III SA/Wa 1637/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant starszy referent Paweł Jurczyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi I. J. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie odmawiające wstrzymania postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. prowadzi, na podstawie własnego tytułu wykonawczego o nr [...], postępowanie egzekucyjne w stosunku do I. J. (dalej jako "Skarżąca"). W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z dnia 23 maja 2011 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej w Banku B.. Zawiadomienie zostało doręczone do dłużnika zajętej wierzytelności (banku) dnia 30 maja 2011 r., zaś zobowiązanej wraz z odpisem tytułu wykonawczego dnia 14 czerwca 2011 r. Pismem z dnia 24 czerwca 2011 r. Skarżąca wniosła do organu egzekucyjnego pismo zatytułowane skarga, w którym podniosła szereg zarzutów dotyczących nieprawidłowości działania organu podatkowego oraz spółdzielni mieszkaniowej. W wyniku sprecyzowania pisma Dyrektor Izby Skarbowej w K. ustalił, że Skarżąca wniosła skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. wraz z wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia skargi. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 31 sierpnia 2011 r. Skarżąca wniosła do Ministra Finansów zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Powyższemu rozstrzygnięciu zarzuciła nienależyte przeprowadzeni postępowań oraz wykonywanie zadań przez właściwe organy i ich pracowników, naruszających praworządność w tym Konstytucję RP. Skarżąca podniosła szereg odnoszących się do jej sfery życia prywatnego, działalności spółdzielni mieszkaniowej, postępowań pełnomocników procesowych, którzy reprezentowali jej przeciwników procesowych w sprawach sądowych, działalności sądów powszechnych oraz braku odpowiedzi na wnoszone przez nią różnego rodzaju wnioski do urzędów skarbowych w B. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia. W uzasadnieniu wskazał na art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.", zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Wyjaśnił, że art. 134 k.p.a. będzie miał też zastosowanie do zażaleń wniesionych na postanowienia organów administracji. Artykuł 134 k.p.a. nakłada obowiązek zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania i postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Ustawodawca nie sprecyzował co należy rozumieć pod pojęciem niedopuszczalności. Minister Finansów zgodził się z wyrokiem NSA z dnia 16 listopada 2000 r., sygn. akt V SA 235/00, iż niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również podmiotowym. Przyczyny przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Zatem odwołanie nie służy od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego lub gdy czynność organu administracji państwowej nie jest decyzją administracyjną, a stanowi np. czynność materialno-techniczną, niedopuszczalne jest odwołanie od decyzji wydanej w postępowaniu jednoinstancyjnym, w trybach szczególnych przewidzianych przepisami prawa. Zanim w postępowaniu odwoławczym organ administracji przystąpi do oceny merytorycznej wniesionego środka zaskarżenia, winien on w fazie wstępnej tego postępowania ocenić czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy Minister Finansów stwierdził, że niedopuszczalne jest wniesienie zażalenia z uwagi na brak legitymacji ustawowej do takiego działania. Brak jest przepisu, który zezwalałby na wniesienie zażalenia od postanowienia odmawiającego wstrzymania postępowania egzekucyjnego wydanego w trybie art. 54 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – dalej jako "u.p.e.a.". Ustawa ta w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości w art. 17 wprowadza zasadę, iż zażalenie na postanowienie przysługuje tylko wówczas jeżeli niniejsza ustawa lub k.p.a. tak stanowi. Artykuł 54 § 6 u.p.e.a. stanowi, że wniesienie skargi nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego. W powołanym powyżej przepisie ustawodawca nie wydał legitymacji dla strony do wniesienia zażalenia na takie postanowienie. Nie zmienia tego faktu nawet pouczenie zawarte w zaskarżonym przez Stronę postanowieniu, które jest błędne. Skoro ustawa u.p.e.a. nie daje Skarżącej uprawnienia do wniesienia zażalenia na postanowienie dotyczące odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego wydanego w oparciu o art. 54 § 6 u.p.e.a., to w przypadku jego wniesienia, organ odwoławczy nie może postanowić nic innego jak tylko uznać je za niedopuszczalne. Z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcie sprawy ma charakter czysto proceduralny Minister Finansów za niedopuszczalne uznał merytoryczne rozpatrzenie stawianych przez Skarżącą zarzutów. Powyższe zgodne jest również z oceną przepisu art. 134 k.p.a. przyjętą przez sądownictwo administracyjne (wyrok z dnia 11 września 2007 r. WSA w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 61/07, LEX nr 383747). Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2012. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła w naruszenie jej praw obywatelskich i praw człowieka w tym: równości praw i szans w postępowaniu administracyjnym przed Ministrem Finansów; dyskryminowaniu; traktowaniu nieludzko i poniżająco; trzymaniu w niewoli i poddaństwie; prawa do zawarcia małżeństwa do szczęścia; nadużyciem prawa w związku z art. 5 i art. 23 kodeksu cywilnego; nadużywaniem przepisów przez nieprzestrzeganie takich przepisów zawartych w kodeksie postępowania cywilnego, które wykreślono z kodeksu postępowania administracyjnego, co zdaniem Skarżącej czyni kodeks postępowania administracyjnego ustawą bezwartościową. W związku z powyższym Skarżąca domaga się uchylenia postanowienia, które jest niegodne z art. 32, art. 2, art. 5, art. 37, art. 47 i innych Konstytucji RP. Dodatkowo powołała się na art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolnościach. W dalszej części skargi Skarżąca podniosła szereg zarzutów z prowadzonym wobec niej postępowaniem egzekucyjnym, a odnoszących się do sfery życia publicznego, politycznego i prywatnego. Następnie Skarżąca zarzuciła wydanym postanowieniom kłamstwa, krętactwo. Ponadto zarzuciła czyny przestępcze organom podległym Ministrowi Finansów. Na zakończenie Skarżąca zażądała uznania, że nastąpiło rażące naruszenie prawa przez: osobę podpisującą z upoważnienia Ministra Finansów skarżone postanowienia; Dyrektora Izby Skarbowej w K.; Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. oraz 12 krotności wysokości ich miesięcznego wynagrodzenia. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym postanowień kończących postępowanie, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie. Okolicznością przesądzającą takie rozstrzygnięcie jest podniesiona przez pełnomocnika Skarżącej na rozprawie, a mianowicie iż do pisma z dnia 27 lipca 2011 r., adresowanego do Dyrektora Izby Skarbowej w K. załączono, znajdującą się w aktach sprawy, kserokopię notarialnego pełnomocnictwa dla Romana M. J., upoważniającego do reprezentowania Skarżącej we wszystkich sprawach, między innymi do składania oświadczeń, wniosków przed wszystkimi organami administracji rządowej. Pismo to było podpisane zarówno przez Skarżącą jak i wzmiankowanego pełnomocnika. Stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie reguluje kwestii dotyczących działania strony przez pełnomocnika. W tym zakresie zatem, zgodnie z cytowanym wyżej przepisem będą miały odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej jako "k.p.a." Zgodnie z art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. W myśl art. 33 § 1 k.p.a. pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Natomiast stosownie do § 3 tego artykułu pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. W związku z tym, że Skarżąca przedłożyła organowi kserokopię pełnomocnictwa należało wezwać Ją do dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu tego dokumentu. Tego jednak nie uczyniono, przez co nie wyjaśniono kwestii czy Skarżąca jest reprezentowana w postępowaniu przez pełnomocnika. Brak wyjaśnienia tej okoliczności stwarza daleko uzasadnioną obawę, iż w toku postępowania administracyjnego pominięto pełnomocnika strony. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 9 września 1993 r. sygn. akt III ARN 45/93 (OSNC 1994/5/112) stwierdził, że strona postępowania administracyjnego, ustanawiająca pełnomocnika, chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, a jeżeli organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa. Pominięcie pełnomocnika strony ma poważne konsekwencje procesowe. Stanowi bowiem naruszenie sformułowanej w art. 10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a także może stanowić przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) - wyrok Wojewódzkiego Sądu w Olsztynie z 4 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Ol 391/11 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielając cytowane wyżej poglądy sądów stwierdza, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy koniecznym będzie wezwanie Skarżącej do przedłożenia oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa udzielonego R. J. Zależnie od efektów tej czynności organy winne będą podejmować odpowiednie działania zapewniające Skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania. Wskazane wyżej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego powoduje, iż przedwczesnym byłoby ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze, w szczególności z uwagi na to, iż ewentualny udział pełnomocnika w sprawie może mieć wpływ na formę jak i treść środków zapewniających ochronę prawną Skarżącej. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.