III SA/Wa 1689/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę W dniu 19 grudnia 2011 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. jako organu egzekucyjnego wpłynęło podanie, w którym K. G. (dalej jako "Skarżący" lub "Strona") wezwał Starostę Powiatu S. do wykonania "postanowienia z 09 X 95 [...] SR W. KW [...]". Strona zażądała wyszczególnienia działek wraz z budynkami, ujawnienia prawa dożywocia na wskazanych działkach i wyjaśnienia czy J. B. przysługuje prawo przejazdu na jednej z działek. W piśmie podano numery i powierzchnie działek ewidencyjnych. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., działając na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 , poz. 1071 ze zm.) – dalej jako "Kpa", uznał się za niewłaściwy i przekazał zgodnie z właściwością ww. pismo Strony do Starosty Powiatu S.. Pouczył Skarżącego, że przysługuje mu od tegoż postanowienia zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W., które składa się w terminie 7 dni. Na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] grudnia 2011 r. (doręczone Stronie w dniu 23 grudnia 2011 r.) Skarżący za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W. w którym zwrócił się o ustalenie kiedy Starosta Powiatu S. ma wykonać wpis do Księgi Wieczystej postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 9 października 1995 r., sygn. akt [...] oraz kiedy ma nastąpić wpisanie prawa dożywocia oraz budynków. Ponadto Strona wniosła o ustalenie udziałów z [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia Strony. Wskazał, iż przepisy o właściwości organów mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a organy administracji publicznej muszą z urzędu przestrzegać swojej właściwości zarówno rzeczowej, jak i miejscowej stosownie do art. 19 Kpa i to w każdym stadium postępowania. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 19 Kpa organy administracji publicznej mają obowiązek kontroli właściwości do rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Organ administracji publicznej jest zatem zobowiązany dokonać oceny podania strony również pod kątem swojej właściwości w sprawie będącej przedmiotem żądania. W przypadku gdy organ, do którego wniesiono podanie uzna się za niewłaściwy (rzeczowo, miejscowo, instancyjnie) do załatwienia tej sprawy, wówczas jest obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do organu, który w jego ocenie jest właściwy w sprawie i jednoczesnego powiadomienia o tym wnoszącego podanie. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi przepis 65 § 1 Kpa mający odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na mocy art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 65 § 1 Kpa, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając o tym jednocześnie wnoszącego. Choć ustawodawca nie przewidział dla przekazania podania, zgodnie z właściwością, formy postanowienia, to w opinii Dyrektora Izby Skarbowej jest to forma dopuszczalna. Przekazanie jest bowiem czynnością procesową, która dotyczy kwestii właściwości organu na etapie wszczęcia postępowania lub w jego toku. Nie oznacza to jednak, aby na takie postanowienie przysługiwało zażalenie. Zgodnie z art. 141 Kpa na wydane w toku postępowania postanowienie przysługuje zażalenie, jeśli Kpa tak stanowi. Art. 65 § 1 Kpa nie przewiduje możliwości zaskarżenia przekazania podania. W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. uznał się niewłaściwym do rozpatrzenia wniosku z dnia 15 grudnia 2011 r. w przedmiocie ustalenie kiedy Starosta Powiatu S. ma wykonać wpis do Księgi Wieczystej postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 9 października 1995 r., sygn. akt [...] oraz kiedy ma nastąpić wpisanie prawa dożywocia oraz budynków i przekazał je zgodnie z właściwością rzeczową - Staroście Powiatu S.. Jednocześnie pouczył Stronę o przysługującym prawie wniesienia zażalenia. W związku z tym Skarżący działając zgodnie z pouczeniem wskazanym w zaskarżonym postanowieniu, wniósł pismem z dnia 29 grudnia 2011 r. zażalenie na rozstrzygnięcie w przedmiocie przekazania sprawy do Starosty Powiatu S.. W przedmiotowej sprawie niewątpliwym jest, że organ egzekucyjny wydając postanowienie w trybie art. 65 § 1 Kpa, błędnie pouczył Stronę o możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie przekazania pisma Strony z dnia 15 grudnia 2011 r. zgodnie z właściwością do Starosty Powiatu S.. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że wprawdzie, stosownie do art. 112 Kpa, błędne pouczenie co do prawa wniesienia odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, jednakże nie można w ten sposób ani przyznawać stronie uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania administracyjnego, ani też usankcjonować nieistniejących zasad zaskarżania, wskazanych przez organ pierwszej instancji. O dopuszczalności i trybie wnoszenia środków zaskarżenia nie decydują bowiem organy administracji lecz przepisy prawa, które organy winny prawidłowo stosować (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 518/09). Zatem pomimo pouczenia zawartego w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] grudnia 2012 r., Stronie nie przysługuje prawo do wzruszenia postanowienia poprzez wniesienie zażalenia, gdyż pozostawałoby to w sprzeczności z obowiązującym obecnie art. 65 § 1 Kpa. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, na podstawie art. 134 Kpa, niedopuszczalność zażalenia z dnia 29 grudnia 2011 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] grudnia 2012 r. Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i w dniu 22 lutego 2012 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2012 r. Strona zażądała "ustalenia prawa własności do działek w ¾ częściach udziały do działek: [...] 7.55 ha F Zapis z 9.62 ha F z budynkami Plus Prawem do dożywocia w działce [...] o pow 1.03 haF Na Rzecz K. G.". Ponadto Strona zwróciła się o "Kontrolę Ksiąg Wieczystych przy Rejonowym w S. ul. J. [...] nr KW [...]. K. G. Dział III KW Prawo dożywocia b) Nr KW-[...] – J. B. i wniosła o wszczęcie postępowania administracyjnego Na działki: [...] ([...]". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty; zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia wniesionego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w sprawie przekazania podania organowi właściwemu, które wydane zostało w toku administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Artykuł 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi: jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z uwagi na to, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie reguluje zarówno trybu przekazywania podań organowi właściwemu jak i stwierdzania niedopuszczalności środków odwoławczych organy administracji publicznej zasadnie zastosowały w sprawie przepisy Kpa. Zgodnie z art. 134 w związku z art. 144 Kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Treść art. 134 wskazuje dwie przesłanki skutecznego złożenia odwołania. Jedna z nich ma charakter konkretny i dotyczy zachowania terminu do wniesienia środka prawnego. Drugiej, ujętej w sformułowaniu "niedopuszczalność odwołania", należy przypisać cechę ogólnej. Poza taką formułą kodeks nie określa bliżej, jakie warunki decydują o dopuszczalności bądź niedopuszczalności odwołania. Wynikają one jednak z innych jego przepisów stanowiących o przedmiocie zaskarżenia, toku postępowania, a także określających podmioty uprawnione do wniesienia środków prawnych (por. uzasadnienie wyr. NSA z dnia 24 lutego 1992 r., I SA 1318/91, ONSA 1992, nr 3-4, poz. 80) - Grzegorz Łaszczyca - Komentarz do art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex, 2010. Zagadnienie dopuszczalności zażalenia należy rozpatrywać w kontekście wymagań stawianych zażaleniu przez przepisy Kpa i/lub przez przepisy szczególne (jak choćby przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Niedopuszczalność zażalenia może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych. W pierwszej grupie wymienić można brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego lub wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lutego 1998 r. sygn. akt II SA 1434/97 stwierdził, że zażalenie jest zwyczajnym, samodzielnym i formalnym środkiem prawnym. Środek ten przysługuje tylko na niektóre postanowienia. Artykuł 141 § 1 kpa stanowi, że "na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi". Oznacza to, iż zażalenie może być wnoszone tylko na postanowienia enumeratywnie wyliczone w kodeksie. Jest to rozwiązanie procesowe odmienne niż w przypadku odwołania, które przysługuje od decyzji wydanych w I instancji. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. w wydanym na podstawie art. 65 Kpa postanowieniu w sprawie przekazania podania organowi właściwemu pouczył Skarżącego o prawie wniesienia zażalenia. Jednakże pouczenie to było błędne, albowiem zarówno przepis stanowiący podstawę prawną wydanego postanowienia jak i inne przepisy postępowania administracyjnego nie przewidują dla tego rodzaju aktów możliwości wniesienia środka odwoławczego. W ocenie Sądu błędne pouczenie organu administracji publicznej co do środka odwoławczego nie może skutkować dopuszczalnością rozpoznania takiego środka przez organ odwoławczy. Bowiem to czy od konkretnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej przysługuje środek odwoławczy musi wynikać z przepisu prawa nie zaś woli organu, który to prawo stosuje. Tym samym Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela przywołany przez Dyrektora Izby Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu pogląd prezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 30 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 518/09 (orzeczenia.nsa.gov.pl). W podobnej sprawie wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA/Gd 170/00 (LEX nr 76083), stwierdzając, że samo pouczenie strony o możliwości zaskarżenia postanowienia nie tworzy uprawnienia do zaskarżenia postanowienia organu I instancji. Zatem, skoro brak jest normy prawa pozytywnego, która dopuszczałaby zaskarżenie postanowienia o wszczęciu postępowania, to stanowisko organu odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność zażalenia skarżących jest prawidłowe. Mając powyższe na uwadze wniesione przez Skarżącego zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., na które z mocy prawa nie przysługiwało prawo wniesienia zażalenia było niedopuszczalne i tą niedopuszczalność zasadnie stwierdził Dyrektor Izby Skarbowej w W. w zaskarżonym postanowieniu. Z powyższych względów, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak również nie stwierdzając innych naruszeń prawa, skargę jako nieuzasadnioną, należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.