III SA/Wa 1749/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Radosław Teresiak, Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz (sprawozdawca), sędzia WSA Anna Zaorska, Protokolant referent stażysta Maria Góraj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "S." sp. j. z siedzibą w S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy od sierpnia do października 2014 r. oddala skargę Przedsiębiorstwo [...]spółka jawna z siedzibą w S. (dalej skarżąca, strona lub spółka) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: Minister lub organ odwoławczy) z [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) za okresy rozliczeniowe od sierpnia do października 2014 roku. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikało, że Prezes Zarządu PFRON (dalej również jako organ I instancji) decyzją z [...] listopada 2017 r., znak [...] określił spółce wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za okres: - sierpień 2014 r. w kwocie 11.898,00 zł - wrzesień 2014 w kwocie 11.122,00 zł - października 2014 r. w kwocie 11.185,00 zł Od decyzji strona wniosła odwołanie. Przywołaną na wstępie decyzją z [...] maja 2019 roku Minister w punkcie pierwszym uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji, a w punkcie drugim określił stronie wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za okres: - sierpień 2014 r. w kwocie 6.007,00 zł - wrzesień 2014 r. w kwocie 5 467,00 zł - października 2014 r. w kwocie 5 489,00 zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że złożone wraz z odwołaniem nowe dowody w postaci umowy o pracę z J. R., umowy o pracę z L. S.., umowy o pracę z B. B.., umowy o pracę ze S. C. oraz umowy o pracę z K. M., a także informacji o wysokości zatrudnienia w okresie sierpień - wrzesień 2014 r. oraz statystyki absencji pracowników w okresie sierpień - wrzesień 2014 r., przy uwzględnieniu dowodów zebranych przed organem I instancji pozwoliły na wydanie w II instancji decyzji reformatoryjnej. Uwzględniając ww. umowy o pracę oraz wcześniejsze dokumenty przesłane przez stronę do PFRON wraz z pismem z 3 sierpnia 2017 r. w postaci imiennych raportów miesięcznych ZUS P RCA i ZUS P RSA oraz orzeczeń pracowników niepełnosprawnych, Minister stwierdził, iż wysokość zobowiązań spółki za okres od sierpnia 2014 r. do października 2014 z tytułu wpłat na PFRON ulegnie zmniejszeniu, wynosząc: - za sierpień 2014 kwota zobowiązania 6.007,00 zł, gdyż strona zatrudniała w przeliczeniu na pełne etaty 125,23 pracowników, w tym osób niepełnosprawnych 3,72, tj. J. R. 4/5 etatu, L. S. 1/8 etatu, S. C, 4/5 etatu, K. M. 1 etat, B. B. 1 etat; - za wrzesień 2014 kwota zobowiązania 5.467,00 zł, gdyż strona zatrudniała w przeliczeniu na pełne etaty 121,93 pracowników, w tym osób niepełnosprawnych 3,72; - za październik 2014 r. kwota zobowiązania 5.489,00 zł, gdyż strona zatrudniała w przeliczeniu na pełne etaty 122,17 pracowników, w tym osób niepełnosprawnych 3,72. Organ odwoławczy wskazał, że w sierpniu 2014 roku przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej "Monitor Polski" z 13 maja 2014 r. poz. 326 wynosiło 3.895,31 zł, natomiast we wrześniu i w październiku 2014 roku wynosiło zaś 3.739,97 zł. Minister odniósł się również do zarzutu strony dotyczącego niewłaściwego zastosowania przez organ I instancji przepisu art. 21 ust. 5 pkt 5 ustawy z 27 września 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. 2019.1172 t.j. z 25 czerwca 2019 r.; dalej ustawa o rehabilitacji zawodowej). Wskazał, że z dokumentów przesłanych przez stronę wraz z pismem z dnia 30 kwietnia 2019 r. - wniosków urlopowych R. F, M. N., N. S. i W. D. wynika, że urlopy na które powołuje się strona zostały udzielone na prośbę pracowników, bez wskazywania że pracodawca miał obowiązek ich udzielenia. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że spółka nie udowodniła, że urlopy bezpłatne udzielone były na podstawie art. 21 ust. 5 pkt 6 ustawy o rehabilitacji zawodowej, dlatego też zasadnym było wliczenie tych pracowników do stanu zatrudnienia w okresie od sierpnia 2014 do października 2014 r., z wyjątkiem W. D., która z uwagi na to, iż została zarejestrowana jako osoba wykonujące pracę nakładczą nie podlegała takiemu wliczeniu, co uwzględnił już organ I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono: - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 187 § 1 w zw. z art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z ze zm.; dalej Ordynacja podatkowa) poprzez błędne i niedokładne ustalenie okoliczności faktycznych sprawy polegające na braku wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego - co doprowadziło do błędnego ustalenia wskaźnika rzeczywistego zatrudnienia przez skarżącą osób niepełnosprawnych w badanym okresie, skutkiem czego było błędne określenie zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych; - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 5 pkt 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wliczeniu do liczby pracowników, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej, osób niebędących osobami niepełnosprawnymi przebywających na urlopach bezpłatnych, których obowiązek udzielenia określają odrębne ustawy. Skarżąca podniosła, że organ odwoławczy bezzasadnie uznał, iż w badanym okresie zatrudniała, w przeliczeniu na pełne etaty, 3,72 pracowników niepełnosprawnych. Zsumowanie wymiaru czasu pracy pracowników niepełnosprawnych zatrudnianych przez skarżącą (0,8+0,125+0,8+1+1) daje bowiem łączny wymiar 3,725 etatu, czyli 3,73 etatu - po zaokrągleniu do dwóch miejsc po przecinku. Nadto strona zarzuciła, że pomimo przedłożenia przez nią w toku postępowania odwoławczego dokumentów potwierdzających przebywanie części pracowników w badanym okresie na urlopach bezpłatnych, organ odwoławczy dokonał ich wliczenia do stanu zatrudnienia, co stoi w sprzeczności z art. 21 ust. 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Spór w sprawie dotyczył wysokości zobowiązania skarżącej z tytułu wpłat na PFRON za okres od sierpnia do października 2014 roku. Skarżąca kwestionowała wysokość kwoty wyliczonej przez Ministra podnosząc, że w ww. okresie zatrudniała, w przeliczeniu na pełne etaty, większą liczbę pracowników niepełnosprawnych niż wyliczył to organ odwoławczy oraz, że organ odwoławczy niezasadnie wliczył do liczby pracowników, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej, pracowników pozostających w tym okresie na urlopach bezpłatnych. Zakreślając ramy rozważań prawnych należy wskazać, że stosownie do art. 21 ustawy o rehabilitacji zawodowej pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na PFRON, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 5 tej ustawy, do liczby pracowników, o której mowa w ust. 1, nie wlicza się osób niepełnosprawnych przebywających na urlopach bezpłatnych oraz osób niebędących osobami niepełnosprawnymi zatrudnionych: na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego; 1a) przebywających na urlopie rodzicielskim; przebywających na urlopach wychowawczych; nieświadczących pracy w związku z odbywaniem służby wojskowej albo służby zastępczej; będących uczestnikami Ochotniczych Hufców Pracy; nieświadczących pracy w związku z uzyskaniem świadczenia rehabilitacyjnego; przebywających na urlopach bezpłatnych, których obowiązek udzielenia określają odrębne ustawy. Zgodnie z art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo, że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Przepis ten - na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej, ma zastosowanie do wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Pracodawcy dokonują wpłat, o których mowa w ust. 1, w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając równocześnie Zarządowi Funduszu deklaracje miesięczne i roczne poprzez teletransmisje danych w formie dokumentu elektronicznego według wzoru ustalonego, w drodze rozporządzenia, przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego (art. 49 ust. 2 ustawy o rehabilitacji). W sprawie bezspornym było to, że skarżąca zatrudniała w okresie od sierpnia 2014 roku do października 2014 roku powyżej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. W tym okresie na wnioski skierowane przez pracowników niebędących osobami niepełnosprawnymi, udzieliła tym pracownikom bezpłatnych urlopów bez wskazywania, że pracodawca miał obowiązek ich udzielania. Skarżąca na wezwanie organu przesłała jedynie kopie wniosków poszczególnych pracowników o udzielenie urlopów bezpłatnych (k.130-134 akt administracyjnych). Z kopii tych dokumentów w żaden sposób nie wynikało, że udzielone urlopy bezpłatne to były właśnie te urlopy, do których udzielenia pracodawca jest zobowiązany z mocy ustawy. Innymi słowy, art. 21 ust. 5 pkt 6 ustawy o rehabilitacji zawodowej, dotyczy wyłącznie tych urlopów bezpłatnych, które pracodawca jest zobowiązany udzielić z mocy przepisów szczególnych, czyli obowiązek udzielenia tych urlopów wynika w ściśle przewidzianych ustawą przypadkach. W powyższym przepisie, jak zasadnie przyjęły organy obu instancji, nie chodzi o urlopy bezpłatne udzielane na wniosek pracownika i zależne od woli pracodawcy. Organ odwoławczy wyjaśniając skarżącemu powyższą kwestię przytoczył przykłady przepisów szczególnych przewidujących sytuację, w których taki obowiązek pracodawcy powstaje. Organ odwoławczy prawidłowo zauważył, że poza urlopem bezpłatnym udzielanym na zasadzie dobrowolnie zawieranego porozumienia pomiędzy pracodawcą a pracownikiem (art. 174 § 1 Kodeksu Pracy), system prawny przewiduje wiele sytuacji, w których pracodawca obowiązany jest do udzielenia urlopu. Ustawodawca w pkt 6 ww. przepisu ustawy o rehabilitacji, wskazuje na urlopy bezpłatne, których pracodawca ma obowiązek udzielić. Sytuacja taka zachodzi np. na podstawie: art. 124 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskie (Dz. U z 2015 r. poz. 827), udzielany pracownikowi na okres trwania ćwiczeń lub służby wojskowej, art. 25 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 263), udzielany pracownikowi powołanemu do pełnienia z wyboru funkcji związkowej poza zakładem pracy, art. 47 ust. 8 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 151 ze zm.), udzielany pracownikowi skierowanemu do pracy przy zwalczaniu epidemii. Organ odwoławczy zasadnie uznał więc, że strona nie udowodniła, że liczba pracowników przebywających w rzeczonym okresie na urlopach bezpłatnych podlegała na podstawie art. 21 ust. 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej wyłączeniu z ogólnej liczby pracowników, o której mowa w ust. 1 ww. artykułu. Trzeba podkreślić, że jeżeli pracownik korzysta z urlopu bezpłatnego udzielonego na jego wniosek w trybie art. 174 § 1 Kodeksu pracy, to wlicza się go do ogólnego stanu zatrudnienia. Przepis ten nie obliguje bowiem pracodawcy do udzielania urlopu bezpłatnego. Odnosząc się do zarzutu błędnego ustalenia wskaźnika rzeczywistego zatrudnienia przez skarżącą osób niepełnosprawnych w badanym okresie, skutkiem czego było błędne określenie zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON, należy wskazać, że zarzut ten również nie zasługiwał na uwzględnienie. Strona wskazywała, że Minister w nieprawidłowy sposób zsumował wymiar czasu pracy pracowników niepełnosprawnych zatrudnianych przez skarżącą do 3,72 etatu, podczas gdy wymiar ten prawidłowo powinien zostać zaokrąglony do 3,73 etatu (3,725 etatu po zaokrągleniu do dwóch miejsc po przecinku). Sąd miał na uwadze, że brak, zarówno w ustawie o rehabilitacji zawodowej przepisu normującego sposób zaokrąglania wyrażonych w częściach tysięcznych ułamków etatów pracowniczych (zaokrąglenie "w górę", czy "w dół"). Organ odwoławczy w sposób uprawniony w tym zakresie z wymiaru etatu 3,725 pracowników niepełnosprawnych uwzględnił wskaźnik biorąc dwa miejsca po przecinku, czyli 3,72. W rezultacie ustalił, że w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy strona zatrudniała 3,72 osoby niepełnosprawne. Organ odwoławczy uwzględnił przy tym złożone wraz z odwołaniem nowe dowody w postaci umowy o pracę z J. R., umowy o pracę z L. S.., umowy o pracę z B. B.., umowy o pracę ze S. C. oraz umowy o pracę z K. M., a także informacje o wysokości zatrudnienia w okresie sierpień - wrzesień 2014 r. oraz statystyki absencji pracowników w okresie sierpień - wrzesień 2014 r., , a także wcześniejsze dokumenty przesłane przez stronę do PFRON wraz z pismem z 3 sierpnia 2017 r. w postaci imiennych raportów miesięcznych ZUS P RCA i ZUS P RSA oraz orzeczeń pracowników niepełnosprawnych. Organ odwoławczy podjął zatem wszelkie możliwe starania i czynności aby prawidłowo ustalić stan zatrudnienia u skarżącej – liczbę zatrudnionych pracowników (w tym liczbę pracowników niepełnosprawnych) w przeliczeniu na pełne etaty oraz liczbę pracowników podlegającą na podstawie art. 21 ust. 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej ewentualnemu wyłączeniu z ogólnej liczby pracowników, o której mowa w ust. 1 ww. artykułu. Czynności te zostały szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że generalną zasadą postępowania dowodowego jest to, że każdy, kto z faktów wyprowadza dla siebie konsekwencje prawne, obowiązany jest fakty te udowodnić. Chociaż w postępowaniu podatkowym ciężar dowodu spoczywa – co do zasady – na organach podatkowych, to jednak przesuwa się on na stronę, w sytuacji, gdy ta wykaże w nim stosowną inicjatywę lub wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W takim też przypadku to na stronie ciążyć będzie obowiązek wykazania swego twierdzenia (tak, m.in., NSA w wyroku z 15 marca 2017 roku, sygn. akt I FSK 1373/15, dostępny, tak jak inne orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższy pogląd sąd I instancji podziela w całości, w związku z czym podziela również trafne ustalenia organu odwoławczego, iż strona nie udowodniła, że w okresie od sierpnia do października 2014 roku udzielała swoim pracownikom urlopów bezpłatnych, których obowiązek udzielenia określają odrębne ustawy. Prawidłowo też Minister ustalił, że w okresie wskazanym w decyzji spółka zatrudniała w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy 3,72 osoby niepełnosprawne. Dlatego też w ocenie sądu, w zaskarżonej decyzji w sposób prawidłowy określono wysokość zobowiązań skarżącej z tytułu wpłat na PFRON za wskazany w niej okres. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) orzeczono jak w sentencji wyroku uznając skargę za niezasadną.