III SA/Wa 1666/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec (spr.), Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz A. S. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III SA/Wa 1666/07 Uzasadnienie Z akt sprawny wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wystawił w stosunku do zobowiązanego A. S. następujące tytuły wykonawcze: - z dnia [...] kwietnia 2003 r. o numerach od [...] do [...] obejmujące zaległości w podatku od towarów i usług za 2001 rok, - z dnia [...]października 2003 r. nr [...] obejmujący zaległości z tytułu sankcji w podatku od towarów i usług za styczeń 2001, - z dnia [...] października 2003 r. o numerach od [...] do [...] obejmujące zaległości w podatku od towarów i usług za lata 1999-2000, - z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] obejmujący podatek dochodowym od osób fizycznych za październik 2005, W stosunku do skarżącego wystawione zostały również tytuły wykonawcze przez [...] Urząd Wojewódzki w W. z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...], z dnia [...].05.2005 r. nr [...] i z dnia [...] września 2005 r. nr [...] obejmujące grzywny nałożone w drodze mandatu kredytowanego. W/w tytuły wykonawcze z dnia [...] kwietnia 2003 r. organ wysłał do skarżącego na adres ul. [...], [...] S. Przesyłka zawierająca te tytuły wykonawcze została zwrócona do organu z adnotacją na potwierdzeniu odbioru (karta 8 akt administracyjnych), że adresat A. S. wyprowadził się. W/w/ tytuły wykonawcze z dnia [...] października 2003 r. organ wysłał do skarżącego na adres ul. [...] [...] S. (karta 34 akt administracyjnych). Przesyłka zawierająca te tytuły wykonawcze została zwrócona do organu z adnotacją na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, że z powodu nieobecności adresata dokonano awizowania przesyłki. W związku z wymienionymi tytułami wykonawczymi, organ egzekucyjny pismem z dnia [...] sierpnia 2006 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w S. o nakazanie zobowiązanemu wyjawienia majątku zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. W dniu 3 stycznia 2007 r. skarżący przed Sądem Rejonowym w S. dokonał wyjawienia majątku. Pismem z dnia 5 stycznia 2006 r. (data wpływu do organu 8 stycznia 2007 r.) uzupełnionym pismem z dnia 25 stycznia 2007 r. skarżący poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., że nie zgadza się ze złożonym przez organ egzekucyjny do Sądu wnioskiem o wyjawienie majątku z dnia [...] sierpnia 2006 r., gdyż nie został zawiadomiony o zakończeniu toczącego się postępowania podatkowego jak również nie otrzymał odpisów tytułów wykonawczych. W związku z powyższym wniósł o uchylenie tytułów wykonawczych z dnia [...] kwietnia 2003 r. i z dnia [...] października 2003 r. Pismo to organ uznał za zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...]02.2007 r., nr [...] wydanym w trybie art. 34 § 4 art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, art. 27 § 1 pkt 9 w zw. z art. 33 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm. w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u.p.e.a.) odmówił uwzględnienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Na to postanowienie skarżący wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W. Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny pierwszej instancji, wskazując że organ pierwszej instancji powinien zbadać kwestię zachowania przez skarżącego terminu do wniesienia zrzutów. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] wniesione przez skarżącego zarzuty uznał za nieuzasadnione. Zdaniem organu egzekucyjnego zarzuty zostały z głoszone z uchybieniem terminu do ich wniesienia. Na to postanowienie skarżący wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W., w którym podniósł, że: - nie otrzymał wystawionych tytułów wykonawczych, a więc nie miał powodów do wniesienia zarzutów oraz wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów, - Naczelnik Urzędu Skarbowego nie odniósł się do prawidłowości prowadzonego postępowania podatkowego w wyniku, którego zostały wystawione decyzje oraz do kwestii ważności tytułów wykonawczych, co skarżący podnosił w pismach z dnia 5 stycznia 2007 r. i z dnia 25 stycznia 2007 r. Skarżący wyjaśnił, że w okresie, w którym prowadzono i zakończono postępowanie podatkowe oraz zostały wystawione decyzje, przebywał w areszcie śledczym w O. na U. i tym samym pozbawiony był prawa kontaktu z osobami trzecimi, o czym doskonale wiedział Urząd Skarbowy w S. jak i Urząd Kontroli Skarbowej w W. [...] w S. W związku z tym, skarżący zarzucił, że: - postępowanie, w wyniku, którego wydano decyzje podatkowe, a następnie na podstawie ich wystawiono tytuły wykonawcze, przeprowadzono z naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej, Kodeksu postępowania cywilnego i Kodeksu cywilnego. * decyzje podatkowe, z których wynikały obowiązki objęte w/w tytułami wykonawczymi, zostały wystawione z naruszeniem Ordynacji podatkowej, Kodeksu postępowania cywilnego i Kodeksu cywilnego oraz nie zostały skutecznie doręczone skarżącemu, bowiem organy wysłały listy polecone do domu, wiedząc o nieobecności adresata. Zaskarżonym postanowieniem organ drugiej instancji utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w zakresie w jakim odnosiło się ono do tytułów wykonawczych z dnia [...] kwietnia 2003 r. i tytułu wykonawczego z dnia [...] października 2003 r. nr [...], a w pozostałym zakresie uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podniesiono, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeks postępowania administracyjnego. Z uwagi na treść powołanego przepisu zarzut naruszenia przepisów ustawy Ordynacji podatkowej, Kodeksu postępowania cywilnego i Kodeksu cywilnego uznać należało za bezzasadny, gdyż przepisy wskazanych aktów prawnych nie mają zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ wskazał, że w odpowiedzi na pismo Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. w piśmie z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] poinformował, że w aktach rejestracyjnych skarżącego brak jest informacji dotyczącej jego pobytu jako osoby aresztowanej w O. W zgłoszeniu aktualizacyjnym NIP-3, złożonym w dniu 11 kwietnia 2001 r. skarżący wskazał adres zamieszkania S., ul. [...], poprzedni adres: S., ul. [...], zaś w zgłoszeniu aktualizacyjnym NIP-1 złożonym w dniu 2 lutego 2007 skarżący wskazał ponownie adres zamieszkania S., ul. [...]. Tym samym oznacza to, że w okresie od 11 kwietnia 2001 r. do 1 stycznia 2007 r. organ egzekucyjny powinien był kierować korespondencję do zobowiązanego na adres: [...] S., ul. [...]. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że koperta z podanym adresem zobowiązanego [...] S., ul. [...] zawierająca odpisy tytułów wykonawczych z dnia [...].04.2003 r. o numerach: [...] została zwrócona organowi egzekucyjnemu z adnotacją na potwierdzeniu odbioru "adresat wyprowadził się". Zdaniem organu oznacza to, że ww. tytuły wykonawcze zostały doręczone w trybie przepisów art. 44 k.p.a. Fakt doręczenia pisma na mocy art. 44 k.p.a. wynika z adnotacji dokonanej przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru. Mając powyższe na uwadze, zdaniem organu drugiej instancji należało uznać, iż od dnia 19 kwietnia 2003 roku rozpoczął się bieg terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dalej organ wskazał, że odpisy tytułów wykonawczych z dnia [...] października 2003 r. o numerach [...] zostały organowi egzekucyjnemu zwrócone z adnotacją na potwierdzeniu odbioru, sporządzoną w dniu 28 października 2003 r., o pozostawieniu na drzwiach mieszkania zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki. Na potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej w/w tytuły wykonawcze (karta 34 akt administracyjnych) podano adres zobowiązanego, [...] S., ul. [...] oraz podano, że przesyłka zawiera informację o zajęciu rachunku bankowego nr zajęcia [...] z dnia [...].10.2003 r., zaś na kopercie zawierającej w/w przesyłkę (karta 34 akt administracyjnych) wskazano adres zobowiązanego - ul. [...], [...]S. W związku z podaniem innego adresu na kopercie niż adres wpisany na potwierdzeniu odbioru zaistniały wątpliwości, pod jaki adres została skierowana przez Pocztę Polską przesyłka zawierająca zawiadomienie i odpisy tytułów wykonawczych z dnia [...] października 2003 roku. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. w piśmie z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w uzupełnieniu do informacji zawartej w piśmie z dnia [...] czerwca 2007 r. przekazał stanowisko Poczty Polskiej Oddziału Rejonowego w S. zawarte w pismach z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] i z dnia [...] czerwca 2007 r nr [...], z których wynika, że nie jest możliwe ustalenie okoliczności związanych z doręczeniem przesyłki listowej z 2003 roku. Organ drugiej instancji stwierdził, że na tym etapie postępowania brak jest możliwości ustalenia, pod jaki adres zostały skierowane odpisy tytułów wykonawczych z dnia [...] października 2003 r. o numerach [...], a tym samym uznać należy, iż organ egzekucyjny nie doręczył Skarżącemu odpisów w/w tytułów wykonawczych. Organ stwierdził również, że tytuły wykonawcze [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...], z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] i z dnia [...] września 2005 r. nr [...] oraz odpis tytułu wykonawczego Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] zostały doręczone skarżącemu w trybie zastępczym pod adresem ul. [...] S. Doręczenie tytułów wykonawczych w tym trybie wywołało skutki w postaci prawa do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ drugiej instancji stwierdził, że organ egzekucyjny pierwszej instancji zasadnie odmówił uznania zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, bowiem pismo z dnia 5 stycznia 2006 r. zostało wniesione przez Zobowiązanego po upływie terminu określonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Z akt sprawy nie wynika też, aby zobowiązany wnosząc zarzuty wystąpił zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. o przywrócenie terminu do złożenia środka prawnego wymienionego w art. 33 u.p.e.a. Na postanowienie organu drugiej instancji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podnoszono, że skarżący nie składał do organu zgłoszenia NIP-3 zawierającego wskazanie adresu zamieszkania w S. ul. [...]. Zdaniem skarżącego organ wydając zaskarżone postanowienie z naruszeniem przepisów zawartych w art. 44 k.p.a. uznał, że skarżącemu skutecznie doręczono tytuły wykonawcze. Organ w odpowiedzi na skargę zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ stwierdził, że w/w tytuły wykonawcze z dnia [...] kwietnia 2003 r. zostały doręczone skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a. Zdaniem Sądu wskazany przepis nie obejmuje swym zakresem sytuacji, w której adresat pisma przed wszczęciem postępowania wyprowadził się bez podania nowego adresu. Treść norm zawartych w tym przepisie a zwłaszcza art. 44 § 2 k.p.a. wskazują, że przepis ten ma zastosowanie w przypadku niemożności doręczenia pisma w sposób określony w art. 42 i 43 k.p.a. pod adresem, który jest aktualnym adresem osoby, do której pismo jest zaadresowane (por. postanowienie SN z dnia 22 marca 1995 r., II CRN 4/95, niepublikowane, w odniesieniu do przepisu art. 139 k.p.c.). Zatem w odniesieniu do przesyłki zawierającej w/w tytuły wykonawcze nie można było zastosować doręczenia zstępczego ze skutkiem określonym przez art. 44 § 4 k.p.a., gdyż przesyłka ta została zwrócona do organu z adnotacją, że pod wskazanym przez organ adresem skarżący nie zamieszkuje. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny ( art. 41 § 2 k.p.a.). W niniejszej sprawie w odniesieniu do omawianej przesyłki przytoczone przepisy nie mogły mieć zastosowania, gdyż w momencie, w którym organ podjął próbę jej doręczenia nie toczyło się jeszcze postępowanie egzekucyjne. Z treści przepisu art. 41§ 1 k.p.a. wynika wprost, że skutek uznania fikcji doręczenia na podstawie art. 41 § 2 k.p.a. może wystąpić jedynie w sytuacji, gdy podmioty wskazane w przepisie 41§ 1 k.p.a. w toku postępowania zmieniły swój adres bez poinformowania organu o nowym adresie. W niniejszej sprawie właśnie doręczenie przedmiotowej przesyłki skarżącemu zgodnie z treścią art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. skutkowałoby wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jednakże skoro nie doszło do skutecznego doręczenie tej przesyłki to nie doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w dacie wskazanej przez organ tj. w dniu [...] kwietnia 2003 r. Z tego względu należało stwierdzić, że organ błędnie przyjął iż termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] kwietnia 2003 r. zaczął biec od dnia [...] stycznia 2003 r. W ocenie Sądu organ zasadnie uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w części odnoszącej się do tytułów wykonawczych, których wysłania na właściwy adres nie udało się potwierdzić. Z treści przepisów art. 44 k.p.a. wynika, że skutek określony w przepisie art. 44 § 4 k.p.a. może wystąpić jedynie w odniesieniu do przesyłek prawidłowo zaadresowanych (por. postanowienie SN z dnia 6 kwietnia 2000 r., III RN 141/99, OSNAPiUS 2001, nr 1, poz. 6). W niniejszej sprawie organ w sposób nieuprawniony przyjął, że pisma adresowe do skarżącego należy doręczać mu pod dresem ul. [...] w S. W aktach sprawy znajduje się zgłoszenie NIP-3 złożone do organu w dniu 11 kwietnia 2001 r., w którym jako miejsce zamieszkania skarżącego wskazano w/w adres. Należy jednak wskazać, że zgłoszenie to nie zostało podpisane przez skarżącego i widnieje na nim podpis innej niż skarżący osoby oraz pieczęć biura rachunkowego. W aktach brak jest pełnomocnictwa uprawniającego osobę, która podpisała przedmiotowe zgłoszenie, do jego złożenia do organu w imieniu skarżącego. Pismo to w świetle treści art. 169 § 1 w zw. z art. 137 § 3 O.p. należało uznać za obarczone brakami formalnymi uniemożliwiającymi przyjęcie go przez organ i uznanie za dokument mogący wywierać skutki w postępowaniach prowadzonych przez organ. W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane w wyniku rozpatrzenia zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji. Z tego względu zastosowanie do niego miały przepisy art. 138 § 1, 2 i 3 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. Zgodnie z treścią art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w niniejszej sprawie organ uchylając postanowienie organu pierwszej instancji w części obowiązany był orzec w tej części co do istoty sprawy lub umorzyć postępowanie w tej części, natomiast w zaskarżonym postanowieniu brak jest rozstrzygnięcia we wskazanym zakresie. Odnosząc się do tej części postanowienia organu pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ drugiej instancji stwierdził, że nie doszło do doręczenia tytułów wykonawczych jednakże nie wskazał skutków jakie ta okoliczność wywołuje w zakresie zarzutów, które w niniejszej sprawie zgłosił skarżący. Uchybienie to skutkuje tym, że z treści zaskarżonego postanowienia nie wynika, w jaki sposób organ ocenił skutki zarzutów zgłoszonych do tej części postępowania, której dotyczyło uchylone postanowienie organu pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 44 § 4 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ prowadząc ponownie sprawę będzie obowiązany uwzględnić ocenę prawną sprawy zawartą w niniejszym wyroku i ustalić z uwzględnieniem treści przepisów art. 26 § 5 pkt 1 i 2 u.p.e.a., czy w niniejszej sprawie w ogóle doszło do wszczęcia postępowań egzekucyjnych. Ustalenie tej okoliczności pozwoli dopiero na dokonanie prawidłowej oceny terminowości wniesionych przez skarżącego zarzutów w sprawie egzekucji. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.