III SA/Wa 1588/16
PostanowienieWSA w Warszawie2016-11-29
Skład orzekający: Aneta Trochim - Tuchorska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strona, która nie przedstawiła wszystkich wymaganych dokumentów do oceny swojej sytuacji finansowej, może skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych?Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy, ponieważ strona skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący swojej trudnej sytuacji finansowej poprzez przedłożenie wszystkich wymaganych dokumentów. Brak pełnej dokumentacji uniemożliwił sądowi ocenę, czy przesłanki do przyznania prawa pomocy zostały spełnione, a ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na wnioskodawcy.Stan faktyczny
Spółka R. sp. z o.o. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, argumentując trudną sytuacją finansową i brakiem majątku. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując na nieprzedłożenie przez spółkę wszystkich wymaganych dokumentów, co uniemożliwiło ocenę jej kondycji finansowej. Spółka wniosła sprzeciw, który został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Trochim - Tuchorska, po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2016r. o sygn. akt III SA/Wa 1588/16 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2016r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie
Postanowieniem z 6 października 2016r. o sygn. akt III SA/Wa 1588/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej ("Spółce") R. sp. z o.o. z siedzibą w W., przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] marca 2016r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
Referendarz sądowy WSA w Warszawie wskazał, że Skarżąca uzasadniając konieczność przyznania jej prawa pomocy stwierdziła, iż nie posiada majątku oraz wystarczających środków na uiszczenie kosztów sądowych. Na rachunku Skarżąca posiada debet w kwocie 2.527,61 zł. Obecnie działalność gospodarcza skupia się na pozyskaniu klientów dla nowych rozwiązań informatycznych, które w przyszłości mają jej zapewnić przychody. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada zdolności kredytowej. W ocenie Skarżącej absolutny brak płynnego majątku czy środków finansowych uniemożliwia jej uiszczenie wpisu. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że Skarżąca nie posiada kapitału zakładowego oraz środków trwałych, w 2014 r. r poniosła stratę 2.399 zł, a w 2015 r. stratę 450 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza Skarżąca nadesłała wyciąg z rachunku bankowego i wyjaśniła, że ze względu na urlop księgowego nie jest w stanie w terminie nadesłać żądanych dokumentów. Jednakże w ocenie Skarżącej nadesłany wyciąg z rachunku bankowego oraz fakt oddalenia wniosku o upadłość Spółki dowodzą jej trudnej sytuacji finansowej uzasadniającej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy referendarz sądowy WSA w Warszawie podkreślił, opierając się na orzecznictwie NSA, że prawo pomocy jest uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie sądu lub referendarza sądowego dokumenty służące ich weryfikacji.
Referendarz podkreślił przy tym, że Skarżąca nie wykonała wezwania referendarza sądowego i oprócz wyciągu z rachunku bankowego nie przedłożyła żadnych wymaganych dokumentów źródłowych, takich jak zeznań podatkowych, deklaracji VAT-6, bilansu oraz rachunku zysków i strat, dokumentów o posiadanych zobowiązaniach. Z przedłożonych natomiast informacji wynikało zdaniem referendarza jedynie, że Skarżąca boryka się z problemami finansowymi oraz to że jej wniosek o ogłoszenie upadłości został oddalony przez sąd. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą i obecnie wdraża nowe technologie, które w przyszłości mają przynosić przychody.
W ocenie referendarza, dysponując tylko takimi informacjami, nie był on w stanie dokonać zestawienia przychodów i posiadanego majątku Skarżącej z jej zobowiązaniami i kosztami jakie ponosi. Ocena kondycji finansowej Skarżącej i ocena czy Skarżąca jest w stanienie ponieść należne w sprawie koszty sądowe była zatem niemożliwa. Niemożliwe było zatem także ustalenie, czy sytuacja, w której znalazła się Spółka wypełnia przesłanki przyznania prawa pomocy.
W sprzeciwie Skarżąca podkreśliła, że przedstawione przez nią dokumenty w wystarczającym stopniu dowodziły jej sytuacji finansowej. Żądane przez referendarza informacje nie wniosłyby nic nowego do sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) - dalej "P.p.s.a.", stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie natomiast do treści art. 259 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 P.p.s.a.).
W ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem Skarżącej postanowienie referendarza sądowego WSA w Warszawie z 6 października 2016r. wydane zostało prawidłowo, w poprawnie ustalonym stanie faktycznym. Referendarz sądowy słusznie wskazał bowiem na okoliczności przesądzające o konieczności odmówienia Spółce prawa pomocy, takie jak przedstawienie jedynie części z żądanych dokumentów, które nie pozwalają na rzeczywiste zobrazowanie sytuacji majątkowej Spółki. Referendarz zasadnie uznał zatem, że niemożliwe było ustalenie, czy sytuacja, w której znalazła się Spółka wypełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 zł i stanowią wpis sądowy od skargi.
Podkreślenia wymaga przy tym, że także na etapie sprzeciwu Skarżąca nie przedstawiła argumentacji oraz nie załączyła wspierających tę argumentację dokumentów, które mogłyby skutecznie podważyć ocenę jej wniosku o przyznanie prawa pomocy, dokonaną w zaskarżonym postanowieniu. Podniosła jedynie, że w jej opinii przedstawione przez nią dokumenty w wystarczającym stopniu dowodziły jej sytuacji finansowej. Zważyć w tym miejscu należy, że powoływana przez Skarżącą okoliczność oddalenia wniosku o upadłość miała miejsce 8 sierpnia 2013r., a więc ponad trzy lata temu, a tym samym nie może obrazować obecnej sytuacji finansowej Spółki.
Sąd zauważa, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Jak bowiem wynika z art. 246 § 1 P.p.s.a., przepis ten nakłada na stronę obowiązek wykazania, czyli przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Z kolei możliwość wezwania strony do złożenia dodatkowych informacji bądź dokumentów daje art. 255 P.p.s.a. i to Sąd (referendarz sądowy) określa zakres tego wezwania. W konkluzji stwierdzić należy, iż Sąd ma świadomość przekonania Skarżącej o jej trudnej sytuacji finansowej, jednakże twierdzenie to nie znajduje pokrycia w złożonych do akt sprawy dokumentach – Skarżąca nie wykonała bowiem w pełni wezwania, które zostało do niej skierowane.
Zauważenia wymaga przy tym końcowo, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2011r. o sygn. akt I OZ 191/11). W ocenie Sądu również takiej okoliczności Skarżąca nie wykazała.
Z powyższych względów skonstatować należy, że w zaskarżonym postanowieniu Skarżącej prawidłowo i zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca nie wykazała bowiem spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 259 i art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło