III SA/Wa 1689/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek,, Sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant sekr. sąd. Agata Rogosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za czerwiec 2005 r. oddala skargę. Decyzją z [...] października 2010 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. orzekł o solidarnej (z "A. w W. i pozostałymi członkami zarządu) odpowiedzialności M. K. (dalej "Skarżący") za zaległość podatkową spółki w podatku od towarów i usług za czerwiec 2005 r. oraz odsetki za zwłokę od wskazanej zaległości, a także koszty postępowania egzekucyjnego. Naczelnik uznał, że w sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki pozytywne przeniesienia odpowiedzialności, o których mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, nie wystąpiły ponadto przesłanki negatywne. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym argumentował, iż decyzja Naczelnika posiadała wadę prawną, która powinna ją unieważnić. Wskazał, iż 12 października 2009 r. spółka poinformowała Naczelnika o zajęciu przez Komendę Powiatową Policji W. z/s w B. dokumentów księgowych spółki, w tym również wszystkich dokumentów rozliczeniowych z Urzędem Skarbowym. Jego zdaniem, w tej sytuacji spółka nie miała żadnej możliwości weryfikacji stanów rozliczeń. Pomimo tego Naczelnik prowadził działania urzędowe, co, w opinii Skarżącego, skutkowało pozbawieniem prawa do obrony. Decyzją z [...] marca 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), podatnicy są obowiązani, bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego, do obliczenia i wpłacenia podatku za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek urzędu skarbowego, z zastrzeżeniem ust. 2-4 i art. 33. W niniejszej zaś sprawie spółka nie dopełniła obowiązku dokonania wpłaty podatku od towarów i usług wynikającego z deklaracji VAT-7 złożonej za czerwiec 2005 r. w kwocie wskazanej w tej deklaracji. Zobowiązanie podatkowe, z momentem upływu terminu płatności, stało się więc zaległością podatkową, od której naliczone są odsetki za zwłokę. Dyrektor w uzasadnieniu decyzji przywołał treść przepisu art. 116 Ordynacji podatkowej i stwierdził, że Skarżący w czasie, gdy powstała przedmiotowa zaległość podatkowa, był członkiem zarządu spółki, co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy odpis pełny z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Podkreślił, iż na zaległość spółki w podatku od towarów i usług za czerwiec 2005 r. w dniu 20 września 2005 r. został wystawiony tytuł wykonawczy Nr [...]. Doręczenie wskazanego tytułu wykonawczego nastąpiło w dniu 18 października 2005 r. Tym samym, zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności na Skarżącego zostało bowiem wszczęte postanowieniem Naczelnika z [...] lipca 2010 r., doręczonym Skarżącemu 10 sierpnia 2010 r. Jednakże w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w stosunku do należności spółki objętych zaskarżoną decyzją, organ egzekucyjny stwierdził całkowitą nieściągalność zaległości. Dyrektor wskazał ponadto, że organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne w licznych bankach. Egzekucja z rachunków bankowych w bankach: B.., B.., B.., D.., B.., IN. B. P., S., K.. - nie przyniosła rezultatów. Nie ujawniono również innego majątku ruchomego i nieruchomego, w stosunku do którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. W wyniku zapytania wystosowanego do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców uzyskano informację, iż spółka nie figuruje w ewidencji pojazdów jako właściciel. Centralna Informacja o Zastawach Rejestrowych Krajowego Rejestru Sądowego oraz Ksiąg Wieczystych poinformowała, że na dzień 16 października 2009 r. spółki nie odnaleziono w elektronicznym rejestrze ksiąg wieczystych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że spółka figuruje jako płatnik składek, jednakże na jej koncie brak jest bieżących wpłat. Ponadto sam Skarżący w odpowiedzi z 12 października 2009 r., na wezwanie organu egzekucyjnego do złożenia wykazu wszystkich składników majątkowych spółki, w stosunku do których można byłoby skierować egzekucję, poinformował, iż spółka nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego oraz innych praw majątkowych. W związku z tym Dyrektor uznał, że w sprawie wystąpiła bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Odnosząc się do kwestii przesłanek uwalniających członka zarządu od odpowiedzialności podatkowej za zaległości spółki Organ stwierdził, iż już w 2004 r. wystąpiły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, o czym świadczy m.in. fakt, iż spółka od października 2004 r. zaprzestała wykonywać wymagalne zobowiązania wobec Naczelnika, a jej zła sytuacja finansowa utrzymywała się od dłuższego czasu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Skarżący wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Naczelnika, a także o umorzenie postępowania, względnie o uchylenie decyzji Dyrektora i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu powtórzył zarzuty z odwołania od decyzji Naczelnika. W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z 27 lipca 2011 r. Skarżący zarzucił Naczelnikowi opieszałość i brak należytej staranności w sprawie. Wskazał, iż miał on możliwość przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego w czasie, kiedy spółka prowadziła aktywną działalność gospodarczą przynoszącą przychody. W piśmie z dnia 13 lutego 2012 r. pełnomocnik Skarżącego (pełnomocnik z urzędu) wskazała m. in. na dwukrotne zgłoszenie wniosku o upadłość spółki. Do pisma tego załączono kopie wymienionych wniosków o upadłość spółki oraz kopie zarządzeń o ich zwrocie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie. W zaskarżonej decyzji zasadnie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej w W., że dla skutecznego przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na osobę trzecią art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej wymaga wystąpienia wskazanych przesłanek pozytywnych oraz braku przesłanek negatywnych. W niniejszej sprawie wystąpiły wszystkie konieczne przesłanki pozytywne. Skarżący w okresie, kiedy powstała zaległość spółki z tytułu podatku od towarów i usług za czerwiec 2005 r., sprawował funkcję członka zarządu spółki A. Funkcję tę pełnił od 26 listopada 2002 r. do – co najmniej – dnia wydania przez Organ I instancji decyzji z [...] października 2010 r. Okoliczności tej Skarżący zresztą nie kwestionuje, tak samo, jak nie kwestionuje faktu niezapłacenia przedmiotowej zaległości przez samą spółkę. Z chwilą doręczenia spółce, w dniu 18 października 2005 r. (k. 9 akt egzekucyjnych), tytułu wykonawczego o nr [...], obejmującego zaległość, w związku z którą w niniejszej sprawie przeniesiono na Skarżącego odpowiedzialność podatkową, została skutecznie wszczęta egzekucja z tego tytułu wykonawczego. Zgodnie bowiem z art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucja zostaje wszczęta z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Doręczenie tytułu spółce zostało prawidłowo udokumentowane, zaś Skarżący tej okoliczności ponownie nawet nie próbował podważyć. Z uwagi na fakt, że - z wyżej przedstawionych powodów – wykazana została pierwsza pozytywna przesłanka przeniesienia odpowiedzialności (status członka zarządu w okresie, kiedy powstała zaległość), konieczne było wykazanie jedynie tego, że wszczęta egzekucja administracyjna była bezskuteczna. W tym zakresie za najbardziej wiarygodne, miarodajne należało uznać oświadczenie samego Skarżącego, zawarte w jego piśmie z dnia 12 października 2009 r. (jego kopia została zresztą załączona do skargi). Poinformował on organ egzekucyjny, że spółka nie ma absolutnie żadnego majątku ruchomego, nieruchomego, ani żadnych praw majątkowych. Zatem bezskuteczność egzekucji, wobec jej prawidłowego wszczęcia, jest niewątpliwa. Jedynie więc jako potwierdzenie tego braku majątku spółki uznać należało informacje uzyskane z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Krajowego Rejestru Ksiąg Wieczystych, z poszczególnych banków, w których próbowano zająć rachunki spółki, oraz z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, iż spółka istotnie nie posiada żadnego majątku. Jakikolwiek akt formalnego potwierdzenia tej bezskuteczności, w tym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, był zatem zbędny. Zgodnie z art. 108 § 2 pkt 3 oraz § 3 Ordynacji podatkowej, w sytuacji, kiedy określone zobowiązanie wynika z deklaracji podatkowej, nie jest konieczne wydawanie wobec podatnika decyzji określającej wysokość zobowiązania, natomiast postępowanie w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności nie może zostać wszczęte przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec samego podatnika (tu – spółki). Jak wyżej wskazano, z akt wynika, że w dniu 18 października 2005 r. spółce został doręczony odpis tytułu wykonawczego nr [...], co było równoznaczne ze wszczęciem postępowania egzekucyjnego wobec spółki. Postępowanie w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności na Skarżącego zostało natomiast wszczęte w lipcu 2010 r. Wykazanie istnienia ewentualnej przesłanki negatywnej przeniesienia odpowiedzialności, obciążało Skarżącego, a to z uwagi na takie właśnie ukształtowanie ciężaru dowodu w art. 116 § 1 Ordynacji. Skarżący przez całe postępowanie nie podjął żadnej próby udowodnienia, że wniosek o upadłość/układ spółki został złożony we właściwym czasie. Próbę taką podjął natomiast dopiero na etapie postępowania sądowego (pisma złożone przez pełnomocnika z urzędu na rozprawie), ale - abstrahując od kwestii, że, jak wynika z tych pism, wnioski o upadłość zostały zwrócone przez Sąd upadłościowy z powodów formalnych - próba wykazania zaistnienia jakiejś przesłanki negatywnej dopiero na etapie postępowania sądowego musi być uznana jako spóźniona. O ile Skarżący uznaje te dokumenty za istotne dla przeniesienia na niego odpowiedzialności podatkowej, to służy mu wniosek o wznowienie postępowania podatkowego. Wskazywana przez Skarżącego kwestia ewentualnego braku dostępu do akt, co miało mieć miejsce w następstwie zajęcia dokumentacji spółki przez Policję, nie ma znaczenia. Skarżący nie skorzystał z prawa zapoznania się z materiałem dowodowym, a poza tym, skoro i tak wyraźnie, jednoznacznie potwierdził, w piśmie z 12 października 2009 r., że spółka nie ma żadnego majątku, to ewentualny dostęp do dokumentacji spółki znajdującej się na Policji nie mógł zmienić oceny, że egzekucja wobec spółki słusznie została uznana za bezskuteczną. Jeśli natomiast chodzi o dostęp do dowodów prawidłowości przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego, to takie dowody były w dyspozycji Organów w toku postępowań podatkowych w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności, niemniej Skarżący nie skorzystał z prawa przeglądania akt podatkowych. Jego argumentacja z odwołania i skargi musiała więc zostać uznana za bezzasadną. Wskazywane przez Skarżącego, w piśmie z dnia 27 lipca 2011 r., okoliczności zbyt późnego - jego zdaniem – wszczęcia egzekucji, nie mają znaczenia na gruncie art. 116 Ordynacji podatkowej. Wypada jedynie zauważyć, że skoro przed wszczęciem egzekucji spółka miała odpowiedni majątek i mogłaby uregulować swoje zobowiązania, to tym bardziej niezrozumiałe jest, dlaczego Skarżący, pełniąc funkcję członka zarządu spółki, nie doprowadził do zapłaty należnych od niej podatków. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę. Zaskarżona decyzja jest prawidłowa.