III SA/Wa 165/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od spadków i darowizn postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W załączonym do skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy J. W. (dalej - "Skarżący" lub "Wnioskodawca") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że uzyskiwane wynagrodzenie, dodatkowo pomniejszone o znaczne koszty dojazdu do pracy, wystarczają jedynie na bieżące życie, nie pozwalając na dokonanie jakichkolwiek oszczędności. Obciążenie kosztami sądowymi przyczyniłoby się do powstania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z bratem i matką. Do swojego majątku zaliczył dom o pow. 90 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 0,6 ha. Z oświadczenia o dochodach wynika, iż matka Skarżącego uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę wysokości 1.326 zł oraz z tytułu emerytury w wysokości 1.069,10 zł, Skarżący uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.136 zł, a brat Skarżącego - również z tytułu umowy o pracę - 2.650, 43 zł. Łącznie dochód miesięczny brutto osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe ze Skarżącym wynosi ok. 6.000 zł. Dodatkowo Wnioskodawca wskazał, iż wysokość jego dochodów uwzględnia pensję podstawową, bez dodatków za nadgodziny oraz pracę w godzinach nocnych. Z kolei wynagrodzenie brata uwzględnia wszystkie dodatki z tytułu nadgodzin wypłacone za listopad 2009 r. Często natomiast wypłacana kwota jest mniejsza, z uwagi na mniejszą liczbę nadgodzin. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 §1 oraz art. 245 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 §1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże (podkreślenie własne), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Rozpoznając wniosek należało zatem uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. W związku powyższym, wskazać trzeba, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć można jedynie wpis sądowy w wysokości 238 zł. Jednocześnie jednak należy mieć na uwadze, iż na osobach prowadzących wspólne gospodarstwo domowe wraz ze Skarżącym również ciąży obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w wysokości po 238 zł (w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 166/10 oraz III SA/Wa 167). Łącznie, osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe ze Skarżącym, powinny uiścić 714 zł tytułem wpisów sądowych. W konsekwencji okoliczność tę należy wziąć pod uwagę przy ocenie możliwości płatniczych Skarżącego. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego oraz przedstawionych przez niego danych o sytuacji finansowej, Referendarz sądowy stwierdza, że w jego przypadku przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy nie występują. W ocenie Referendarza sądowego, kwota wpisów sądowych ciążących na Wnioskodawcy i osobach prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe nie jest obciążeniem ponad ich możliwości finansowe. Wydatki w tej wysokości nie spowodują uszczerbku w utrzymaniu koniecznym jego rodziny. Oceniając sytuację materialną Skarżącego należy mieć na względzie, iż Skarżący i jego rodzina uzyskują stałe dochody w wysokości ok. 6.000 zł brutto miesięcznie. Nie można więc zgodzić się z twierdzeniem Skarżącego, iż uzyskiwane dochody nie pozwalają na wygospodarowanie środków na uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Oceny tej nie zmienia podnoszona przez Wnioskodawcę okoliczność znacznych wydatków związanych z dojazdami do pracy. Skarżący musi mieć na uwadze, iż prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich". Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. W ocenie Referendarza sądowego, Skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Jednocześnie zauważyć należy, iż w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd, uiszczony wpis sądowy, na wniosek Skarżącego, zostanie zasądzony na jego rzecz od organu. W tym miejscu zauważyć również należy, że w odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podsumowując wskazać należy, iż okoliczności podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacje wynikające z akt sprawy, nie uzasadniają twierdzenia, że Skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do uiszczenia wpisu sądowego. Brak więc podstaw do zastosowania w tym przypadku wyjątku od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.