III SA/Wa 1722/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber, , po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z dnia 21 sierpnia 2007 r. P. W. – Skarżący w niniejszej sprawie, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2007 r. w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. W odpowiedzi na pismo Sądu z dnia 12 października 2007 r., w którym przesłano Skarżącemu odpis zarządzenia Przewodniczącego do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, wniósł zażalenie. Pismo to zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 października 2007 r. potraktowane zostało, zgodnie z jego treścią jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ponieważ wniosek taki należy składać na urzędowym formularzu PPF, Sąd wezwał Skarżącego do nadesłania wypełnionego formularza oraz o nadesłanie informacji obrazujących sytuację materialną jego i jego rodziny. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, Skarżący przesłał wypełniony formularz PPF, w którym jako uzasadnienie wniosku wskazał duże obciążenia kredytowe rodziny, płatne studia żony, dwoje małych dzieci, utrzymanie domu i pomoc matce emerytce w świadczeniach. Skarżący ponadto wyjaśnił, że dom w którym mieszka jest własnością jego matki i wymaga częstych napraw, gdyż został wybudowany w 1949 r., co wiąże się ze znacznymi nakładami pieniężnymi. Podniósł, że dochody osiągane z działalności gospodarczej (taxi osobowe) są coraz mniejsze, a ich wysokość określił na 3.000 - 4.000 zł. Żona Skarżącego otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2.798 zł. W załączonym do formularza piśmie z dnia 15 listopada 2007 r. Skarżący podkreślił, że ciężar utrzymania rodziny i spłaty kredytów spada na niego, ponieważ jego żona również spłaca kredyty oraz ponosi koszty własnych studiów, opłat szkolnych dzieci, a także osobistych wydatków. Do wniosku Skarżący dołączył kopię zaskarżonej decyzji, zeznania podatkowe swoje i żony za lata 2005-2006, deklaracje skrócone VAT-12 za miesiące od stycznia do września 2007 r., dokumenty potwierdzające wydatki. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2007 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie Skarżący pismem z dnia 11 grudnia 2007 r., dochowując ustawowego terminu, wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Referendarz błędnie zrozumiał jego wniosek, ponieważ dochody żony stanowią 2798 zł, ale brutto, a netto ok. 1500-1600 zł. Ponadto wyjaśnił, że jego zarobki 3000 – 4000 zł nie mają charakteru stałego i np. w październiku zarobił 960 zł, natomiast w listopadzie niecałe 500 zł. Ponadto podniósł, że samochód cały czas jest niesprawny, ponieważ nie ma środków potrzebnych na jego naprawę oraz, że nie podał numeru konta bankowego, gdyż go nie posiada, a także, że niemożliwe jest zawieszenie spłaty rat zaciągniętych kredytów, w sytuacji, gdy nie są one terminowo spłacane. W ocenie Skarżącego sytuacja w jakiej się znajduje uprawnia go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej -"ppsa" ), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu go wniesiono, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje bowiem usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ppsa Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i 3 ppsa przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania jedynym elementem kosztów sądowych jest wpis od skargi, który wynosi 500 zł. Na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na stronie ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe. Stosownie bowiem do art. 199 ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Dodatkowo trzeba pamiętać, iż prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżących, nie można zaliczyć wnioskodawcy, który uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w granicach ok. 6000 zł (dochód uzyskany w czerwcu 2007 r.) do ok. 500 zł (dochód w listopadzie 2007 r.) natomiast żona skarżącego ze stosunku pracy uzyskuje dochód w łącznej wysokości 2798 zł brutto miesięcznie. Podkreślenia wymaga również, że Skarżący jest właścicielem samochodu. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia, bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. (I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. (FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. (II OZ 318/05 niepubl.), prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. W związku powyższym zauważyć należy, iż wnioskodawca nie znajduje się w tak trudnej sytuacji materialnej. Z uzyskiwanych razem z żoną dochodów pokrywają koszty utrzymania domu, płatne studia żony, spłacają zaciągnięte kredyty bankowe w wysokości ok. 2.652,11 zł miesięcznie oraz pokrywają wydatki związane z wychowaniem dwójki małych dzieci. W związku z powyższym, Sąd zważył, że dochody uzyskiwane przez Skarżącego i jego żonę, a także majątek w postaci samochodu, nie przemawia za przyznaniem mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając na względzie całość powyższej argumentacji Sąd, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ppsa, postanowił jak w sentencji.