III SA/Wa 1790/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (spr.), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2008 r. spraw ze skarg R. Z. i S. Z. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2001 i 2002 rok 1) stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...], nr [...], 2) określa, że decyzje, których nieważność stwierdzono nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz R. Z. i S. Z. kwotę 440,80 zł (czterysta czterdzieści złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...] oraz decyzją z dnia [...] lutego 2002 nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy R. ustalił R. Z. i S. Z. podatek od nieruchomości na 2001 r. oraz 2002 r. Decyzje te zostały doręczone stronom postępowania odpowiednio w dniu 3 marca 2001 i 27 lutego 2002 r. Następnie pismami z dnia [...] sierpnia 2003 r. i [...] sierpnia 2004 r. podpisanymi przez A. Z. skarżący wnieśli między innymi o uchylenie decyzji ustalających zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2001 i 2002 r. Uzasadniając swój wniosek, skarżący wskazywali, że nieruchomość o nr [...] darowana została S. Z. oraz M. K. przez ich rodziców w drodze pomyłki. Ponadto działka ta jest działką rolną użytkowaną przez M. K.. Wnioskodawcy podnoszą, że faktycznie przedmiotem użytkowania była działka o nr [...], do której S. Z. uzyskał prawo postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] maja 2000 r. Skarżący poinformowali, że składali wniosek o uaktualnienie ewidencji gruntów ale bez jakiejkolwiek odpowiedzi ze strony organu. Postanowieniami z dnia [...] maja 2005 r. SKO w W. wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalających zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2001 i 2002 r.. Następnie dwiema decyzjami z dnia [...] lutego 2006 r. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy R. nr [...] z [...] lutego 2002 r. oraz [...] lutego 2001 r. nr [...]. W uzasadnieniu obu decyzji wskazano na brak podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności ze względu na brak ustawowych przesłanek do stwierdzenia nieważności. Skarżący nie zgodzili się z tymi decyzjami i złożyli wniosek o ponowne rozpoznanie. W uzasadnieniu ww. wniosku podnosili, że nigdy nie byli we władaniu gruntu wskazanego w decyzjach Burmistrza Miasta i Gminy R. Wskazywali na pomyłkę w ewidencji gruntów. W wyniku wizji lokalnej dokonanej przez urzędników, zaprzestano za kolejne lata naliczania podatku. Skarżący wskazali, że są właścicielami gruntu sąsiedniego. Rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze dwoma decyzjami z [...] kwietnia 2008 r. utrzymało w mocy swoje decyzje z [...] lutego 2006 r. SKO nie dopatrzyło się przesłanek do stwierdzenia nieważności. Wskazało, że decyzje piewszoinstancyjne zostały wydane w oparciu o posiadaną ewidencję gruntów, z której wynikało, że właścicielem działki o nr [...] oznaczonej jako grunty orne jest S. Z. Organy nie mogły pominąć tego wypisu, który zgodnie z przepisami stanowił dla nich podstawę do ustalenia podatku. Skarżący niezadowoleni z obu rozstrzygnięć SKO w W. wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powtarzając zarzuty zawarte na poprzednim etapie postępowania. Ponadto wskazali na błędne zapisy w ewidencji gruntów, które uczyniły z nich podatników. Wskazali na brak w decyzjach precyzyjnego oznaczenia nieruchomości przez Burmistrza Miasta i Gminy R. To wszystko spowodowało, że organy błędnie ustaliły stan faktyczny w sprawie, nie dopuściły wszystkich dowodów, naruszyły art. 191 O.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione. Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "ppsa"), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja rażąco narusza przepis art. 249 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm. dalej powoływana jako "Op") w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r. w związku art. 24 § 1 i 2 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 dalej zwaną "ustawą nowelizującą") w stopniu dającym podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Stwierdzenie nieważności jest związane z kwalifikowanym naruszeniem prawa, na tyle poważnym, iż eliminacja z obrotu decyzji dotkniętej wadą tego typu, następuje ze skutkiem ex tunc, tj. od dnia jej wydania. Naruszenie prawa wiąże się z samą decyzją, a nie z wadami postępowania administracyjnego, które są eliminowane w drodze instytucji wznowienia postępowania administracyjnego. Nieważność decyzji może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach ściśle określonych w przepisach, tj. w art. 247 § 1 pkt 1 – 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm: dalej powoływana jako "Op") W niniejszej sprawie należy zauważyć, że art. 249 § 1 O.p. (w brzmieniu obowiązującym w 2001 r. i 2002 r.) stanowił, że organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia. Treść tego przepisu pozostaje, w przedmiotowej sprawie, w ścisłym związku z art. 24 § 1 i 2 ustawy nowelizującej, zgodnie z którym żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. A ponadto przepis § 1 stosuje się odpowiednio do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Zatem przepis ten ma zastosowanie do decyzji, które stały się ostateczne przed 1 stycznia 2003 r. Jedynym wymogiem zastosowania tego przepisu jest to, aby żądanie dotyczyło decyzji, która stała się ostateczna przed dniem wejścia w życie ustawy nowej. W przedmiotowych sprawach decyzje ostateczne Burmistrza Miasta i Gminy R. zostały doręczone stronom postępowania odpowiednio w dniu [...] marca 2001 i [...] lutego 2002 r., czyli przed dniem 1 stycznia 2003 r., a tym samym zastosowanie miał art. 249 O.p. w starym brzemieniu. Wskazać także należy też, że termin ustanowiony w art. 249 § 1 o.p. (w brzmieniu sprzed nowelizacji) jest terminem materialnoprawnym, niepodlegającym przywróceniu (wyrok NSA z dnia 7 marca 2000 r., I SA/Ka 1512/98; wyrok NSA z dnia 30 października 1998 r., I SA/Wr 1542/97; wyrok NSA z dnia 8 lipca 1998 r., III SA 1395/97). Dlatego też wniosek złożony przez skarżących w dniu [...] sierpnia 2003 r. był spóźniony. Reasumując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zobowiązane było na podstawie art. 249 § 1 O.p w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r. wydać decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, które stały się ostateczne [...] marca 2001 r. i [...] marca 2002 r. Wniosek skarżących wpłynął natomiast [...] sierpnia 2003 r. Zatem rozpoznając merytorycznie wniosek stron w sposób rażący organ naruszył art. 249 § 1. w związku z art.24 ustawy nowelizującej O.p. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Natomiast brak możliwości wykonania unieważnionej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 p.p.s.a.