III SA/Wa 1645/11

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lipca 2011 r. po rozpoznaniu wniosku E.B. , S.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi E.B., S.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżących od wpisu od skargi ponad 100,- zł 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (zwolnienia od wpisu od skargi)- następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) E. B., S. B. dalej jako skarżący lub strona, we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF z 2 lipca 2011 r, wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. W uzasadnieniu poinformowali, że złożyli do Sądu trzy skargi (III SA/Wa 1643/11, III SA/Wa 1644/11, III SA/Wa 1645/11), od których wymagane są wpisy (312, zł, 500,- zł, 2000 zł). Nadto strona toczy liczne spory przed organami podatkowymi odnośnie podatku VAT, a skargi w tych sprawach wpłyną do Sądu. Strona leczy się, a leczenie jest kosztowne. Strona podała, ze w jej gospodarstwie domowym znajduje się pięć osób (ur. 1970, 1968, 1990, 1997, 2006 r). E. B. Sygn. akt III SA/Wa 1645/11 uzyskuje, jako nauczycielka, kwotę 3000,- zł brutto co miesiąc, S.B., pracując jako sprzedawca, 300,- zł . Wykonując wezwanie referendarza sadowego z 8 lipca 2011 r. strona poinformowała o tym, że: nie prowadzi działalności gospodarczej od 2007 r.; nie posiada rachunku bankowego; pieniądze uzyskiwane z pracy SA przeznaczane w całości na utrzymanie rodziny; S.B. uległ w 2002 r. wypadkowi drogowemu i nie może podjąć pracy w pełnym wymiarze. Strona załączyła kartę informacyjną ze szpitala (2 szt); zeznania podatkowe małżonków za 2009 i 2010 r. 3) Referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom strony skarżącej, zawartym w treści formularza PPF, o subiektywnym odczuciu na temat braku środków finansowych w wysokości umożliwiającej jej pokrycie całości należności z tytułu wymagalnych kosztów sądowych. Badając zdolność strony do ponoszenia kosztów postępowania, referendarz sądowy ma na uwadze tak konieczne wydatki związane z codzienną egzystencją (podtrzymanie), jak też zdolność wykorzystania możliwości zarobkowych skarżących oraz wydatki ponoszone na poratowanie zdrowia. W tym też względzie referendarz sądowy nie wiąże negatywnych skutków w zakresie rozstrzygnięcia o prawie pomocy z brakiem wyszczególnienia wydatków strony, przyjmując w tej materii wyznacznik średnich potrzeb przeciętnego członka społeczeństwa. Stąd, uchylenie się od odpowiedzi na poszczególne punkty z wezwania z 8 lipca 2011 r. nie zostało zakwalifikowane jako podstawa do odmowy przyznania stronie prawa pomocy. 4) Referendarz sądowy przyjmuje do oceny wniosku o prawo pomocy twierdzenia skarżących, zgodnie z którymi dysponują oni łącznym dochodem w wysokości ok. 2600,- zł miesięcznie netto, z którego pokrywają wydatki związane zarówno z codziennym utrzymaniem pięciu osób, jak też te przeznaczone na poratowanie zdrowia. Referendarz sądowy wskazuje, że wysokość minimum socjalnego na 1 osobę, wynosi w 2010 r. ok. 800,- zł , a w modelu gospodarstwa domowego prowadzonego przez stronę – 737, 30 zł (http://www.ipiss.com.pl). Za minimum socjalne należy rozumieć wskaźnik określający koszty utrzymania gospodarstw domowych z uwzględnieniem dóbr służących do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na takim poziomie, że składniki te wystarczają nie tylko dla podtrzymania życia (ten wskaźnik jest określany jako minimum egzystencji), lecz także dla posiadania i wychowania dzieci oraz dla utrzymania minimum więzi społecznych. W 2010 r. wartość minimum egzystencji oznaczono na kwotę ok. 445 zł (w gospodarstwie domowym takim jak skarżącego – 413,97 zł). Wprawdzie w stosunku do skarżącego, który zadeklarował dysponowanie środkami w wysokości ok. 3300,- zł brutto nie można mówić o zakwalifikowaniu do grupy osób znajdujących się w "skrajnym ubóstwie", jednakże jego sytuacji majątkowej nie można uznać za umożliwiającą mu zgromadzenie środków w pełnej wysokości na potrzeby postępowania sądowego, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla podmiotów znajdujących się w jego gospodarstwie domowym. Z oświadczeń złożonych przez stronę wynika, iż łączny miesięczny dochód pięcioosobowej rodziny uniemożliwia pełne pokrycie kosztów sadowych wymagalnych we wniesionych sprawach. Nie oznacza to jednak, ze strona nie jest zdolna do poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych w sprawie. Mając na uwadze treść prawomocnego postanowienia z 29 kwietnia 2011 r. III SA/Wa 269/11, przy zbliżonej, deklarowanej sytuacji strony, referendarz sądowy uznał, że strona jest zdolna uiścić z uzyskiwanych środków koszty w trzech sprawach, w łącznej wysokości 200,- zł Dokonując natomiast oceny danych zawartych we wniosku oraz na podstawie akt sprawy uznać należy, iż strona nie wykazała, aby jej sytuacja majątkowa dawała podstawy do zwolnienia jej z ponoszenia kosztów sądowych w większym zakresie. W szczególności, rodzina skarżących dysponuje miesięcznie stałym dochodem w zadeklarowanej uprzednio wysokości, z kolei jak wskazali sami wnioskodawcy w postępowaniu prowadzonym w sprawie III SA/Wa 269/11, miesięczne wydatki rodziny kształtują się na poziomie 2.400 zł. W konsekwencji uzyskiwany dochód pozwala na poczynienie drobnych oszczędności i uiszczenie kosztów sądowych w oznaczonej wysokości. Możliwości strony uiszczenia opłat sądowych w innych, wniesionych w innym czasie skargach, będzie badane, jeżeli strona złoży stosowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. 5) Mając to na uwadze, referendarz sądowy, na obecnym etapie postępowania, był zobowiązany, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., orzec, jak w sentencji.