III SA/Wa 176/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, sędzia WSA Dariusz Zalewski, Protokolant referent stażysta Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2013 r. sprawy ze skargi O. z siedzibą w Estonii na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. , postanowieniem z [...] listopada 2012 r. po rozpatrzeniu odwołania O. z siedzibą w Estonii (dalej: Skarżąca lub Spółka), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...] maja 2012r. Z akt sprawy wynika, że w dniu 26 września 2011 r. do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. wpłynął drogą elektroniczną wniosek Spółki o zwrot podatku od towarów i usług za okres od 3 kwietnia 2010r. do 2 lipca 2010r., w kwocie 128.549,00 zł, w trybie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2009 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz. U. Nr 224, poz. 1801, z późn. zm.). Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] maja 2012 r., odmówił dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za wskazany okres. Orzeczenie doręczono Stronie w dniu 5 czerwca 2012 r. W dniu 2 lipca 2012 r. do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. wpłynęło odwołanie wraz z wnioskiem z 26 czerwca 2012r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji, nadane w polskim urzędzie pocztowym w dniu 26 czerwca 2012 r. Natomiast w dniu 12 lipca 2012 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo Strony z dnia 2 lipca 2012 r., uzupełniające wniosek o przywrócenie terminu, nadane w polskim urzędzie pocztowym w dniu 10 lipca 2012 r. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Strona wskazała, iż przyczyną niewniesienia odwołania od powyższej decyzji w terminie był brak na terenie Estonii tłumacza przysięgłego z języka polskiego na język estoński. Na potwierdzenie powyższego załączono pisma z Ministerstwa Sprawiedliwości RP oraz ambasady Estonii w Polsce. Tym samym Spółka nie była w stanie w terminie 14 dni od daty doręczenie decyzji przetłumaczyć jej treści na język ojczysty i terminowo sporządzić odwołania. Strona wskazała, iż co prawda istnieje dodatkowa możliwość dokonania tłumaczenia przysięgłego przez konsula, lecz dotyczy to tylko dokumentów szablonowych i formularzy, a tłumaczenie wielostronicowego uzasadnienia decyzji podatkowej trwa bardzo długo i nie zawsze jest możliwe. Spółka nadmieniła, także, iż tłumaczenie pośrednie z oryginału na inny język, a następnie na język estoński jest również czasochłonne i nie gwarantuje pełnej zgodności oryginału z przekładem. Ponadto Strona stwierdziła, iż w toku postępowania organ pierwszej instancji przesyłał wszelkie pisma w podwójnych egzemplarzach - pisemnie oraz elektronicznie. Zgodnie z treścią decyzji, odwołanie należy złożyć w terminie 14 dni od jej otrzymania. Strona nie wiedziała, która data jest wiążąca dla tego pouczenia - data "elektroniczna" czy pocztowa. Jednocześnie Strona poinformowała, że w Estonii odwołania w decyzjach administracyjnych składać należy w terminie 30 dni. Spółka nie znając specyfiki polskiego postępowania podatkowego sądziła, że termin ten jest dłuższy i jeszcze nie minął. Na zakończenie Spółka wskazała, że natychmiast gdy uzyskała tłumaczenie i zorientowała się jaka jest treść wydanych decyzji złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z 26 czerwca 2012 r. odmówił przywrócenia terminu. Organ podatkowy wskazał, że z akt sprawy wynika, że decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. została doręczona Spółce w dniu 5 czerwca 2012 r., a więc od tego dnia miała możliwość zapoznania się z jej treścią. Skoro więc Spółka dowiedziała się o skierowaniu do niej korespondencji od polskiego organu podatkowego już w dniu 5 czerwca 2012 r. to w celu dochowania należytej staranności powinna podjąć niezbędne działania w celu niezwłocznego ustalenia jej charakteru i treści. Takiej staranności Strona jednak nie dołożyła. Organ podatkowy podkreślił, że to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Aby uprawdopodobnić brak swojej winy, winna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej nie jest okolicznością wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu konieczność dokonania tłumaczenia przysięgłego decyzji z języka polskiego na język estoński. Nie negując tego, że brak w/w tłumaczy jest przyczyną zewnętrzną i niedającą się przewidzieć, jak też niezależną od Strony. Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się ze Stroną, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie było realnej, obiektywnej możliwości złożenia odwołania w terminie, bowiem nie można uznać za przejaw należytej staranności samego faktu przekazania decyzji do tłumaczenia przysięgłego i biernego oczekiwania nadejścia odpowiedzi. Dodatkowo organ podatkowy stwierdził, że Strona składając wniosek o zwrot podatku od towarów i usług do polskich organów podatkowych powinna się liczyć z obowiązkiem porozumiewania się w języku polskim. Tym samym powinna być przygotowana na ewentualną konieczność przetłumaczenia korespondencji z Polski w sposób inny niż przysięgły. Dyrektor Izby Skarbowej zgodził się ze Stroną, iż przy dokonywaniu tłumaczenia decyzji administracyjnej pisanej hermetycznym i specjalistycznym językiem prawniczym, należy zachować szczególną ostrożność, by nie zniekształcić znaczenia słów i zdań, którymi posłużył się organ podatkowy, który wydał rozstrzygnięcie. Z uwagi na powyższe zdaniem Spółki tłumaczenia dokonywane przez konsula, bądź tłumaczenia pośrednie, tj. z języka oryginału na inny znany język, a dopiero potem na język strony są niebezpieczne, niekorzystne i nie dają rękojmi wiarygodności. Jednakże w ocenie organu odwoławczego Strona mogła uzyskać inny rodzaj tłumaczenia w celu ustalenia charakteru przedmiotowej decyzji, a następnie sporządzić pisemne, choćby skrótowe jedynie odwołanie, wszczynając postępowanie odwoławcze. Po uzyskaniu tłumaczenia przysięgłego odwołanie to mogła uzupełnić składając kolejne pismo procesowe zawierające szeroką argumentację odnoszącą się do wszelkich kwestii uznanych za sporne. W procedurze administracyjnej nie ma instytucji prekluzji dowodowej i strona w toku całego postępowania odwoławczego może podnosić nowe zarzuty oraz składać wnioski dowodowe. Oczekiwanie więc na tłumaczenie przysięgłe w języku estońskim przedmiotowej decyzji kosztem upływu terminu do wniesienia ewentualnego odwołania nie było uzasadnione i nie może być traktowane jako usprawiedliwiające uchybienie temu terminowi. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej należyta staranność wymagała w tym wypadku ustalenia charakteru przedmiotowego dokumentu i złożenia pisemnego, skróconego odwołania, co z jednej strony zainicjowałoby postępowanie odwoławcze, a z drugiej nie pozbawiłoby Strony prawa do podnoszenia dalszych zarzutów. Dodatkowo Dyrektor Izby Skarbowej podkreśla, że ustalenie kraju pochodzenia pisma (chociażby po adnotacji na stemplach pocztowych) i przetłumaczenie pisma organu podatkowego w sposób inny niż przysięgły było łatwo osiągalne przy dołożeniu minimum staranności. Organ podatkowy uznał również za bezskuteczną próbę wskazania przyczyny uchybienia poprzez wskazanie na fakt, iż Strona pozostawała w przeświadczeniu, że termin ten jest dłuższy i jeszcze nie minął, gdyż w Estonii odwołania w decyzjach administracyjnych składać należy w terminie 30 dni, bowiem zauważyć, Spółka została prawidłowo pouczona o tym, iż na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. służy odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w W. , którą należy złożyć za pośrednictwem organu pierwszej instancji, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. W związku z powyższym okoliczność nieznajomości przepisów prawa nie może zostać uznana za uprawdopodobniającą brak winy Strony w uchybieniu terminu. Natomiast w sytuacji kiedy decyzja okazała się dla Strony niezrozumiała, wykazując dbałość o własne interesy powinna skorzystać z pomocy prawnej podmiotów specjalizujących sic w tym zakresie. Dlatego też taka okoliczność nie może świadczyć o niezawinionym przez Stronę uchybieniu terminowi do złożenia odwołania. Organ podatkowy zaznaczył ponadto, że pełnomocnik Spółki, który włączył się do postępowania na etapie odwoławczym został ustanowiony w dniu [...] września 2011 r., czyli przed złożeniem wniosku o zwrot podatku VAT z dnia 26 września 2011r. Z treści pełnomocnictwa wynika, iż został on upoważniony w szczególności w sprawie dotyczącej procedury zwrotu podatku VAT lub innych należności podatkowych. Z powyższego organ podatkowy wywnioskował, że Spółka spodziewając się trudności wynikających z nieznajomości polskich przepisów prawa podatkowego, zorganizowała sobie dostęp do specjalistycznej wiedzy w tym zakresie. W trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji Spółka pozostawała w stałym kontakcie z polskim pełnomocnikiem, o czym świadczy pismo procesowe z dnia 21 lutego 2012r. Organ odwoławczy odnosząc się do wyjaśnień Strony, iż w toku postępowania organ pierwszej instancji przesyłał wszelkie pisma w podwójnych egzemplarzach - pisemnie oraz elektronicznie, w związku z czym Strona nie wiedziała, która data jest wiążąca dla pouczenia - data "elektroniczna" czy pocztowa. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym brak jest dokumentów świadczących o doręczeniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2012 r. kończącej postępowanie w sprawie wniosku o zwrot podatku od towarów i usług za okres od 3 kwietnia 2010 r. do 2 lipca 2010 r. za pomocą poczty elektronicznej. Z akt sprawy wynika natomiast, iż Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. doręczył ww. decyzję Stronie w sposób przewidziany w art. 144 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749. z późn. zm.). dalej - Ordynacja podatkowa, tj. za pokwitowaniem przez pocztę, co potwierdza zwrotne poświadczenie odbioru przesyłki, z którego wynika, iż przedmiotowa decyzja została doręczona Spółce w dniu 5 czerwca 2012 r. i od tego dnia miała ona możliwość zapoznania się z jej treścią. W związku z powyższym nieuzasadnione jest twierdzenie Strony, iż nie wiedziała od której daty doręczenia decyzji, tj. elektronicznej czy pocztowej należy liczyć termin do wniesienia odwołania, a tym samym okoliczność ta nie stanowi uprawdopodobnienia braku Jej winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. W świetle powyższego Dyrektor Izby Skarbowej stwierdza, że Strona nie spełniła wymogu wynikającego z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, nie uprawdopodobniła bowiem braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Pismem z 21 grudnia 2012 r. Spółka wniosła skargę na powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie następujących norm prawa procesowego: - art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu uznające, iż uchybienie terminu nastąpiło z winy Strony. - art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi Strona stwierdziła, iż bezpośrednią przyczyną naruszenia terminu do wniesienia odwołania był fakt. iż na terenie Republiki Estonii nie było tłumacza przysięgłego z języka polskiego na język estoński. Analogiczna sytuacja ma miejsce także na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Potwierdzają to przedłożone do akt postępowania zaświadczenia Ambasady Estonii z dnia 28.06.2012r. oraz Ministerstwa Sprawiedliwości RP z dnia 28.06.2012r. Spółka wskazała, iż zdecydowała się dokonać tłumaczenia przedmiotowego tekstu metodą tłumaczenia przysięgłego co stanowi wyraz dochowania należytej staranności, jakiej można i należy wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Skarżąca zarzuciła Dyrektorowi Izby Skarbowej prowadzenie postępowania w sposób jednostronny, tj. ukierunkowany na z góry założony cel - wykazanie winy Stronie w uchybieniu terminu. W ocenie Spółki świadczy to o nierozpatrzeniu w wyczerpujący sposób materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 p.p.s.a. Skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...] maja 2012 r. odmawiającej Spółce dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za okres od 3 kwietnia 2010 r. do 2 lipca 2010 r. nie narusza prawa. Zgodnie z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Formalną przesłankę przywrócenia uchybionego terminu zawarto w § 2, stwierdzając, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). W świetle przywołanej treści art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej i zgodnie z utrwalonymi poglądami orzecznictwa, które tutejszy Sąd podziela, przywrócenie terminu, któremu strona uchybiła możliwe jest tylko wtedy, gdy niezachowanie terminu nastąpiło bez winy strony. Jak wskazuje się w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2011r. sygn. akt II FSK 1071/10 - opublikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. m.in. wyrok NSA z dnia 20 maja 1998r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96 - opublikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Kryterium braku winy nakłada więc na stronę obowiązek zachowania szczególnej staranności i ostrożności przy dokonywaniu czynności procesowej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Brak zaś tej winy można uznać wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. Jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. W żadnym razie o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne jednostki oraz zaniedbania jej pracowników (wyrok NSA z dnia 20 września 2001 r., IV SA 1340/99, niepubl.). Ponadto art. 162 § 1 O.p. wymaga nie tylko podania przyczyny uchybienia terminowi, ale uprawdopodobnienia (przedstawienia wiarygodnych okoliczności), że przyczyna ta pozostawała niezależna od woli i wiedzy podatnika. Skarżąca jako przyczynę uchybienia terminowi wskazała nieznajomość języka polskiego, która uniemożliwiła zapoznanie się z treścią odwołania i powzięcie wiadomości o zakreśleniu terminu do dokonania wskazanych czynności. Dodatkowo Skarżąca dołączyła do akt sprawy zaświadczenia Ambasady Estonii z dnia 28.06.2012r. oraz Ministerstwa Sprawiedliwości RP z dnia 28.06.2012r. potwierdzające brak na terenie Republiki Estonii tłumacza przysięgłego z języka polskiego na język estoński oraz taki sam brak tłumacza przysięgłego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przyczyna uchybienia terminowi wskazana przez wnioskodawcę słusznie została oceniona przez organ podatkowy jako nieuzasadniajaca uznanie, iż niezachowanie terminu nastąpiło bez winy strony tj. z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Spółka składając wniosek do polskich organów podatkowych o zwrot podatku od towarów i usług winna się była bowiem liczyć z koniecznością prowadzenia korespondencji w języku polskim (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 maja 2007r., sygn. akt III SA/Wa 3446/06, opublikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, którego tezy Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela i przyjmuje jako swoje.). Ponadto fakt prowadzenia przez Skarżącą w trakcie postępowania o zwrot podatku VAT korespondencji elektronicznej w języku polskim wskazuje, iż przetłumaczenie odwołania było łatwo osiągalne przy dołożeniu minimum staranności. Warto podkreślić, iż brak jest prawnego obowiązku dokonywania tłumaczenia przez tłumacza przysięgłego. Również okoliczność problemów z tłumaczeniem przysięgłym podnoszona przez Skarżącą w trakcie postępowania o zwrot VAT wskazuje, iż fakt ten był wcześniej znany Spółce, a zatem brak było przeszkód nie możliwych do przezwyciężenia przez Spółkę do podjęcia działań zmierzających do dochowania terminu do wniesienia odwołania. Te wszystkie okoliczności, zdaniem Sądu, wskazują na niedochowanie należytej staranności przy dochowaniu terminu do złożenia odwołania. Niedochowanie reguł należytej staranności przy dokonywaniu istotnej czynności procesowej uniemożliwiało Spółce wykazanie braku winy przy jej dokonaniu z naruszeniem zakreślonego terminu. I ten fakt, w kontekście art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, przesądzał o zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...] maja 2012 r. odmawiającej Spółce dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za okres od 3 kwietnia 2010 r. do 2 lipca 2010 r. Za niezasadny uznał Sąd podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż organ podatkowy w sposób wyczerpujący zbadał i wyjaśnił wszystkie okoliczności faktyczne dotyczące niniejszej sprawy. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie nie ma znamion oceny dowolnej i została przeprowadzona w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego, znalazła też swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Stanu tego nie zmienia również treść zaświadczeń z Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz Ambasady Estonii, gdyż dokumenty te potwierdzają brak tłumaczy przysięgłych z języka estońskiego na polski i odwrotnie, co jednak nie zmienia faktu, iż Spółka nie dochowała należytej staranności przy dochowaniu terminu do złożenia odwołana. Brak takich tłumaczy nie uzasadnia bowiem zachowania w niniejszej sprawie należytej staranności przez Skarżącą, może jedynie wskazywać na istnienie określonej okoliczności zewnętrznej nie mającej jednak znaczenia przy ocenie prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdza, że organ podatkowy nie naruszył art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, ani też przepisów dotyczących przeprowadzonego postępowania, tj. art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Z tego względu Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.