III SA/Wa 1590/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Hieronim Sęk, , po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "D" - T. , S. , P. , P. spółka jawna w likwidacji na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne postanawia: przyznać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie W skardze z dnia 4 sierpnia 2007 r. "D" T., S., P. , P. - spółka jawna w likwidacji (zwana dalej "Skarżącą" lub "Spółką") zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 14 września 2007 r. wezwano Skarżącą o nadesłanie wypełnionego formularza wniosku PPPr w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania oraz o nadesłanie w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania dokumentów źródłowych obrazujących aktualną sytuację finansową spółki. W dniu 15 października 2007 r. wpłynęło do Sądu pismo Spółki zatytułowane "Zażalenie" oraz wypełniony formularz PPPr. W uzasadnieniu "zażalenia" Spółka podkreśliła, że zgodnie z przepisem art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a", wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zostać złożony na urzędowym formularzu oraz powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i jej dochodach. Zgodnie natomiast z art. 255 P.p.s.a. jeżeli dane zawarte we wniosku okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, to Sąd dopiero wtedy może wzywać stronę do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń dotyczących jej sytuacji majątkowej. W związku z tym wezwanie Spółki o dokumenty źródłowe jednocześnie z wezwaniem o nadesłanie formularza było, zdaniem Spółki przedwczesne, gdyż nie można z "góry zakładać potrzeby tego wzywania". Dodatkowo Spółka wyjaśniła, że nie posiada środków pozwalających jej uiścić wpis sądowy w wysokości 100 zł. Pismem z dnia 26 października 2007 r. Spółkę ponownie wezwano do nadesłania dokumentów wymienionych w wezwaniu informując, że dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego Spółki oraz jej możliwości płatniczych. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca wyjaśniła, że informacje, o które była wzywana nadeśle do Sądu po rozpatrzeniu przez Sąd zażalenia z dnia 8 października 2007 r. Dodatkowo wskazała, że nie posiada aktualnie żadnego majątku, ponieważ nieruchomość stanowiąca jej siedzibę została sprzedana w drodze licytacji w postępowaniu egzekucyjnym, a na koncie w banku P. Oddział w L widnieje zadłużenie z tytułu niespłaconego kredytu zaciągniętego na zakup nieruchomości w wysokości 1.153.625,27 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd w uzasadnieniu wskazał, że Spółka nie zdołała wykazać, że nie ma możliwości uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Spółka zażaleniem z dnia 17 grudnia 2007 r. zaskarżyła powyższe postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt I FZ 44/08 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że powziął wątpliwości co do wpływu faktu nieprzedłożenia przez Spółkę odpowiednich dokumentów źródłowych na ostateczne rozstrzygnięcie Sądu I instancji w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Wątpliwości powyższe wywołane zostały wskazywaniem Spółki na naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów art. 255 w związku z art. 252 P.p.s.a., gdyż okoliczność nieprzedłożenia przez Spółkę stosownych dokumentów miała decydujący wpływ na odmowę przyznania prawa pomocy. Zaznaczył, że z akt sprawy wynika, iż Spółka była dwukrotnie wzywana o przedłożenie stosownych dokumentów. Na pierwsze wezwanie (z dnia 14 września 2007 r.) złożyła pismo zatytułowane zażalenie (z dnia 8 października 2007 r.) na drugie zaś (z dnia 26 października 2007 r.) złożyła pismo z dnia 12 listopada 2007 r. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Skarżąca co do przedmiotowych wezwań nie zachowywała się biernie, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w żaden sposób się do powyższych faktów nie odniósł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 P.p.s.a. zgodnie, z którym każdy kto, wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. Z tym też obowiązkiem strony powiązany jest odpowiadający mu obowiązek Sądu niepodejmowania żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata (art. 220 § 1 P.p.s.a.). W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 2 pkt 2 tego artykułu jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których jest zobowiązana na danym etapie postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. II FZ 781/05). Pojęcia środków nie można przy tym ograniczać wyłącznie do środków pieniężnych. Ciężar wykazania przesłanek, o których mowa wyżej spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). W niniejszej sprawie Spółka, wnioskiem z dnia 8 października 2007 r. zażądała zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (podkreślenie Sądu). Wyjaśnić zatem należy, iż zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W oświadczeniu o stanie majątkowym i uzyskiwanych dochodach Skarżąca wskazała, że utraciła zdolność płatniczą i od dnia 1 listopada 2002 r. nie prowadzi działalności gospodarczej. Ponadto, poinformowała, że na jedynym koncie w banku P. Oddział w L. widnieje zadłużenie z tytułu niespłaconego kredytu w wysokości 1.140.357, 54 zł. Dodatkowo w piśmie z dnia 12 listopada 2007 r. Spółka wyjaśniła, że wskazane zadłużenie wzrosło do kwoty 1.153.625,27 zł, a w stosunku do nieruchomości stanowiącej jej siedzibę zakończyła się licytacja w postępowaniu egzekucyjnym i nieruchomość ta została sprzedana. Mając na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz powyższe okoliczności uznać należało, że Spółka na tym etapie sprawy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd, działając na podstawie art. 254 § 1 w związku z art. 243 § 1, art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. postanowił zatem jak w sentencji.