III SA/Wa 1637/11

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lipca 2011 r. po rozpoznaniu wniosku Z. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. L. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie przekazania zgodnie z właściwością pisma w zakresie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a przyznać stronie prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sadowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) Z. L., dalej jako skarżący lub strona, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych: wpierw w skardze z 4 maja 2011 r. a następnie w treści formularza PPF z 11 lipca 2011 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że: - jest osobą samotną; - z Urzędu Gminy otrzymuje zasiłek okresowy w wysokości 153 zł miesięcznie; - 300,- zł uzyskuje od matki; - wydaje na żywność, opłaty, prąd, gaz, karty telefoniczne, środki higieny osobistej, odzież, lekarstwa – kwotę 453 zł; W formularzu PPF poinformował ponadto, że nie posiada żadnych oszczędności, a jedynie nieruchomość rolną o powierzchni 0,32 ha z budynkiem (150 m.kw.) do kapitalnego remontu. Wskazał, że wykorzystuje jedno, znajdujące się w tym Sygn. akt III SA/Wa 1637/11 budynku mieszkanie o pow. 20 m.kw. Nie posiada wartościowych ruchomości, za to posiada 10 kur i trzy kozy. Miesięczne dochody przeznacza w całości na swoje utrzymanie, natomiast koszty leczenia pokrywa jego matka. Do wniosku strona załączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. 3) Referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom strony skarżącej, zawartym w treści formularza PPF, o subiektywnym odczuciu na temat braku środków finansowych w wysokości umożliwiającej jej pokrycie całości należności z tytułu wymagalnych kosztów sądowych. Badając zdolność strony do ponoszenia kosztów postępowania, referendarz sądowy ma na uwadze tak konieczne wydatki związane z codzienną egzystencją (podtrzymanie), jak wydatki ponoszone na poratowanie zdrowia. W tym też względzie referendarz sądowy nie wiąże negatywnych skutków w zakresie rozstrzygnięcia o prawie pomocy z wyszczególnieniem wydatków strony, przyjmując w tej materii wyznacznik średnich potrzeb przeciętnego członka społeczeństwa. 4) Referendarz sądowy przyjmuje do oceny wniosku o prawo pomocy twierdzenia skarżącego, zgodnie z którymi dysponuje on łącznym dochodem w wysokości 453,- zł miesięcznie, z którego pokrywa wydatki związane zarówno z codziennym utrzymaniem, jak też te przeznaczone na poratowanie zdrowia. Referendarz sądowy wskazuje, że wysokość minimum socjalnego na 1 osobę, wynosi w 2010 r. ok. 800,- zł (http://www.ipiss.com.pl). Za minimum socjalne należy rozumieć wskaźnik określający koszty utrzymania gospodarstw domowych z uwzględnieniem dóbr służących do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na takim poziomie, że składniki te wystarczają nie tylko dla podtrzymania życia (ten wskaźnik jest określany jako minimum egzystencji), lecz także dla posiadania i wychowania dzieci oraz dla utrzymania minimum więzi społecznych. W 2009 r. wartość minimum egzystencji oznaczono na kwotę ok. 445 zł. Minimum egzystencji jest to dolna granica ubóstwa, tzw. "ubóstwo skrajne" i wyznacza poziom, poniżej którego istnienie procesów człowieka żyjącego w społeczeństwie jest zagrożone. Wprawdzie w stosunku do skarżącego, który zadeklarował dysponowanie środkami w wysokości 453,- zł nie można mówić o zakwalifikowaniu do grupy osób znajdujących się w "skrajnym ubóstwie" – ze względu na dysponowanie zasobami naturalnymi w postaci stadka kur i trzech owiec – jednakże jego sytuacji majątkowej nie można uznać za Sygn. akt III SA/Wa 1637/11 umożliwiającą mu zgromadzenie środków na potrzeby postępowania sądowego, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla podmiotów znajdujących się w jego gospodarstwie domowym. Zarazem z akt sprawy nie wynika, by sytuacja majątkowa strony miała ulec poprawie w najbliższym czasie, co referendarz sądowy odnosi do rozstrzygnięcia o potencjalnie wymagalnych należnościach. 5) Mając to na uwadze, referendarz sądowy, na obecnym etapie postępowania, był zobowiązany, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., orzec, jak w sentencji.