III SA/Wa 1563/16

 P O S T A N O W I E N I E Dnia 17 stycznia 2018r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2018r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 5 grudnia 2017r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie P. [...]S.A. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") pismem z 16 października 2017r. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. W odpowiedzi na wezwanie z 6 listopada 2017r. Skarżąca przy piśmie z 14 listopada 2017r. złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że od kilku lat nie prowadzi jakiejkolwiek działalności i nie generuje przychodów. Nie posiada majątku. Skarżąca nie wskazała wysokości kapitału zakładowego, wartości środków trwałych oraz wysokości zysku lub straty za ostatni rok obrotowy. Oświadczyła, że nie posiada rachunku bankowego. Natomiast odnosząc się do wezwania o przedłożenie dokumentów i oświadczeń obrazujących jej stan majątkowy, Skarżąca wskazała, że jej sytuacja jest na tyle trudna, iż nie stać jej na opłacenie służb księgowych aby wykonały dokumentację księgową. Postanowieniem z 5 grudnia 2017r. Starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż Skarżąca, pomimo wezwania Sądu, nie złożyła dokumentów źródłowych obrazujących jej sytuację majątkową, co uniemożliwiło dokonanie oceny jej sytuacji finansowej. Starszy referendarz sądowy podkreślił również, iż samo subiektywne oświadczenie o braku środków nie może stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Pismem z 28 grudnia 2017r. Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia wnosząc o zmianę postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty od skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), art. 246 § 2 pkt 2, art. 252 § 1 oraz art. 255 P.p.s.a poprzez nieprzyznanie prawa pomocy w sytuacji, w której Skarżąca spełniła wymogi formalne do uzyskania prawa pomocy, a przede wszystkim wykazała obiektywne przesłanki do zastosowania w przedmiotowej sprawie prawa pomocy. Argumentując swoje stanowisko Skarżąca wskazała, że w przypadku wątpliwości, co do stanu finansowego Spółki referendarz sądowy powinien wezwać ją do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów źródłowych. Stwierdziła również, że konstatacja referendarza sądowego, iż egzekucje komornicze, zajęcie przez organ egzekucyjny całości aktywów oraz zawieszenie działalności nie stanowi wystarczającej przesłanki do zwolnienia Skarżącej od kosztów sądowych, a Spółka uzyskuje przychody, jest sprzeczna z powołanymi przez nią przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 P.p.s.a. od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. Natomiast w myśl art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Natomiast art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje w zakresie częściowym - gdy podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przytoczonych przepisów wynika, że jedynym kryterium, jakim kieruje się sąd rozpatrując wniosek w przedmiocie prawa pomocy, są możliwości finansowe wnioskującego. Obowiązek wykazania, że zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy, co znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Wykazanie braku środków niezbędnych do pokrycia kosztów postępowania jest warunkiem niezbędnym do uzyskania prawa pomocy, nie kreuje jednak po stronie skarżącej roszczenia o jego przyznanie. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest bowiem to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć zatem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy istnieje realne zagrożenie nie zrealizowania przez stronę przysługującego jej prawa do sądu. Stanowisko to potwierdzone zostało w piśmiennictwie (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz pod red.r. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H.Beck, wydanie 2, Warszawa 2013, s. 855-856). Dodać należy, że strona skarżąca powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uchylenie się strony skarżącej od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych lub sprzecznych ze sobą danych, skutkuje brakiem wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. W związku z tym strona, chcąca skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielenia, na wezwanie sądu, wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2012r. sygn. akt I OZ 929/12 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe powołane niżej orzeczenia). Niewywiązanie się z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny - powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2011r. sygn. akt II OZ 1361/10). W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec tego, stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., jej obowiązkiem było wykazanie, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tymczasem w przedmiotowym postępowaniu Skarżąca ograniczyła się wyłącznie do oświadczeń zawartych w formularzu PPPr oraz piśmie z 14 listopada 2017r., w których to wskazała, iż nie prowadzi jakiejkolwiek działalności, nie generuje przychodów, nie posiada majątku, a jej sytuacja jest na tyle trudna, że nie ma środków na usługi związane ze sporządzeniem dokumentacji księgowej za ostatnie dwa lata. Oświadczenia o wskazanej powyżej treści Skarżąca złożyła zaś w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do złożenia formularza PPPr oraz przedłożenia wymienionych w wezwaniu dokumentów potwierdzających jej sytuację finansową w latach 2015-2016, aktualne możliwości majątkowe, jak również zmiany w stanie majątkowym. W takim zaś stanie rzeczy referendarz sądowy słusznie uznał, iż istnieje podstawa do odmowy przyznania prawa pomocy i zaniechał prowadzenia dalszego postępowania dowodowego. Jak zaznaczono powyżej, to obowiązkiem strony jest wykazanie okoliczności wskazanych we wniosku. Skoro zatem Skarżąca podnosiła, iż nie prowadzi jakiejkolwiek działalności, nie ma żadnego majątku ani środków pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, to powinna te informacje potwierdzić stosownymi dokumentami, takimi jak zaświadczenia o zamknięciu rachunków bankowych, dokumenty potwierdzające zajęcia egzekucyjne wyczerpujące wszystkie jej aktywa trwałe, uchwała zarządu o zawieszeniu działalności gospodarczej. Skarżąca zaś takiej dokumentacji nie przedstawiła, co w istocie uniemożliwiło ocenę jej sytuacji majątkowej. Podkreślić również należy, że nie jest zasadne kolejne wezwanie do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dodatkowych dokumentów w trybie art. 255 P.p.s.a., w przypadku gdy Skarżąca, w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem z 16 października 2017r., już raz została wezwana w tym trybie do uzupełnienia swego wniosku i wezwania tego nie wykonała. Dodać należy, że w zasadzie to przedmiotowy wniosek jest już drugim wnioskiem Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uprzednio Skarżąca również pomimo wezwania nie przedłożyła dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. Sąd zaznacza również, że nie ma racji Skarżąca twierdząc, iż referendarz sądowy uznał, iż sytuacja finansowa Spółki nie uzasadnia udzielenia jej zwolnienia od kosztów sądowych (obejmujących obecnie wpis sądowy od skargi kasacyjnej w kwocie 928 zł). Referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu nie dokonał bowiem oceny możliwości majątkowych Skarżącej, a jedynie stwierdził, iż brak stosownych dokumentów uniemożliwia ocenę jej sytuacji majątkowej. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.