III SA/Wa 1567/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz po rozpoznaniu w dniu 11 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych J. W. (dalej jako: "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego wniosku Skarżący wskazał, że obecnie nie posiada wolnych środków ani oszczędności na opłacenie wpisu od skargi. Oświadczył, że środki finansowe zaangażowane są w obrót związany z działalnością gospodarczą. W okresie od marca do maja 2011 r. dochód z działalności gospodarczej wynosił 8.314,03 zł. Do swoich stałych miesięcznych wydatków Skarżący zaliczył: - wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą: telefon i Internet – 157 zł., leasing samochodu ok. - 2.268 zł, biuro rachunkowe - 200 zł. Ponadto oświadczył, że na jego utrzymaniu pozostaje troje dzieci. Do miesięcznych wydatków rodziny zaliczył opłaty za: wodę – ok. 200 zł, gaz, ok. 150 zł, energię elektryczną – ok. 220 zł, koszty wyżywienia ok. 300 zł na osobę. Podał także, że z uwagi iż choruje na [...], [...] oraz [...] i [...] ponosi wydatki na wizyty u lekarzy oraz leki: wizyty u [...] – 200 zł co dwa miesiące oraz zastrzyki – 30 zł, wizyty u lekarza specjalisty 150 co dwa miesiące oraz leki 20 zł, USG 360 zł, wizyta u chirurga 300 zł oraz rehabilitacje 140 zł tygodniowo. Łączny koszt leczenia w okresie od stycznia do czerwca 2011 r. Skarżący określił na 1.800 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z trojgiem pełnoletnich dzieci oraz, że nie posiada majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Dodatkowo wskazał, że dwoje jego dzieci pracuje dorywczo. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów źródłowych obrazujących sytuację majątkową Skarżący nadesłał zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty (w 2010 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął dochód w kwocie 106.947,23 zł), rachunki miesięcznych opłat, faktury za leczenie, wyciągi z rachunków bankowych: firmowego i prywatnego. Skarżący przedstawił także zawiadomienie Banku [...]o najbliższej spłacie kredytu bankowego w kwocie 1.504,79 zł (rata). Ponadto poinformował, że nie korzysta z pomocy społecznej a jedynym jego źródłem utrzymania jest dochód z prowadzonej działalności gospodarczej. Dochód ten nie jest jednolity w każdym miesiącu. Zaznaczył także, że posiada z żoną rozdzielność majątkową oraz że prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Postanowieniem z 19 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że na konto Skarżącego wpływają znaczne kwoty, a prowadzona przez Niego działalność przynosi dochody. W związku z powyższym należy uznać, iż Skarżący jest wstanie uiścić kwotę 2000 zł tytułem wpisu należnego od skargi. Od tego postanowienia Skarżący w ustawowym terminie złożył sprzeciw. W uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący przesłał wydruk z księgi przychodów i rozchodów. Poinformował, że wzrost obrotu i dochodu w miesiącu czerwcu wynika ze sprzedaży samochodu w związku z koniecznością zwrotu zaciągniętych pożyczek. Ponadto oświadczył, że jego zona odmówiła podania i przedstawienia dokumentów o wysokości uzyskiwanego dochodu z uwagi na ustanowioną rozdzielność majątkową. Natomiast nie jest możliwe wskazanie i udokumentowanie wysokości dochodów uzyskiwanych przez Jego pełnoletnie dzieci ponieważ prace przez nie wykonywane są pracami dorywczymi, kilkudniowymi (pomoc przy budowie, zbieranie truskawek) a zarobione pieniądze są bieżąco wydatkowane na ich potrzeby. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi w wysokości 2000 zł. Tak określony zakres prawa pomocy mieści się w częściowym zwolnieniu od kosztów sądowych, przewidzianym w art. 245 § 3 p.p.s.a. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, jest wykazanie przez tę osobę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dlatego też zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach, uwzględniając z jednej strony wysokość obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym, z drugiej zaś strony - wysokość środków, którymi ona dysponuje. Z nadesłanego wydruku z księgi przychodów i rozchodów wynika, że Skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie od marca do maja 2011 r. uzyskał miesięczny dochód w kwocie 8.314,03 zł. (co miesięcznie daje kwotę około 2.771 zł.), natomiast w miesiącu czerwcu 30 552,58 zł, w lipcu 5025,21 zł, a w sierpniu 5091,48 zł. Natomiast z oświadczenia Skarżącego wynika, że koszty utrzymania związane z działalnością gospodarczą w łącznej kwocie wynoszą ok. 2.625 zł. Koszty miesięcznego utrzymania rodziny Skarżący określił na łączną kwotę około 4.000 zł. ( wyżywienie 1.200 zł – 300 zł na osobę, media około 927 zł, rata kredytu w banku [...] 1.504,79, koszty leczenia około 300 – 400 zł). Natomiast na prywatnym rachunku bankowym Skarżącego widnieją wpłaty w okresie od marca do czerwca na łączną kwotę 27.560,27 zł. Oceniając sytuację finansową Skarżącego stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy zwrócić uwagę, iż Skarżący na swoje konto bankowe otrzymuje wysokie kwoty, natomiast prowadzona przez Niego działalność przynosi dochody - w ostatnich miesiącach wskazanych na nadesłanym wydruku dochód przekroczył 5 000,00 zł. Ponadto w miesiącu czerwcu dochód Skarżącego przekroczył 30 000 zł. Dodatkowo. na podkreślenie również zasługuje fakt, iż spłata rat kredytu nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszenie należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06). Podkreslić należy, że instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Tymczasem Skarżący ma możliwość pozyskania środków na udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym na takich samych zasadach, na jakich pozyskuje środki na regulowanie zobowiązań w sferze prywatnej. Przyznania prawa pomocy nie może bowiem uzasadniać chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań, preferencyjnie traktowanych przez Skarżącego. Nie sposób również przyjąć, aby uprawnione i społecznie usprawiedliwione było przenoszenie ciężaru ryzyka spłaty kredytu na ogół społeczeństwa. Podsumowując stwierdzić należy, iż okoliczności podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacje wynikające z akt sprawy, nie uzasadniają twierdzenia, że Skarżący nie jest w stanie zgromadzić środków niezbędnych do uiszczenia wpisu sądowego. Brak jest więc podstaw do zastosowania w tym przypadku wyjątku od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 260 w związku z art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd postanowił, jak w sentencji.