł, Mając na uwadze kwoty, jakie Skarżąca uzyskuje w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej i jakie wydatkuje, nie można dać wiary, aby nie była w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie jak również w pozostałych sprawach wszczętych przez Skarżącą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Odnosząc się z kolei do argumentacji strony skarżącej w zakresie prowadzonej wobec niej egzekucji administracyjnej, ze względu na jej zaległości podatkowe wskazać należy, iż wysokość tych zobowiązań tj. 6.924.738,28 (na dzień 31 grudnia 2010 r.) nie jest równa nawet miesięcznej podstawie opodatkowania świadczonych przez Skarżącą usług, bądź wartości dostarczanych przez nią towarów. Ponadto zwrócić również należy uwagę na fakt, iż do dnia dzisiejszego nie wpłynęły do Sądu wszystkie dokumenty obrazujące stan majątkowy Skarżącej (w szczególności nie przedstawiono wyciągów z pozostałych rachunków bankowych Skarżącej). Wniosek powyższy wynika z oświadczenia złożonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, bezpośrednio wskazującego na wielość posiadanych przez Skarżącą rachunków bankowych, a także z faktu, iż Skarżąca powadzi działalność gospodarczą, która w skali miesiąca oscyluje w granicach 7-8 mln. zł. Tymczasem z wyciągu z rachunku bankowego przedstawionego Sądowi wynika, iż w trakcie trzech miesięcy (od lipca do września br.) nie odnotowano żadnych transakcji, a saldo początkowe i końcowe wyniosło 2,37 zł. Mając powyższe na względzie uznać należy, że brak jest podstaw do przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na koniec należy dodać, że powołanie się na postanowienie innego wojewódzkiego sądu administracyjnego zwalniające Skarżącą od kosztów sądowych w innej sprawie, nie przesądza o wystąpieniu przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, zaś przedmiotowe postanowienie nie jest wiążące w rozpoznawanej sprawie. Warto również przypomnieć, jak to słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08, że rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji – w razie nie wykazania omawianego uprawnienia – próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.