III SA/Wa 1635/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku U. sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi U. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 2011 r. postanawia: - przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad 5.000 zł (pięć tysięcy złotych), - odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W związku ze złożeniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] kwietnia 2013r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 2011r. "U." sp. z o.o. w W. (dalej zwana: "Skarżąca") przesłano przy piśmie z 19 lipca 2013r. odpis zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III z 19 lipca 2013r. wzywającego do uiszczenia - w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego pisma - wpisu sądowego od skargi w wysokości 100.000 zł, pod rygorem jej odrzucenia. Skarżąca w odpowiedzi na ww. wezwanie złożyła wniosek na urzędowym formularzu PPPr o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w ww. wysokości, ponieważ nie dysponuje taką kwotą ani w gotówce ani w innych aktywach. Charakter prowadzonej działalności nie wymagał od niej posiadania własnego zaplecza magazynowego, posiadania nieruchomości lub innych środków trwałych o znacznej wartości. Poza wyposażeniem biura i środkami transportu w ciągu kilkunastoletniej działalności nie zgromadziła żadnego wartościowego majątku trwałego. W związku z działaniami podejmowanymi przez organy skarbowe i prokuraturę wykonywanie przez nią działalności gospodarczej okazało się niemożliwe. Zablokowano jej rachunki bankowe i zajęto znajdujące się na nich środki. W konsekwencji 1 lutego 2013r. zawiesiła działalność gospodarczą. Nie ma więc możliwości pozyskania środków finansowych w postaci kredytu czy pożyczki na rynku komercyjnym, gdyż jej wiarygodność kredytowa jest znikoma. Aktualnie posiada dwa rachunki bankowe, a których saldo jest ujemne. Skarżąca w oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, że jej kapitał zakładowy wynosi 250.000 zł, a majątek i środki finansowe 0 zł. Wartość środków trwałych według bilansu za 2011r. wynosiła 99.197,74 zł, obecnie 0 zł. Zysk za 2011r. wyniósł 456.733,64 zł. W związku z działaniami organów kontroli skarbowej i prokuratury cześć dokumentacji za 2012r. zajęto, więc nie było możliwe sporządzenie bilansu za 2012r. Skarżąca załączyła m.in. rachunek zysków i strat oraz bilans za 2011r., korektę zeznania podatkowego za 2011r., decyzję z 29 maja 2012r. o zabezpieczeniu na jej majątku należności w VAT na ponad 5 mln zł, deklaracje VAT-7D za II i III kwartał 2012r., zawiadamiania o zajęciu rachunków bankowych na ponad 69 mln zł, zarządzenia zabezpieczenia wystawione przez organ podatkowy. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego WSA w Warszawie do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących stanu majątkowego (zeznań podatkowych za 2012r., bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2012r., lub w inny sposób udokumentowania wysokość przychodów - dochodów i kosztów - uzyskanych za ten rok, nadesłania informacji dodatkowej za 2012r. - załącznik do sprawozdania finansowego, udokumentowania wysokości przychodów, dochodów i kosztów za ostatni miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej (np. kopia z podatkowej księgi przychodów i rozchodów, ewidencji sprzedaży i zakupów VAT), deklaracji VAT-7 za ostatnie 3 miesiące prowadzenia działalności gospodarczej, wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych Spółki za ostatnie trzy miesiące, wskazania źródeł finansowania wynagrodzenia ustanowionego w sprawie pełnomocnika i wskazania do jakiej kwoty jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego) Skarżąca wskazała, że z uwagi na niekompletność dokumentacji (pozostaje ona w dyspozycji ABW) nie sporządziła bilansu, ani zeznania za 2012r. W załączeniu przesłała deklaracje VAT-7D za IV kwartał 2012r. i za I kwartał 2013r. Wskazała, że ostatnie czynności podlegające opodatkowaniu miały miejsce w II kwartale 2012r. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że podpisała umowę o świadczenie usług doradztwa podatkowego ze Spółką Doradztwa Podatkowego, której pracownikami lub współpracownikami są ustanowieni w sprawie pełnomocnicy. Sama nie zna zasad wynagradzania tych pełnomocników, gdyż na mocy zawartej umowy zobowiązana jest do zapłaty wynagrodzenia wyłącznie w przypadku pomyślnego zakończenia sporu z organami podatkowymi. Oświadczyła też, że nie jest w stanie w jakiejkolwiek wysokości partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego. Do pisma załączyła wyciągi z rachunków bankowych. Referendarz sądowy WSA w Warszawie postanowieniem z 6 września 2013r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca w sprzeciwie od ww. postanowienia, złożonym w ustawowym terminie wskazała, że wbrew twierdzeniom wyrażonym w tym postanowieniu do ewentualnego uzyskania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nie jest priorytetowe ani niezbędne przedłożenie sprawozdania finansowego. Uwarunkowanie przyznania prawa pomocy wyłącznie od jednego dokumentu jest nieprawidłowe. W sytuacji, gdy żaden z przedstawionych przez nią dowodów nie został w jakikolwiek sposób podważony ma prawo wymagać, aby dokonano ich rzetelnej oceny i analizy. Z przedłożonych dokumentów wynika, że nie posiada ona żadnych środków finansowych, utraciła dostęp do dysponowania rachunkami bankowymi, z powodu ich zajęcia w toku postępowania egzekucyjnego. Charakter działalności gospodarczej umożliwiał jej osiąganie przychodów wyłącznie w związku z opodatkowanymi dostawami krajowymi. Utratą możliwości prowadzenia działalności gospodarczej (blokada rachunków bankowych) powoduje, że utraciła wszelkie źródła przychodów, a jej stan posiadania ograniczył się do sprzętu biurowego. Potwierdzają to deklaracje VAT-7, na których Skarżąca od II kwartału 2012r. nie wykazywała jakichkolwiek obrotów (brak zakupów i brak sprzedaży). Skarżąca wskazała też, że z załączonej decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z [...] maja 2012r. zabezpieczającej na jej majątku potencjalne zobowiązania podatkowe wynika, że nie posiada nieruchomości, papierów wartościowych, nie jest również wierzycielem jakichkolwiek pożyczek. Podkreśliła, że referendarz nie przeprowadził analizy tej decyzji. Skarżąca załączyła też wstępną wersję bilansu za 2012r., podnosząc, że nie obrazuje ona wszystkich danych, jakie powinny zostać uwzględnione. Przedstawia jednak stan majątkowy i kondycję finansową potwierdzającą dotychczasowe twierdzenia o braku posiadania majątku trwałego, aktywów czy środków finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwana "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. W przypadku osób prawnych, a także innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.), a zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 ww. przepisu). Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Natomiast, jak podkreśla się w orzecznictwie ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 13 maja 2010r. sygn. akt II FZ 185/10 i z 27 maja 2010r. sygn. akt II FZ 255/10). Zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wpis od skargi złożonej przez Skarżącą wynosi 100.000 zł. Każdy, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych, a także powinien być przygotowany na poniesienie wydatków związanych z prowadzeniem procesu sądowego. W sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. Rozpoznając niniejszy wniosek należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku oraz złożonych oświadczeń, jak również do załączonych przez Skarżącą dokumentów i na tej podstawie dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącej Spółki oraz jej zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością wpisu sądowego. Z nadesłanych do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumentów wynika, że Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą o znacznych rozmiarach. Za 2010r. uzyskała przychód netto ze sprzedaży w wysokości ponad 262 mln zł, a za 2011r. – w wysokości ponad 536 mln zł. Na koniec 2011r. wartość środków trwałych wynosiła ok. 100.000 zł. Pożyczki udzielone przez Skarżącą w tym roku wyniosły 820.000 zł. Inwestycje długoterminowe (udziały lub akcje) w 2011r. wynosiły 1.313.462,33 zł. Należy jednak podkreślić, iż z dołączonego do sprzeciwu bilansu rachunków zysków i strat za okres od stycznia do grudnia 2012r. wynika, że sytuacja Skarżącej uległa pogorszeniu. Za 2012r. uzyskała przychód netto ze sprzedaży w wysokości 123.126.920,03 zł, co w porównaniu z poniesionymi kosztami działalności operacyjnej w wysokości 123.424.489,61 zł dało stratę w wysokości 297.569,58 zł. Łączna strata z działalności gospodarczej wykazana w sprawozdaniu finansowym za 2012r. wyniosła 285.417,39 zł. Skarżąca przyznała jednak, że nie zawiera on wszystkich danych, jakie powinny być uwzględnione, ale w zasadniczej części obrazuje jej stan majątkowy (brak majątku trwałego, aktywów i środków finansowych) i kondycję finansową. Z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z [...] maja 2012r. w przedmiocie zabezpieczenia na jej majątku potencjalnego zobowiązania podatkowego wynika, że w zasadzie na majątek Skarżącej składają się, co do zasady środki trwałe (niewielkiej wartości) i aktywa obrotowe, jednak nie posiada ona żadnych nieruchomości czy papierów wartościowych. Prowadzona wobec Spółki egzekucja przyczyniła się do utraty zdolności kredytowej, a zajęcie rachunków bankowych doprowadziło do zawieszenia prowadzonej działalności operacyjnej i wykazania za ostatni rok obrotowy straty oraz braku możliwości swobodnego dysponowania środkami finansowymi. Wskazać należy, iż okolicznością uzasadniającą przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niemniej w ocenie Sądu przyznanie Skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie nie jest zasadne. Podkreślić bowiem należy, że przyznanie prawa pomocy uwarunkowane jest niemożnością zgromadzenia odpowiednich środków m.in. na wpis sądowy, a nie trudnościami w ich zgromadzeniu. Założeniem tego prawa jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony racji podmiotom, które nie mają obiektywnych możliwości uiszczenia kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego kosztem sądowym, którego poniesienie jest niezbędne do jego prowadzenia jest wpis od skargi w wysokości 100.000 zł. Sąd, oceniając sytuację finansową Skarżącej, przyjął jednak, że jest ona w stanie partycypować częściowo w jedynym na obecnym etapie postępowania sądowego koszcie - przez uiszczenie wpisu sądowego na poziomie 5.000 zł. Zauważyć bowiem trzeba, że 5.000 zł to około 1/20 wyznaczonego wpisu sądowego od skargi. W ocenie Sądu sumę taką można w ostateczności pożyczyć np. od prezesa zarządu Spółki, a konto zysków z rozpoczętej na nowo działalności gospodarczej. Sąd ma także na względzie, że jakkolwiek Skarżąca – zgodnie ze swym oświadczeniem - nie prowadziła działalności gospodarczej od chwili jej zawieszenia – od 1 lutego 2013r. - to ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że pomimo posiadania zobowiązań krótkoterminowych na 42.179.566,15 zł posiadała również należności krótkoterminowe w wysokości 56.501.590,80 zł. Ze sprawozdań finansowych Spółki załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika ponadto, że Spółka posiada znacznej wysokości kapitał rezerwowy, zaś zaliczki otrzymane na dostawy w 2012r. znacznie przewyższały te z ubiegłego roku. Skarżąca posiada też inwestycje długoterminowe w jednostkach powiązanych – pożyczki w wysokości 820.000 zł. Sąd, po przeanalizowaniu wniosku Skarżącej oraz złożonej przez nią informacji dotyczącej jej sytuacji finansowej stwierdził, iż przesłanki, będące warunkiem niezbędnym do zwolnienia od kosztów sądowych zostały spełnione w stopniu uzasadniającym przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie Skarżącej od wpisu sądowego od skargi ponad 5.000 zł. Uiszczenie wpisu w ww. kwocie spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku, rozstrzygającego spór, co do istoty. Zrealizowane zostanie również prawo do sądu, określone w przepisie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd, mając na uwadze całość przedstawionej wyżej argumentacji - na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a. oraz art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.