III SA/Wa 172/13

Dnia 20 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia del. WSA Marek Kraus, po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od sierpnia 2006 r. do kwietnia 2007 r. oraz od czerwca 2007 r. do lutego 2008 r. postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący – W. C. w skardze z 21 grudnia 2012 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją finansową. Wskazał, że z uwagi na przewlekłą chorobę musiał zawiesić działalność gospodarczą. Utrzymuje się ze skromnego czynszu najmu. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF oraz nadesłał żądane dokumenty. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu. W dniu 31 stycznia 2013 r. firma wynajmująca rozwiązała z NIm umowę najmu. Z kolei stan zdrowia Skarżącego nie pozwala mu na razie wrócić do pracy. Zasiłek rehabilitacyjny przysługiwał mu do 30 stycznia 2013 r. W tej sprawie Skarżący oczekuje na komisję ZUS. Również żona Skarżącego pozostaje bez zatrudnienia. Straciła pracę 31 stycznia 2013 r. Prawdopodobnie otrzyma zasiłek dla bezrobotnych. Skarżący wskazał, że spodziewane dochody jego i jego żony wynosić będą ok. 1.900 zł netto tj. zasiłek rehabilitacyjny Skarżącego - 1.200 zł, oraz zasiłek dla bezrobotnych żony - 800 zł. Skarżący do swojego majątku zaliczył udział w ½ domku jednorodzinnego w K. (całość ok. 55 m²). Oświadczył, że ani on ani jego żona nie posiadają innego majątku ani oszczędności. Wskazał również, że miesięczne wydatki jego rodziny wynoszą: koszty utrzymania mieszkania ok. 400 zł, koszty dojazdów ok. 300 zł, telefony 150 zł, ubrania 100 zł, rehabilitacja prywatna ok. 300 zł, leki 100 zł, wyżywienie ok. 550 zł (łącznie ok. 1.900 zł). Do wniosku Skarżący załączył zeznanie podatkowe za 2011 r., wyciągi z rachunków bankowych, pisma z ZUS dotyczące orzeczenia o niezdolności do pracy Skarżącego, wypowiedzenie umowy o pracę dotyczące E. C., rozwiązanie umowy najmu lokalu użytkowego. Postanowieniem z dnia 19 marca 2013 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego Skarżący nie przedstawił w należyty sposób swojej sytuacji finansowej i majątkowej, a tym samym uniemożliwił merytoryczną ocenę wniosku. Referendarz wskazał, że z rachunków bankowych wynika, że Skarżący, otrzymał w lutym 2013 r. kwotę 2000 zł od J. M., natomiast w styczniu 2013 r.., po wniesieniu skargi, uzyskał dochód z tytułu najmu lokalu w wysokości 4 305 zł. Zauważył także, że Skarżący regularnie uiszcza wpłaty na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej [...]w wysokości pow. 500 zł. Jako wpłacający wskazany jest J. M. i W. C. (tytułem: eksploatacja, fundusz remontowy) – zdaniem referendarza z powyższego może wynikać, że Skarżący jest współwłaścicielem jakiejś nieruchomości, której nie wykazał w nadesłanym oświadczeniu. Z analizy wyciągów bankowych wynika także, że Skarżący w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Na rachunku widnieją bowiem wpłaty do urzędu skarbowego tytułem podatku VAT oraz z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne do ZUS. Ponadto podał, że Skarżący, przedstawiając zestawienie niezbędnych wydatków, nie wykazał dokonywanych spłat kredytu. W ocenie referendarza, mając powyższe na uwadze, nie można ocenić jakimi rzeczywiście dochodami dysponował Skarżący na przestrzeni kilku miesięcy oraz jakie niezbędne wydatki ponosił. Tak zobrazowana przez Skarżącego sytuacja finansowa i majątkowa nie pozwala na dokonanie innej oceny niż stwierdzenie niewykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący w sprzeciwie od ww. postanowienia wniósł o jego uchylenie i uwzględnienie jego wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że świadczenie ZUS ma przyznane do 30 kwietnia 2013 r. w wysokości 860 zł netto i stara się o ich przedłużenie. Jego żona pobiera zasiłek dla bezrobotnych od 1 lutego 2013 r. w wysokości 953,10 zł brutto przez pierwsze trzy miesiące, a potem zasiłek ten będzie wynosił 746,40 zł. Podał, że umowa najmu lokalu użytkowego została skutecznie rozwiązana, zaś ostatni z niej dochód (wpłata w wysokości 4305 zł) została przeznaczona na opłacenie ciągłości studiów syna Skarżącego. Jednocześnie wyjaśnił, że wpłaty na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...]. są realizacją notarialnego pełnomocnictwa i zobowiązania opieki nad mieszkaniem jego przyjaciela, który jest za granicą i finansuje te czynności. Odnosząc się do płatności VAT w styczniu i lutym 2013 r. wyjaśnił, że musiał się wywiązać z końcowych miesięcy najmu nieruchomości. Zobowiązania te mają bowiem ustawowe pierwszeństwo Po zakończeniu najmu pozostaje mu działalność [...] (niewyrejestrowane, niezawieszone), której nie wykonuje, gdyż jest na zasiłku rehabilitacyjnym ZUS. Do sprzeciwu Skarżący załączył decyzję ZUS z dnia [...] marca 2013 r. o przyznaniu Skarżącemu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 31 stycznia do 30 kwietnia 2013 r., decyzję Prezydenta m. W. z dnia [...] lutego 2013 r. o uznaniu żony Skarżącego za bezrobotną z dniem 19 lutego 2013 r. i przyznaniu jej prawa do zasiłku oraz pełnomocnictwo dla Skarżącego od J. i A. M. do zarządu i administracji lokalu mieszkalnego przy ul. [...]. w W. (akt notarialny repertorium A [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do § 1 pkt 2 powyższego artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Natomiast, jak podkreśla się w orzecznictwie ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 185/10 i z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 255/10). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że przedmiotowy wniosek zasługuje na uwzględnienie w części. Z nadesłanego przesz Skarżącego oświadczenia oraz dokumentów wynika, że Skarżącemu przyznano świadczenie rehabilitacyjne do 30 kwietnia 2013 r. w wysokości 860 zł netto, natomiast jego żonie przyznano zasiłek dla bezrobotnych od 1 lutego 2013 r. w wysokości 953,10 zł brutto przez pierwsze trzy miesiące, a następnie będzie on wynosił 746, 40 zł. Umowa najmu lokalu użytkowego została skutecznie rozwiązana 31 stycznia 2013 r. i Skarżący nie czerpie obecnie z niej dochodów. Skarżący nie czerpie także żadnej korzyści z nieruchomości położonej przy ul. [...]gdyż nieruchomość ta nie jest jego własnością. Skarżący wyjaśnił, że jedynie opiekuje się ww. nieruchomością a wpłaty na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...]finansowane są przez właściciela nieruchomości, który obecnie przebywa zagranicą. Mając na uwadze powyższe dane należy stwierdzić, że Skarżący nie jest obecnie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Pokrycie przez niego wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie mogłoby skutkować niemożnością zaspokojenia jego niezbędnych potrzeb życiowych. Z tych względów oraz kierując się zapewnieniem Skarżącemu prawa do sądu należało uznać, iż zwolnienie od obciążającego go na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi (w kwocie 3281 zł) jest uzasadnione. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 254 § 1 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.