III SA/Wa 1596/04
WyrokWSA w Warszawie2005-02-09
Skład orzekający: Grażyna Nasierowska, Małgorzata Długosz-Szyjko, Małgorzata Jarecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania egzekucyjnego, spowodowane niepodjęciem go przez wierzyciela w terminie, skutkuje wstecznym uchyleniem czynności egzekucyjnych i uznaniem, że obowiązek nie istnieje, co prowadzi do uwzględnienia zarzutów zobowiązanego?Ratio decidendi
Umorzenie postępowania egzekucyjnego, nawet jeśli nastąpiło z powodu niepodjęcia go przez wierzyciela w terminie, nie skutkuje wstecznym uchyleniem czynności egzekucyjnych ani nie przekreśla skutków wszczęcia postępowania egzekucyjnego dla biegu terminu przedawnienia. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia, a jego późniejsze umorzenie nie zmienia sposobu liczenia tego terminu. Uchybienia proceduralne organu egzekucyjnego nie zawsze prowadzą do konieczności umorzenia postępowania, jeśli nie są na tyle istotne, aby wpłynąć na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżąca L. C. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności celnych i podatkowych związanych z importem samochodu. Skarżąca podnosiła zarzuty przedawnienia należności, nieskutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego po jego umorzeniu z powodu niepodjęcia przez wierzyciela oraz wadliwości proceduralnych. Spór dotyczył również kwestii zabezpieczenia samochodu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grażyna Nasierowska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2005 r. sprawy ze skargi L. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Postanowieniem z [...] czerwca 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpoznaniu zażalenia L. C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] czerwca 2003 r. w sprawie:
- odmowy uchylenia zabezpieczenia dokonanego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z [...] września 2002 r.,
- odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] października 2002 r.,
- odmowy wydania samochodu,
uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy uchylenia zabezpieczenia i umorzył postępowanie w tej sprawie, a ponadto utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego i odmowy wydania samochodu.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że sprowadzony przez skarżącą na polski obszar celny samochód marki V. objęty został dozorem celnym na podstawie postanowienia Urzędu Celnego w W. z [...] kwietnia 1997 r., tytułem zabezpieczenia należności celnych i podatkowych wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. zawartej w dowodzie odprawy celnej z [...] kwietnia 1997 r. ([...]). Organ celny I instancji nie uznał bowiem samochodu za wolny od cła, powołując się przy tym na art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. b) ustawy z 28 grudnia 1989 r. – Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 ze zm. – powoływanej dalej jako ustawa – Prawo celne).
L. C. nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i nie wykonała ciążącego na niej obowiązku zapłaty należności celnych i podatkowych wynikających z wymienionej decyzji. Urząd Celny w W. wystawił zatem [...] marca 2001 r. tytuł wykonawczy Nr [...], który następnie został skierowany do egzekucji.
Wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanej nastąpiło poprzez doręczenie jej [...] kwietnia 2001 r. odpisu tytułu wykonawczego. Postępowanie egzekucyjne zostało jednak umorzone postanowieniem Dyrektora Izby Celnej z [...] września 2002 r., gdyż postępowanie to – po jego zawieszeniu na wniosek wierzyciela – nie zostało podjęte w terminie określonym w art. 59 § 1 pkt 8 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm. – powoływanej dalej jako u.p.e.a.).
Zarządzeniem z [...] września 2002 r. Dyrektor Izby Celnej wszczął wobec skarżącej postępowanie zabezpieczające wykonanie należności celnych i podatkowych wynikających z wymienionej wyżej decyzji z [...] kwietnia 1997 r. Jako przedmiot zabezpieczenia wskazano samochód marki V. , a zarządzenie doręczono skarżącej [...] września 2002 r. Z treści zarządzenia wynika, że "zobowiązana mimo wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] sierpnia 1999 r. (sygn. akt III RN [...]) i wyroku NSA z dnia 20 lutego 2002 r. (sygn. akt V SA 1400/01) nie uregulowała należności".
Postępowanie egzekucyjne wobec L. C. zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego z [...] października 2002 r. Nr [...], doręczonego zobowiązanej 4 listopada 2002 r. Tytułem tym objęte zostały należności będące przedmiotem postępowania zabezpieczającego.
Pismem z [...] września 2002 r., powołując się na art. 33 w związku z art. 166b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, L. C. wniosła "zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania zabezpieczającego", a pismem z [...] listopada 2002 r. wniosła zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji – na podstawie art. 33 w związku z art. 35. Zobowiązana wystąpiła z wnioskami o uchylenie zarządzenia zabezpieczenia z [...]września 2002 r. i umorzenie postępowania w sprawie, umorzenie wszczętej egzekucji, a także wstrzymanie dalszych czynności egzekucyjnych lub odstąpienie od dalszych czynności egzekucyjnych i wydanie samochodu. Zdaniem skarżącej "egzekwowany obowiązek nie istnieje", gdyż należności celne uległy przedawnieniu na podstawie art. 83 ust. 3 ustawy - Prawo celne. W pismach z [...] września 2002 r. i [...] listopada 2002 r. skarżąca przytoczyła w zasadzie identyczną argumentację.
1. L. C. stwierdziła, że postępowania sądowoadministracyjne "zakończone zostały" wyrokami z dnia 21 maja 1998 r., sygn. akt V SA 1749/97 oraz z dnia 1 października 1998 r., sygn. akt V SA 1245/97, a termin przedawnienia biegł od dnia ogłoszenia sentencji tych wyroków. Wyrok Sądu Najwyższego z [...] sierpnia 1999 r., pomimo tego, że dotyczył wymiaru należności celnych, nie jest wyrokiem sądu administracyjnego i nie ma wpływu na bieg terminu przedawnienia. Wyrok NSA z 20 lutego 2002 r. nie dotyczył natomiast "kwestii wymiaru cła, a jego rozstrzygnięcie kasacyjne należało traktować jako wyrażenie opinii sądu o niedopuszczalności prawnej prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozstrzygniętej już poprzednio ostateczna decyzją administracyjną".
2. Zdaniem skarżącej na przerwanie biegu terminu przedawnienia nie mogło mieć wpływu wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] marca 2001 r. ([...]). Organ egzekucyjny zawiesił bowiem postępowanie "podając przyczynę takiego zawieszenia jako żądanie wierzyciela – czyli siebie samego". Zawieszonego postępowania nie podjął w ciągu roku, zatem na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - postępowanie egzekucyjne należało umorzyć. W ocenie skarżącej "interpretacja tego przepisu prowadzi do wniosku, iż mamy tu do czynienia z sankcją kasacyjną, której skutki rozciągają się z mocą wsteczną, tj. od dnia wszczęcia takiego postępowania". L. C. zauważyła, że "ze stwierdzeniem oczywistej rzeczy organ egzekucyjny czekał aż 5 miesięcy". Stwierdziła ponadto, że podjęcie postępowania przez organ w terminie roku od dnia zawieszenia postępowania powodowałoby poprawność prowadzonych czynności do chwili obecnej i odebrałoby jej prawne argumenty skutecznej polemiki z organem egzekucyjnym".
3. Skarżąca podniosła, że w zakresie zobowiązań podatkowych zarówno Urząd Skarbowy w P. jak i Izba Skarbowa w W. odmówiły wydania stosownych decyzji. Na tej podstawie uznała, że nie istnieje obowiązek podatkowy objęty postępowaniem egzekucyjnym.
Postanowieniem z[...] października 2002 r. Dyrektor Izby Celnej w W. oddalił zarzuty L. C. w sprawie postępowania zabezpieczającego jako nieuzasadnione. Powołując się na szereg postępowań administracyjnych oraz postępowania sądowoadministracyjne, wierzyciel podkreślił, że na podstawie art. 83 ust. 4 pkt 2 ustawy – Prawo celne, wniesienie skarg do Naczelnego Sądu Administracyjnego na ostateczne w postępowaniu administracyjnym i podlegające wykonaniu decyzje organu administracji publicznej spowodowało "pierwsze przerwanie biegu przedawnienia dochodzenia należności celnych". Skarżącej doręczono [...] grudnia 1997 r. upomnienie płatnicze z [...] grudnia 1997 r., wzywając ją do uiszczenia wymagalnych należności.
Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że po jednoczesnym wniesieniu przez zobowiązaną dwóch skarg do Naczelnego Sądu Administracyjnego doszło do wydania przez Sąd dwóch wyroków:
- z dnia 21 maja 1998 r. (sygn. akt V SA 1748/97) oddalającego skargę na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] listopada 1997 r.,
- z dnia 1 października 1998 r. (sygn. akt V SA 1245/97) uchylającego zaskarżoną decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...]lipca 1997 r. i poprzedzającą ją decyzję z [...] kwietnia 1997 r. zawartą w dowodzie odprawy celnej ([...]).
Po wniesieniu przez Ministra Sprawiedliwości rewizji nadzwyczajnej, Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia [...] sierpnia 1999 r. (sygn. akt III RN [...]) uchylił wyrok NSA z 1 października 1998 r. i oddalił skargę L. C. W ocenie Dyrektora Izby Celnej, od [...]sierpnia 1999 r., tj. od dnia, w którym Sąd Najwyższy ogłosił wyrok, należy liczyć kolejny trzyletni okres przedawnienia dochodzenia należności celnych. Za niesłuszny uznał przy tym zarzut skarżącej, iż wyrok Sądu Najwyższego nie jest wyrokiem sądu administracyjnego i nie może być podstawą do przerwania biegu terminów dochodzenia należności celnych.
Wierzyciel podkreślił, że "kolejne przerwanie biegu przedawnienia terminu dochodzenia należności celnych nastąpiło z chwilą wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko L.. C.", tj. z dniem [...] kwietnia 2001 r. (doręczenie zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego z [...] marca 2001 r.). Zauważył ponadto, że po wszczęciu postępowania egzekucyjnego zobowiązana zgłosiła zarzuty i wniosła o zawieszenie egzekucji należności celnych oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Uzasadniając wniosek powołała się na wszczęte przez nią kolejne postępowania administracyjne.
Dyrektor Urzędu Celnego, działając jako organ egzekucyjny, przychylił się do wniosku skarżącej i zawiesił postępowanie egzekucyjne. Uznał bowiem, że rozstrzygnięcie części postępowań administracyjnych prowadzonych z inicjatywy skarżącej nie należy do jego kompetencji. Organ celny nie otrzymał orzeczeń kończących postępowania administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne w terminie 12 miesięcy od dnia zawieszenia postępowania egzekucyjnego i z tej przyczyny – postanowieniem z [...] września 2002 r. wydanym na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. – umorzono postępowanie egzekucyjne wszczęte[...] kwietnia 2001 r. Odrębnym postanowieniem z [...] września 2002 r. organ egzekucyjny uchylił ponadto czynności egzekucyjne polegające na zabezpieczeniu samochodu V. na poczet należności celnych.
W ocenie organu egzekucyjnego, umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza jedynie, że stało się ono bezskuteczne. Jednak na podstawie art. 83 ust. 5 pkt 2 ustawy – Prawo celne, umorzenie postępowania egzekucyjnego "daje początek kolejnemu terminowi, od którego biegnie 3-letni okres dochodzenia należności celnych". Niesłuszny jest zatem zarzut zobowiązanej, jakoby umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło "z mocą wsteczną", tj. od dnia jego wszczęcia. Dlatego też, mimo umorzenia postępowania egzekucyjnego i uchylenia postanowienia z [...] kwietnia 1997 r. o zajęciu towaru, Dyrektor Izby Celnej zarządzeniem z [...] września 2002 r. ponownie dokonał zabezpieczenia samochodu V. na poczet należności wynikających z dokumentu odprawy celnej (DOC Nr [...] z [...] kwietnia 1997 r.). Upomnienie płatnicze doręczono zobowiązanej [...] września 2002 r.
Odnośnie zobowiązań podatkowych Dyrektor Izby Celnej zauważył, że wymagalne są kwoty wynikające z dowodu odprawy celnej. Zgodnie z art. 11 ust. 5 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2002 r. Nr 19, poz. 185) organ celny obowiązany był do poboru podatków należnych z tytułu importu oraz wpłaty pobranych kwot w terminie 5 dni na rachunek urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę organu celnego. Na podstawie art. 19 § 5 u.p.e.a. dyrektor izby celnej jest także organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji w zakresie należności podatkowych od importowanych towarów i usług oraz w zakresie podatku akcyzowego.
Urząd Skarbowy w P. decyzją z [...] czerwca 2001 r. odmówił skarżącej ustalenia wysokości zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym za importowany samochód V.. Organ podatkowy I instancji stwierdził jednak w uzasadnieniu, że zobowiązania te zostały obliczone w prawidłowej wysokości. Izba Skarbowa w W. decyzją z [...]września 2001 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzje Urzędu Skarbowego w P.
Postanowieniem z [...] października 2002 r. Dyrektor Izby Celnej postanowił "przedłużyć termin do wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko L. C. na podstawie tytułu wykonawczego" z [...] października 2002 r. do dnia [...] grudnia 2002 r.
Po rozpoznaniu zarzutów zgłoszonych przez zobowiązaną w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] października 2002 r. Dyrektor Izby Celnej w postanowieniu z [...] listopada 2002 r. stwierdził, że "brak jest podstaw do uznania za uzasadnione" tych zarzutów.
W postępowaniu odwoławczym wierzyciel postanowieniami z [...]lutego 2004 r. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu z [...] października 2002 r. dotyczącym zarzutów w sprawie postępowania zabezpieczającego oraz w postanowieniu z [...] listopada 2002 r. dotyczącym zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor Izby Celnej w W. , działając jako organ egzekucyjny I instancji i mając na względzie ostateczne stanowisko wierzyciela, postanowieniem z [...] lutego 2004 r. oddalił zarzuty zobowiązanej zgłoszone do postępowania zabezpieczającego i odmówił uchylenia zarządzenia zabezpieczenia, a następnie postanowieniem z [...] marca 2004 r. oddalił zarzuty zgłoszone przez skarżącą do postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. – po rozpoznaniu zażaleń L. C. na powyższe rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego I instancji – postanowieniem z [...] maja 2004 r. uchylił postanowienie w przedmiocie zarzutów zgłoszonych do postępowania zabezpieczającego i umorzył postępowanie w sprawie, gdyż w dniu orzekania przez organ egzekucyjny I instancji nie toczyło się już postępowanie zabezpieczające. Zaległość będąca przedmiotem postępowania zabezpieczającego objęta bowiem została postępowaniem egzekucyjnym, do którego skarżąca wniosła zarzuty. Innym postanowieniem z [...]maja 2004 r. Dyrektor izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie w przedmiocie oddalenia zarzutów zgłoszonych do postępowania egzekucyjnego.
Pismem z [...] kwietnia 2003 r., mimo toczących się postępowań w przedmiocie zarzutów do postępowania zabezpieczającego oraz zarzutów do postępowania egzekucyjnego, skarżaca wystąpiła o:
- uchylenie zabezpieczenia dokonanego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z [...] września 2002 r.,
- umorzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] października 2002 r.,
- odstąpienie od wszelkich czynności egzekucyjnych i wydanie samochodu.
L. C., niezadowolona z rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej w W. zawartego w postanowieniu z [...] czerwca 2004 r. wydanym po rozpatrzeniu jej zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] czerwca 2003 r., pismem z [...]lipca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego to postanowienie rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego I instancji lub uchylenia tylko zaskarżonego postanowienia, pełnomocnik L. C.postawił zarzuty naruszenia art. 34, art. 59 § 1 pkt 8 oraz art. 159 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 83 ust. 4 pkt 3 oraz ust. 5 pkt 3 ustawy z 28 grudnia 1989 r. – Prawo celne, a także art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu skarżąca wyraziła pogląd, że wykazane przez organ odwoławczy uchybienie organu I instancji polegające na bezpodstawnym wydaniu postanowienia z [...] października 2002 r. w przedmiocie przedłużenia terminu do wszczęcia postępowania egzekucyjnego powodowało, że tytuł wykonawczy "nie istniał w dniu [...] października 2003 r.". W związku z tym, wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło po upływie trzydziestu dni od dnia doręczenia zarządzenia zabezpieczenia. W ocenie skarżącej istniała zatem podstawa do uwzględnienia jej wniosku w zakresie uchylenia zabezpieczenia i wydania samochodu. Wyrażając swoją aprobatę co do uchylenia postanowienia organu I instancji w części dotyczącej odmowy uchylenia zabezpieczenia, skarżąca zakwestionowała jednocześnie zasadność umorzenia postępowania w tej sprawie. Uznała bowiem, że takie rozstrzygnięcie odbiera jej prawo do zwrotu zabezpieczonego pojazdu.
L. C. powtórzyła w zasadzie swoją wcześniejszą argumentację i podkreśliła, że zgodnie z art. 83 ust. 3 ustawy – Prawo celne, w niniejszej sprawie "egzekwowany obowiązek nie istnieje". Nie może być zatem "przedmiotem skutecznej egzekucji administracyjnej". Postępowania sądowoadministracyjne przerywające bieg terminu przedawnienia możliwości dochodzenia należności celnych zakończone zostały wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 1998 r. (sygn. akt V SA 1749/97) oraz z 1 października 1998 r. (sygn. akt V SA 124/97). Na bieg terminu przedawnienia nie miał natomiast wpływu wyrok Sądu Najwyższego z [...] sierpnia 1999 r. Jej zdaniem postępowanie egzekucyjne wszczęte [...] kwietnia 2001 r. na podstawie tytułu wykonawczego z [...] marca 2001 r. "odeszło w niebyt prawny", a dokonane czynności egzekucyjne "nie mogły się ostać i winny być uchylone".
Polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w postanowieniu Dyrektora Izby Celnej z [...] lutego 2004 r. skarżąca stwierdziła, że wymienione postanowienie jest przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. L. C. stwierdziła bowiem, że "umorzenie z mocy prawa wszczętego postępowania egzekucyjnego, z powodu bezczynności organu, prowadzi do uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych i przywrócenia w ten sposób stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji".
Powołując się na zauważone przez Dyrektora Izby Skarbowej uchybienia organu I instancji skarżąca stwierdziła, że "błędy proceduralne popełnione w toku postępowania przed organami celnymi nie mogą być przedmiotem sanacji przez organ nadzoru".
Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z dyspozycjami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku postanowienia) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę zgodnie z zakresem swojej właściwości, nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W.
Skrótowo przedstawiony stan faktyczny sprawy obrazuje skalę problemu, jaki powstał w związku ze zgłoszeniem przez skarżącą [...] kwietnia 1997 r. do odprawy celnej przywozowej samochodu osobowego marki V. Dyrektor Urzędu Celnego w W. dopuścił samochód do obrotu na polskim obszarze celnym, ale wymierzył należności celne i obliczył należności podatkowe na łączną kwotę [...] zł. Organ celny I instancji nie uznał bowiem samochodu za wolny od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. b) ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 71 z 1994 r., poz. 312 ze zm.).
L. C. nie zgodziła się z decyzją zawartą w dowodzie odprawy celnej (DOC Nr [...] z [...] kwietnia 1997 r.) i nie dokonała zapłaty wymienionych należności. W celu zabezpieczenia należności celnych i podatkowych doszło zatem do wydania postanowienia stanowiącego podstawę do zajęcia samochodu i ustanowienia dozoru celnego. Brak zabezpieczenia mógłby bowiem utrudnić lub udaremnić późniejszą egzekucję.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca wykorzystywała w zasadzie wszelkie możliwości prawne wzruszenia decyzji, w której wymierzono jej należności celne oraz obliczono wysokość zobowiązań podatkowych. Prowadzony przez skarżącą wielowątkowy spór z organami celnymi i organami egzekucyjnymi znalazł swój finał przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sądem Najwyższym oraz Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Ostatecznie orzeczono, iż samochód osobowy marki V. nie mógł zostać zaliczony do rzeczy stanowiących mienie przesiedleńcze skarżącej, które służyły jej do użytku osobistego lub domowego w czasie przed jej faktycznym przesiedleniem do Polski.
Po rozpoznaniu spraw ze skarg L. C. na postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] lutego 2004 r. utrzymujące w mocy postanowienia z [...] października 2002 r. i [...] listopada 2002 r., w których stwierdzono, że brak jest podstaw do uznania za uzasadnione zarzutów w sprawie postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z [...] września 2002 r. oraz zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] października 2002 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z 25 stycznia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 578/04 i III SA/Wa 579/04) oddalił skargi L. C. W ocenie składu orzekającego Sądu w wymienionych wyżej sprawach, nie doszło do przedawnienia należności celnych oraz zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji zawartej w dowodzie odprawy celnej z [...] kwietnia 1997 r. (DOC nr [...]). Nie doszło również do naruszenia prawa w stopniu powodującym konieczność uchylenia zaskarżonych postanowień.
W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte przez skarżącą pismem z [...] kwietnia 2003 r., czyli w toku postępowania egzekucyjnego. Podzielić należy zatem pogląd wyrażony przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. , iż wniosek o uchylenie zabezpieczenia dokonanego na podstawie zarządzenia z [...] września 2002 r. należało uznać za bezprzedmiotowy, gdyż zaległość będąca przedmiotem postępowania zabezpieczającego objęta została postępowaniem egzekucyjnym.
Stosownie do art. 159 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został złożony w terminie 30 dni od dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej (w sprawie nie ma zastosowania zastrzeżenie wskazane w § 2). Z akt sprawy wynika, że zarządzenie zabezpieczenia zobowiązanej doręczono [...] września 2002 r., a tytuł wykonawczy obejmujący zabezpieczone należności został wystawiony przez wierzyciela [...] października 2002 r. i tego samego dnia skierowany do egzekucji. Należy zatem uznać, że nie doszło do uchybienia terminowi wskazanemu w powołanym przepisie. Nie ma znaczenia dla sprawy termin wszczęcia postępowania egzekucyjnego poprzez doręczenie zobowiązanej tytułu wykonawczego. Dyrektor Izby Celnej bezpodstawnie wydał zatem postanowienie z [...] października 2002 r. w sprawie "przedłużenia terminu do wszczęcia postępowania egzekucyjnego". Sąd uznał jednak, że wskazane uchybienie nie powoduje konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z [...] czerwca 2004 r.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego ma charakter obligatoryjny lub fakultatywny i następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o trwałym charakterze, powodujące jednocześnie niecelowość lub brak możliwości jego dalszego prowadzenia. Wniosek w tej sprawie zobowiązany może złożyć na każdym etapie postępowania egzekucyjnego. Z dyspozycji art. 59 § 1 u.p.e.a. wynika, że przyczyny obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w tym przepisie. Na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Podkreślić jednocześnie należy, że organ egzekucyjny nie jest uprawiony do umorzenia z urzędu postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnych.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie polega na ustaleniu, czy zaistniały przesłanki nakładające na organ egzekucyjny obowiązek umorzenia postępowania wszczętego wobec skarżącej [...] listopada 2002 r. poprzez doręczenie jej tytułu egzekucyjnego Nr [...] z [...] października 2002 r. W ocenie skarżącej doszło bowiem do przedawnienia egzekwowanych należności celnych, co w jej przekonaniu miał potwierdzić Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu spraw z jej skarg na postanowienia w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania zabezpieczającego oraz zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Z tej przyczyny jako "subiektywne" określiła stwierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej, iż nie wystąpiły w sprawie przesłanki wskazane w art. 59 § 1 pkt 1 – 2 u.p.e.a.
Skład orzekający Sądu w niniejszej sprawie, mając na względzie jej stan faktyczny – w szczególności wymienione orzeczenia sądów administracyjnych oraz wyrok Sądu Najwyższego z [...] sierpnia 1999 r. (sygn. akt III RN [...]) – uznał, że nie wystąpiły okoliczności powodujące konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie doszło bowiem do przedawnienia należności celnych, choć należy przyznać skarżącej rację co do tego, że na bieg terminu przedawnienia nie miał wpływu wyrok Sądu Najwyższego z [...]sierpnia 1999 r., gdyż nie był to wyrok sądu administracyjnego (zgodnie z art. 57 ust 1 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym – Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Nie sposób jednak zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje konieczność uznania, że postępowanie to nie zostało wszczęte i w związku z tym nie wywiera żadnych skutków prawnych. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia, a późniejsze umorzenie tego postępowania nie przekreśla skutków wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nie powoduje zatem zmiany sposobu liczenia terminu przedawnienia należności celnych.
Sąd uznał również, że uchybienia proceduralne, które wystąpiły w trakcie postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny I instancji nie były na tyle istotne, aby wywierać skutek w postaci konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego. Prawidłowo wskazano zobowiązaną, skutecznie doręczono jej upomnienie zawierające wezwanie do wykonana obowiązku i określono egzekwowany obowiązek zgodnie z decyzją organu celnego – brak jest w tej sytuacji podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 3, pkt 4 lub pkt 7 u.p.e.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela poglądy wyrażone przez skład orzekający Sądu w wyrokach z 25 stycznia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 578/04 i III SA/Wa 579/04. W konsekwencji, zasadnie odmówiono skarżącej wydania samochodu.
W związku z powyższym, Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. dopuścił się naruszenia prawa w takim stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło