III SA/Wa 1642/07

WyrokWSA w Warszawie2007-12-12

Skład orzekający: Małgorzata Długosz – Szyjko, Ewa Radziszewska – Krupa, Maciej Kurasz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny (wierzyciel) ma obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rzeczywistego zamiaru strony dokonującej wpłaty, gdy opis przelewu jest nieprecyzyjny, czy też może z urzędu zaliczyć wpłatę na poczet najstarszego zobowiązania zgodnie z art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ egzekucyjny (wierzyciel) ma obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rzeczywistego zamiaru strony dokonującej wpłaty, nawet jeśli opis przelewu jest nieprecyzyjny. Zaliczenie wpłaty z urzędu na poczet najstarszego zobowiązania bez takiego wyjaśnienia narusza przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w tym zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 KPA) i zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów (art. 8 KPA).
Stan faktyczny
Spółka K. S.A. wniosła skargę na postanowienie Ministra Środowiska dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym opłat eksploatacyjnych. Spór dotyczył sposobu zaliczenia wpłat dokonanych przez poprzednika prawnego spółki (G. S.A.) na poczet zaległości. Minister Środowiska, powołując się na art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej, zaliczył wpłaty na poczet najstarszych zobowiązań, podczas gdy spółka twierdziła, że wpłaty z adnotacją "opłata bieżąca" powinny być zaliczone na najnowsze zobowiązania, w tym za IV kwartał 2001 r. Spółka podniosła również, że organ nie wyjaśnił jej rzeczywistego zamiaru przy dokonywaniu wpłat.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Środowiska, stwierdził, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, oraz zasądził od Ministra Środowiska na rzecz Skarżącej kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz – Szyjko, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Radziszewska – Krupa, Asesor WSA Maciej Kurasz (spr.), Protokolant Anna Armińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2007 r. sprawy ze skargi K. S.A. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości; 3) zasądza od Ministra Środowiska na rzecz Strony Skarżącej kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...] Minister Środowiska działając na podstawie przepisów art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwanej dalej jako "Kpa") po rozpatrzeniu wniosku Spółki akcyjnej K. – powoływanej dalej jako "Skarżąca" lub "Spółka" o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2007 r. wydanym na podstawie przepisów art. 34 § 1 i § 2 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. – powoływanej dalej jako "u.o.p.e.a.") uznającym zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty za nieuzasadnione – uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i rozstrzygnął co do istoty uznając zarzuty Skarżącej za nieuzasadnione w części dotyczącej zaliczenia wpłat G. S.A. z dnia 28 czerwca 2001 r. i z roku 2002 i uznał zarzuty Skarżącej za uzasadnione w części dotyczącej ograniczenia tytułu wykonawczego w wyniku dokonania wpłaty przez K. S.A. w dniu 29 grudnia 2006 r. Z akt sprawy wynikało, iż Minister Środowiska trzema decyzjami z dnia [...] lutego 2002 r. działając na podstawie art. 84 i art. 86 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 1994 r. w sprawie opłat za działalność prowadzoną na podstawie przepisów Prawa geologicznego i górniczego (Dz. U. Nr 92, poz. 430 ze zm.) ustalił dla G. S.A. podstawowe opłaty eksploatacyjne należne poszczególnym gminom oraz Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej za IV kwartał 2001 r. Następnie w dniu 20 grudnia 2006 r. Minister Środowiska skierował do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. jako właściwego organu egzekucyjnego tytuł wykonawczy, dotyczący egzekucji należności pieniężnej z tytułu opłaty eksploatacyjnej wymagalnej od Skarżącej za IV kwartał 2001 r. w części należnej gminie G. w wysokości 1.198.933,11 zł wraz z należnymi odsetkami. Następnie pismem z dnia 20 lutego 2007 r. Skarżąca na podstawie przepisu art. 33 pkt 1 u.o.p.e.a zgłosiła w prowadzonym w oparciu o tytuł wykonawczy Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2006 r. postępowaniu egzekucyjnym zarzuty. Podstawą zarzutów stała się m.in. okoliczność dochodzenia w toku egzekucji części należności, wobec której w ocenie Skarżącej wykonano obowiązek zapłaty. Skarżąca w uzasadnieniu pisma wskazywała, że G. S.A., która została przejęta przez spółkę K. S.A. w 2002 r. dokonała szeregu wpłat na poczet zaległości z tytułu opłaty eksploatacyjnej. Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy sposobu zaliczenia tych wpłat. Minister Środowiska zaliczył dokonane uprzednio przez G. S.A. wpłaty zgodnie z przepisem art. 62 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm. – dalej określanej jako "ustawa Ord. pod.", począwszy od zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności tj. za okresy przed IV kwartałem 2001 r. Skarżąca natomiast podniosła, że wpłaty dokonywane przez G. S.A. z adnotacją "opłata bieżąca" powinno się zaliczać na należności bieżące - w tym przypadku o najpóźniejszym terminie płatności tj. za IV kwartał 2001 r. Nadto w swoim wystąpieniu Skarżąca przedstawiając wyliczenia zaległej opłaty eksploatacyjnej podniosła, że kwota zaległości wskazana przez Ministra Środowiska jest nieprawidłowa. Wskazano, że Skarżąca w dniu 29 grudnia 2006 r. dokonała wpłaty na poczet IV kwartału 2001 r. Wpłata ta nie została jednakże odnotowana w wystawionym przez wierzyciela tytule wykonawczym. Postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] Minister Środowiska powołując się m.in. na dyspozycję art. 62 § 1 ustawy Ord. pod. uznał zgłoszone przez Skarżącą zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że kwestie zaliczania wpłat dokonanych przez G. S.A. na poczet zaległości z tytułu opłaty były przedmiotem odrębnych postępowań. Organ wyjaśnił także, że określenie na przelewach, że wpłata dotyczy bieżących opłat nie przesądzało, iż wpłaty te dotyczyły IV kwartału 2001 r., dlatego też Minister Środowiska dokonał zaliczenia wpłaconych kwot na podstawie przepisu art. 62 § 1 ustawy Ord. pod. W dniu [...] marca 2007 r. Skarżąca zwróciła się do Ministra Środowiska z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. Minister Środowiska po rozpatrzeniu wniosku Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił zaskarżone postanowienie i uznał zarzuty Skarżącej za nieuzasadnione w części dotyczącej zaliczenia wpłat dokonanych przez G. SA z dnia 28 czerwca 2001 r. i roku 2002 oraz uznał zarzuty Spółki za uzasadnione w części dotyczącej ograniczenia tytułu wykonawczego w wyniku dokonania na poczet zaległości za IV kwartał 2001 r. wpłaty przez Skarżącą w dniu 29 grudnia 2006 r. Na ostateczne postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2007 r. Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podniosła wcześniej wskazywane argumenty dotyczące spornej kwestii tj. sposobu zaliczenia wpłat dokonanych przez G. S.A. W skardze Spółka nie zgodziła się z argumentacją Ministra Środowiska w części, w której Minister nie uznał zarzutu wykonania w części dochodzonego w egzekucji obowiązku, w zakresie zaliczenia niektórych wpłat G. S.A. na poczet zaległej opłaty eksploatacyjnej. Zdaniem Skarżącej spór w rozpatrywanej sprawie sprowadzał się do interpretacji przepisu art. 62 § 1 ustawy Ord. pod., a wynikłe w sprawie rozbieżności pomiędzy Ministrem Środowiska a Skarżącą pojawiły się na gruncie stosowania przedmiotowej regulacji prawnej w sytuacji, gdy realizowane przelewy co prawda posiadały wskazania dotyczące sposobu zaliczenia przekazywanych środków, jednakże były one nieprecyzyjne. Skarżąca nie podzieliła poglądu wierzyciela, który uznał, że przelewy te należy potraktować w sposób określony dla przelewów bez wskazanego okresu zaliczenia. Według Spółki dokument, w oparciu, o który przelewane są środki na rachunek beneficjenta opłaty, nie tylko pełni rolę dowodu dokonania zapłaty określonej w nim kwoty, lecz także w przypadku wskazania w nim zobowiązania, na poczet którego kwota ta ma być zaliczona, stanowi szczególną formę wniosku, jaki przedsiębiorca kieruje do organu koncesyjnego, wnosząc o konkretny sposób zaliczenia wpłaty. Stąd też w przypadku pojawienia się wątpliwości co do tego, na poczet którego zobowiązania przelane środki winny być zaliczone, nie można uznać za prawidłowe działania, gdzie organ koncesyjny z urzędu dokonuje zaliczenia środków na poczet opłaty eksploatacyjnej należnej począwszy od najwcześniejszego terminu jej płatności, bez wszechstronnego rozeznania sprawy, celem ustalenia, jaki był faktyczny zamiar przedsiębiorcy dokonującego zapłaty opłaty. Zdaniem Skarżącej działanie takie narusza art. 7 Kpa. K. S.A. wskazuje także, że czym innym jest brak wskazania zobowiązania, tytułem którego dokonywana jest wpłata, a czym innym dokonanie takiego wskazania, lecz nasuwającego wymagających wyjaśnienia wątpliwości. Dlatego też w opinii Spółki nie jest możliwe zrównanie stanu faktycznego związanego z dyspozycją zaliczenia wpłaty, nasuwającą nawet uzasadnione wątpliwości, z sytuacją, gdy dyspozycja taka w ogólne nie została wykonana. Ponadto Skarżąca zauważa, że z treści art. 62 § 1 ustawy Ord. pod. nie wynika, aby wskazanie zobowiązania, na poczet którego jest dokonywana uznać, że o sposobie zaliczenia zapłaty opłaty eksploatacyjnej miałyby wyłącznie decydować informacje dokumentujące realizację przelewu, a powstające na tym tle zastrzeżenia, miałyby przesądzać o konieczności zaliczenia przekazanych beneficjentowi opłaty środków na poczet zobowiązań począwszy od najwcześniejszych terminów płatności. Według Spółki spór w sprawie wynikł na tle niejednoznacznego określenia sposobu zaliczenia przekazanych środków. Sporne jest bowiem to, czy wpłacone środki powinny być zaliczone z urzędu na zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, czy też w kwestii zaliczenia w myśl art. 7 Kpa w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel miał obowiązek wnikliwego wyjaśnienia sprawy, w tym w szczególności ustalenia jaki był faktyczny zamiar G. S.A. przy realizacji przelewów. Skarżąca zauważyła także, że sporne wpłaty równie dobrze mogły dotyczyć opłaty eksploatacyjnej należnej za 2002 r. Z posiadanej przez Spółkę wiedzy wynikało bowiem, że G. S.A. zalegała również z zapłatą opłaty eksploatacyjnej należnej za 2002 rok. Przedmiotowa opłata dopiero, po przejęciu na mocy art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003 – 2006 (Dz. U. Nr 210 poz. 2037 ze zm.) i po podpisaniu w dniu 29 marca 2004r. porozumienia, została rozłożona na raty decyzją Wójta Gminy G. z dnia [...] września 2005 r. Zdaniem Spółki, w tej sytuacji nie ma wątpliwości, że sporne przelewy przy uwzględnieniu jedynie dyspozycji G. S.A. w ogóle nie powinny być zaliczone na poczet opłaty eksploatacyjnej, w stosunku do której Minister Środowiska zachował uprawnienia organu podatkowego, ale na poczet opłaty bieżącej należnej za 2002 r., w stosunku do której takie uprawnienia posiadał Wójt Gminy G.. Skarżąca wyjaśniała, że tak się nie stało, gdyż Minister Środowiska kierując się wyjaśnieniami G. S.A. zawartymi w zestawieniu "Naliczona opłata eksploatacyjna wobec gmin za 2001 r.", przesłanym przy piśmie z dnia 17 lutego 2003 r. nr GSW/DE/336/03, przyjął, że dokonane wpłaty dotyczyły pozostającej w jego właściwości opłaty. Niezrozumiałe było jednak dla Skarżącej dlaczego wobec powyższego stanu rzeczy Minister Środowiska dla ustalenia salda zobowiązania w przypadku spornych przelewów przyjął wyjaśnienia G. S.A., że przekazane środki faktycznie nie dotyczą "opłaty eksploatacyjnej - bieżącej", a jednocześnie odrzucił wyjaśnienia odnośnie tego, na poczet opłaty eksploatacyjnej, należnej za który kwartał winny być one zaliczone. Spółka podniosła także, że w tych okolicznościach wskazany w postanowieniu z dnia [...] lipca 2007 r. zarzut manipulacji "dokonaną wpłatą w zależności od swoich aktualnych potrzeb" kierowany pod adresem Skarżącej spółki, równie dobrze mógłby być postawiony organowi koncesyjnemu. Podsumowując Spółka wskazała, że Minister Środowiska określając w tytule wykonawczym z dnia 20 grudnia 2006 r. wysokość podlegającego egzekucji zobowiązania, jakie ciążyło na K. S.A. z tytułu opłaty eksploatacyjnej należnej za IV kwartał 2001 r., nie dopełnił obowiązku uprzedniego wyjaśnienia wszelkich wątpliwości odnośnie wysokości salda zaległości, czym naruszył art. 7 Kpa w związku z art. 18 u.o.p.e.a. Zdaniem Skarżącej w tych okolicznościach istniały usprawiedliwione podstawy do zgłoszenia zarzutu w oparciu o art. 33 pkt 1 u.o.p.e.a. W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.")., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że poza przypadkiem wymienionym pod literą b), warunkiem sine qua non uchylenia zaskarżonej decyzji jest stwierdzenie, że naruszenie prawa, którego dopuścił się organ administracji, miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku opisanym pod literą c) wymaga się ponadto, aby wpływ ten był istotny. Jedynie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) możliwe jest uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Stosując się do wskazanych powyżej kryteriów oceny zaskarżonego aktu administracyjnego; Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie Ministra Środowiska zawierające stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez Skarżącą spółkę zarzutów naruszało przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie było postanowienie Ministra Środowiska zawierające stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności z tytułu opłat eksploatacyjnych zarzutów. Zgodnie z art. 34 § 1 u.o.p.e.a. stanowisko w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym zajmuje wierzyciel. Przepis art. 1a pkt 13 tejże ustawy stanowi natomiast, że wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Ponadto z brzmienia art. 26 § 1 u.o.p.e.a. jednoznacznie wynika, że tytuł wykonawczy wystawiany jest przez wierzyciela. Wierzycielem przedmiotowych opłat eksploatacyjnych należnych do końca 2001 r. zgodnie z ówczesnym brzmieniem przepisów ustawy Prawo geologiczne i górnicze był organ koncesyjny tj. Minister Środowiska. Należy także wskazać, iż zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 110, poz. 1190) do opłat eksploatacyjnych i kar pieniężnych, należnych za okres sprzed wejścia w życie ustawy, oraz ich egzekucji stosuje się przepisy dotychczasowe w brzmieniu przewidującym status wierzyciela dla Ministra Środowiska. Warto także wskazać, że zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003-2006 K. W. przejęła nieumorzone zobowiązania spółek węglowych, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy zbyły na rzecz jej przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dostosowaniu górnictwa węglowego do funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej oraz szczególnych uprawnieniach i zadaniach gmin górniczych. Podnieść także należy, iż przepis ten oznaczał przejęcie przez Skarżącą spółkę wszystkich zobowiązań spółek węglowych z tytułu zaległych opłat eksploatacyjnych wobec gmin górniczych. Tym samym Skarżąca spółka została odpowiedzialna za zaległości G. S.A. z tytułu opłaty eksploatacyjnej w części należnej gminie G. Przejęcie przez Skarżącą spółek węglowych wiązało się także z nabyciem praw przez Spółkę w stosunku do dokonywanych przez "spółki węglowe" wpłat na poczet zaległości z tytułu opłaty eksploatacyjnej związanej z wydobyciem kopalin ze złoża oraz innej działalności określonej w przepisach ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Na tle powyższego stanu prawnego i faktycznego, a także rozstrzygnięcia w zaskarżonym postanowieniu organu koncesyjnego co do istoty sprawy doszło do sporu dotyczącego wyłącznie kwestii rozliczenia wpłat z tytułu opłaty eksploatacyjnej dokonywanych uprzednio przez G. S.A. Otóż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że w dniu 24 lipca 2002 r., w dniu 2 września 2002 r., w dniu 11 września 2002r., w dniu 9 października 2002 r., w dniu 18 grudnia 2002 r. i w dniu 24 grudnia 2002 r. G. S.A. przelała na konto Gminy G. środki odpowiednio w wysokości 50.000,00 zł, 50.000,00 zł, 100.000,00 zł, 50.000,00 zł, 150.000,00 zł i 150.000,00 zł na poczet zaległości z tytułu opłaty za kopalinę wydobytą ze złoża "K.", w dniu 18 października 2002 r. i w dniu 31 października 2002 r. — środki w wysokości po 50.000,00 zł na poczet zaległości z tytułu opłaty za kopa linę wydobytą ze złoża "M." oraz w dniu 3 grudnia 2002 r. i w dniu 11 grudnia 2002 r. — środki odpowiednio w wysokości 100.000,00 zł i 150.000,00 zł na poczet zaległości z tytułu opłaty za kopalinę wydobytą ze złoża "S.". W opisach dokonanych przelewów wskazane zostało, iż dotyczą one opłaty "eksploatacyjnej bieżącej". Wobec tych okoliczności K. S.A. stanęła na stanowisku, że wskazane powyżej przelewy należało zaliczyć na opłatę bieżącą, czyli o najpóźniejszym terminie płatności, co oznaczało konieczność ich zaliczenia na poczet IV kwartału 2001 r. Minister Środowiska powołując się na art. 62 § 1 ustawy Ord. pod. twierdził, że wobec braku jednoznacznego wskazania, na które z zaległości dokonano wpłaty, wpłaty należało zaliczyć na poczet opłaty eksploatacyjnej o najwcześniejszym terminie płatności. Oprócz powyższej różnicy zdań skutkującej rozbieżnością odnośnie wysokości przejętego po G. S.A. zobowiązania pomiędzy K. S.A. a Ministrem Środowiska powstał spór, co do sposobu zaliczenia wpłaty 150.000,00 zł, dokonanej w dniu 28 czerwca 2001 r. Otóż z opisu dokonanego w tym przypadku przelewu jednoznacznie wynikało, że dotyczył on opłaty eksploatacyjnej należnej za kopalinę wydobytą w I kwartale 2001 r. ze złoża "M.". Mimo tego wierzyciel zaliczył tą wpłatę na podstawie przepisu art. 62 § 1 ustawy Ord. pod. na poczet zaległości dotyczących wcześniejszych okresów. Minister Środowiska przedstawiając swoje stanowisko podniósł także, że zaliczenie dokonanej wpłaty na poczet zaległości podatkowej wraz z odsetkami następuje z mocy prawa, stosownie do art. 62 i art. 55 § 2 ustawy Ord. pod., począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim pozostaje kwota zaległości do kwoty odsetek w dniu dokonania wpłaty. Z art. 62 § 1 ustawy Ord. pod. wynika wprost, że zaliczenie dokonanej wpłaty w sposób w przepisie tym wskazany nie nastąpi, jeżeli podatnik wskaże, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty. Najpóźniej więc w momencie dokonywania wpłaty podatnik wyłączyć może zaliczenie wpłaty w sposób określony w ww. przepisie, określając konkretnie jej przeznaczenie. Zdaniem Ministra Środowiska wskazanie podatnika winno być jednoznaczne, bo organ nie może domniemywać wskazania okresu zaliczenia. Wyłącznie w momencie dokonywania wpłaty przedsiębiorca może skutecznie wskazać, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty. G. S.A. dokonując wpłat w 2002 r opisała przelewy – "opłata eksploatacyjna bieżąca". Opis taki nie wskazuje na konkretne zobowiązanie, a data dokonania wpłaty nie pozwala sądzić, ze dotyczy IV kwartału 2001 r., którego termin płatności upłynął w dniu 22 marca 2002 r., ani w ogóle na żaden inny kwartał 2001 r. Wpłaty te mogłyby również dotyczyć zobowiązań za 2002 r. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności odnoszące się do kwestii spornych dotyczących stanu faktycznego sprawy Sąd uznał, iż stanowisko Skarżącej spółki wskazujące, iż czym innym jest brak wskazania zobowiązania, tytułem którego dokonywana jest wpłata, a czym innym dokonanie takiego wskazania, lecz nasuwającego wymagających wyjaśnienia wątpliwości zasługiwało na uwzględnienie. Sąd wskazuje, że zgodnie z przepisem art. 62 § 1 ustawy Ord. pod. mającego zastosowanie do kwestii zaliczenia wpłat opłaty eksploatacyjnej na poczet zaległości z tego tytułu w związku z art. 87 § 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze (w myśl którego do opłat eksploatacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej o zobowiązaniach podatkowych, z tym że określone w nich uprawnienia organów podatkowych przysługują wierzycielom.) - jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskaże, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty. W ocenie Sądu wskazanie przez zobowiązanego do zapłaty, na które zobowiązanie dokonuje on wpłaty, nie ma określonej formy. Może być zatem dokonane ustnie, np. w kasie organu podatkowego, jak i poprzez zaznaczenie na dokumencie wpłaty lub w dyspozycji udzielonej bankowi. Jeżeli podatnik z tej możliwości nie skorzysta, znajduje zastosowanie reguła ogólna, zgodnie z którą dokonaną wpłatę (nieoznaczoną) zalicza się na poczet zobowiązania "najstarszego". Biorąc pod uwagę przedstawioną wykładnię przepisu art. 62 § 1 in fine ustawy Ord. pod. Sąd podzielił stanowisko Skarżącej spółki, iż dokumenty bankowe przelewów, w oparciu, o które Bank dokonuje operacji finansowych przekazania na rachunek beneficjenta opłaty, nie tylko pełnią rolę dowodu dokonania zapłaty określonych w nich kwot, lecz także w przypadku wskazania w nim zobowiązania, na poczet którego kwota ta ma być zaliczona, stanowią szczególną formę wniosku, jaki przedsiębiorca kieruje do organu koncesyjnego, wnosząc o konkretny sposób zaliczenia wpłaty. Stąd też w przypadku pojawienia się określonych wątpliwości związanych z nieprecyzyjnym zapisem świadczącym o dyspozycji bankowej określonych kwot, co do tego, na poczet którego zobowiązania przelane środki winny być zaliczone, nie można uznać za prawidłowe działania, w których organ koncesyjny z urzędu dokonuje zaliczenia środków na poczet opłaty eksploatacyjnej należnej począwszy od najwcześniejszego terminu jej płatności, bez wszechstronnego rozeznania sprawy, celem ustalenia, jaki był faktyczny zamiar przedsiębiorcy dokonującego zapłaty opłaty. Zdaniem Sądu rację ma Skarżąca, iż takie działanie narusza dyspozycję przepisów postępowania określających zasadę podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ocenie Sądu nie wyjaśnienie przez organ koncesyjny wątpliwości, czy też świadome zaniechanie ustalenia stanu faktycznego sprawy związanych z brakiem dokładnego wskazania sposobu przeznaczenia wpłat powoduje, iż rozstrzygnięcie wierzyciela obarczone jest wadą naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie kierując się treścią art. 141 § 4 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie wyroku powinno także zawierać wskazania co do dalszego postępowania, poza wyżej już przedstawionym stanowiskiem, Sąd zwraca uwagę na konieczność przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie treści poleceń przekazania środków G. S.A. na rzecz beneficjenta, a także dokładne przedstawienie przez właściwy w sprawie organ koncesyjny wysokości salda zaległości z tytułu zaległej opłaty eksploatacyjnej. Na marginesie Sąd wskazuje na opieszałość organu koncesyjnego w przedmiocie dochodzenia od zobowiązanego należności z tytułu ustalonej decyzjami z dnia [...] lutego 2002 r. opłat eksploatacyjnych. Na uwagę zasługuje bowiem to, iż organ koncesyjny mimo przysługujących mu specjalnych uprawnień organu podatkowego, a także istniejących wątpliwości co do istnienia obowiązku określonego decyzjami ustalał stan faktyczny sprawy dopiero po wszczęciu po przeszło 4 latach postępowania egzekucyjnego od wydania ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązania z tytułu opłat eksploatacyjnych. Sąd uznał także, że ze względu na istniejące naruszenia procedury, merytoryczne rozpoznanie sprawy byłoby przedwczesne. Biorąc pod uwagę wskazane powyżej uchybienia przepisom prawa procesowego; Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Zakres w jakim uchylone postanowienie nie może być wykonane określono w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło