III SA/Wa 170/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy i przeniesienia na następny miesiąc za okres od maja 2007 r. do sierpnia 2007 r. postanawia: odmówić przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Pismem z 2 stycznia 2013 r. J. K. – dalej jako: "Skarżący" reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] listopada 2012 r. w przedmiocie określenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy i przeniesienia na następny miesiąc za okres od maja 2007 r. do sierpnia 2007 r. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że w prowadzonej działalności gospodarczej odnotowuje istotny spadek obrotów. Posiada dłużników, od których próbuje uzyskać na drodze sądowej należne wynagrodzenie. Z tych przyczyn Skarżący nie jest w stanie spłacać kredytów bankowych zaciągniętych w ramach działalności gospodarczej oraz bieżących zobowiązań. Majątek jest w całości zabezpieczony przez banki. Aktualnie Skarżący nie osiąga dochodów, a jego rachunki bankowe są zablokowane. Skarżący mieszka z żoną i dwójką dzieci. Do majątku zaliczył dom i mieszkanie (własność żony), nieruchomość rolną i działki budowlane (zabezpieczone hipoteką). Z żoną posiada rozdzielność majątkową. Źródłem utrzymania małżonków są umowy o pracę, z których łączny dochód wynosi 8.000 zł. W piśmie z 19 lutego 2013 r., Skarżący wyjaśnił, że oprócz wynagrodzenia w wysokości 6.500 zł netto żona otrzymuje jeszcze nagrody lub dodatki. Skarżący od połowy 2012 r. jest na wyłącznym utrzymaniu żony, z dochodów której pokrywana jest większość wydatków gospodarstwa domowego. Podstawowe wydatki rodziny wynoszą ponad 7.000 zł, z czego 3.000 zł stanowi rata kredytu hipotecznego. Skarżący przedstawił zestawienie stałych wydatków, zaznaczając przy tym że nie obejmuje ono wydatków na opiekę zdrowotną dzieci, leki, środki higieniczne, wyjazdy dzieci w czasie ferii i wakacji. Wydatki te są pokrywane z dochodów żony a w pozostałym zakresie z dochodów Skarżącego. Skarżący przedstawił zestawienie wymagalnych kredytów, których nie jest w stanie spłacać, gdyż przekraczają wartość bieżących dochodów. Majątek Skarżącego jest zabezpieczony przez banki i komorników, zaś rachunki bankowe zajęte. Zabezpieczenia te potwierdzają umowy kredytowe. Mieszkanie należące do żony Skarżącego jest przedmiotem najmu, jednakże umowa została wypowiedziana i uległa rozwiązaniu 28 lutego 2013 r. Z tytułu najmu otrzymywała 1.000 zł i odprowadzała podatek dochodowy w kwocie 102 zł. Skarżący przedstawił listę posiadanych i zbytych nieruchomości. Wskazał że należności uzyskane z ich sprzedaży zostały przeznaczone na spłatę hipotek. Pełnomocnik Skarżącego otrzymał wynagrodzenie w wysokości 2.400 zł wypłacone w 2012 r. Źródłem jego finansowania były wpływy z działalności gospodarczej, które były wyższe niż obecne. Skarżący wyjaśnił, że łączna suma opłat sądowych od wniesionych do tutejszego Sądu skarg wyniesie 10.470 zł. Skarżący przedłożył informacje PIT-11, rachunek zysków i strat za 2012 r., zeznania podatkowe, listę płac, deklaracje VAT, zestawienie wydatków, faktury dokumentujące te wydatki, zawiadomienia o zajęciu, nakazy zapłaty, zestawienie nieruchomości, pisma w sprawie kredytów, wyciągi bankowe, umowy kredytowe. Postanowieniem z 18 marca 2013 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 29 marca 2013 r. Skarżący wniósł sprzeciw od niniejszego postanowienia. Zarzucił, że w postanowieniu nie uwzględniono faktu wszczęcia postępowania egzekucyjnego w ramach którego zajęte zostały wszelkie wartościowe środki majątkowe Skarżącego. Skarżący nie jest zatem w stanie prowadzić działalności gospodarczej i uzyskiwanych przychodów przeznaczyć na uiszczenie opłat sądowych gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zajął jego rachunki bankowe. Aktualnie działalność praktycznie nie jest już prowadzona. Zbiegło się to z problemami finansowymi przedsiębiorstwa Skarżącego i egzekucjami prowadzonymi także z wniosków innych wierzycieli. Skarżący nie dysponuje zatem dochodami lub majątkiem, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych. Jedynym realnym dochodem Skarżącego jest wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 1100 zł netto miesięcznie, które przeznacza na utrzymanie siebie oraz rodziny. Ponadto Skarżący wskazał, że pomimo, iż jego żona uzyskuje stałe dochody to są one w całości przeznaczane na zaspokojenie potrzeb życiowych rodziny i spłaty rat kredytów hipotecznych. Zdaniem Skarżącego, organ pierwszej instancji prowadząc egzekucję na podstawie zaskarżonej decyzji praktycznie zamknął mu drogę sądową i możliwość poddania kontroli sądowej wydanych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej jako: "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. w niniejszej sprawie postanowienia z 18 marca 2013 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 P.p.s.a. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 P.p.s.a. Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie, Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wysokość wpisu sądowego została określona na kwotę 2000 zł. Sąd ma również na uwadze, że Skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisów sądowych od skarg w innych sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem (III SA/Wa 169/12, III SA/Wa 170/13, III SA/Wa 676/13, III SA/Wa 904/13, III SA/Wa 905/13). W ocenie jednak Sądu przedstawione okoliczności pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżący nie wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., co oznacza, iż nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co prawda na Skarżącym ciąży zadłużenie z tytułu niespłaconych kredytów czy podatków, wskutek czego toczą się przeciwko niemu postępowania egzekucyjne, niemniej nie jest to wystarczające dla uznania, że nie posiada on możliwości zgromadzenia środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych. Nie można bowiem tracić z pola widzenia faktu, iż Skarżący w dalszym ciągu ma możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, która do tej pory prowadzona była na dużą skalę. Sama zaś okoliczność, że Skarżący odnotował spadek obrotów nie stanowi przesłanki przyznania prawa pomocy. Należy bowiem pamiętać, że w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Ponadto Skarżący posiada niezrealizowane wierzytelności a także uzyskuje stały dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości ok. 1100 zł netto miesięcznie. Żona Skarżącego oprócz comiesięcznego wynagrodzenia w wysokości 6.500 zł netto otrzymuje nagrody oraz dodatki a ponadto uzyskiwała (i obecnie również ma taką możliwość) przychody z tytułu najmu lokalu. Fakt więc, iż małżonkowie uzyskują stałe, miesięczne dochody w wysokości 8000 zł netto oraz mają możliwość osiągania przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powoduje, iż nie sposób uznać, że Skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych wpisu sądowego należnego w sprawie. Należy pamiętać, że ponoszenie wydatków związanych z postępowaniem sądowym, mieści się w zakresie szeroko rozumianej działalności gospodarczej. Dlatego strona prowadząca działalność gospodarczą powinna zabezpieczyć środki na koszty związane z ewentualnymi procesami sądowymi. Koszty sądowe należy traktować na równi z innymi wydatkami ponoszonymi w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe, w szczególności uznając, iż Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 243 § 1, art. 245 § 1 i 3, oraz art. 260 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.