III SA/Wa 167/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od spadków i darowizn postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W załączonym do skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy Z. W. (dalej - "Skarżący" lub "Wnioskodawca") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że uzyskiwane wynagrodzenie, dodatkowo pomniejszone o znaczne koszty dojazdu do pracy, wystarczają jedynie na bieżące życie, nie pozwalając na dokonanie jakichkolwiek oszczędności. Obciążenie kosztami sądowymi przyczyniłoby się do powstania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z bratem i matką. Do swojego majątku zaliczył dom o pow. 90 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 0,6 ha. Z oświadczenia o dochodach wynika, iż matka Skarżącego uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę wysokości 1.326 zł oraz z tytułu emerytury w wysokości 1.069,10 zł, brat Skarżącego uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.136 zł, a Skarżący - również z tytułu umowy o pracę - 2.650, 43 zł. Łącznie dochód miesięczny brutto osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe ze Skarżącym wynosi ok. 6.000 zł. Dodatkowo Wnioskodawca wskazał, iż wysokość jego dochodów uwzględnia wszystkie dodatki z tytułu nadgodzin wypłacone za listopad 2009 r. Często natomiast wypłacana kwota jest mniejsza, z uwagi na mniejszą liczbę nadgodzin. Z kolei wynagrodzenie jego brata uwzględnia pensję podstawową, bez dodatków za nadgodziny oraz pracę w godzinach nocnych. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 §1 oraz art. 245 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 §1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże (podkreślenie własne), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Rozpoznając wniosek należało zatem uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. W związku powyższym, wskazać trzeba, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć można jedynie wpis sądowy w wysokości 238 zł. Jednocześnie jednak należy mieć na uwadze, iż na osobach prowadzących wspólne gospodarstwo domowe wraz ze Skarżącym również ciąży obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w wysokości po 238 zł (w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 166/10 oraz III SA/Wa 165). Łącznie, osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe ze Skarżącym, powinny uiścić 714 zł tytułem wpisów sądowych. W konsekwencji okoliczność tę należy wziąć pod uwagę przy ocenie możliwości płatniczych Skarżącego. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego oraz przedstawionych przez niego danych o sytuacji finansowej, Referendarz sądowy stwierdza, że w jego przypadku przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy nie występują. W ocenie Referendarza sądowego, kwota wpisów sądowych ciążących na Wnioskodawcy i osobach prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe nie jest obciążeniem ponad ich możliwości finansowe. Wydatki w tej wysokości nie spowodują uszczerbku w utrzymaniu koniecznym jego rodziny. Oceniając sytuację materialną Skarżącego należy mieć na względzie, iż Skarżący i jego rodzina uzyskują stałe dochody w wysokości ok. 6.000 zł brutto miesięcznie. Nie można więc zgodzić się z twierdzeniem Skarżącego, iż uzyskiwane dochody nie pozwalają na wygospodarowanie środków na uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Oceny tej nie zmienia podnoszona przez Wnioskodawcę okoliczność znacznych wydatków związanych z dojazdami do pracy. Skarżący musi mieć na uwadze, iż prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich". Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. W ocenie Referendarza sądowego, Skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Jednocześnie zauważyć należy, iż w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd, uiszczony wpis sądowy, na wniosek Skarżącego, zostanie zasądzony na jego rzecz od organu. W tym miejscu zauważyć również należy, że w odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podsumowując wskazać należy, iż okoliczności podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacje wynikające z akt sprawy, nie uzasadniają twierdzenia, że Skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do uiszczenia wpisu sądowego. Brak więc podstaw do zastosowania w tym przypadku wyjątku od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.