III SA/Wa 1793/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (spr.), Protokolant Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi A. S. i J. N. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia z urzędu wpłat na poczet zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz A. S. i J. N. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92 ze zm.) i art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), Minister Pracy i Polityki Społecznej, po rozpatrzeniu zażalenia A. S. i J. N. (zwanych dalej "Skarżącymi"), utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) z dnia [...] czerwca 2007r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia z urzędu wpłaty na poczet zaległości z tytułu wpłat na PFRON. Z motywów uzasadnienia postanowienia wynika, że Prezes Zarządu PFRON postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. zaliczył z urzędu wpłatę komorniczą z dnia [...] września 2006 r. w kwocie 48.326,19 zł. na poczet zobowiązań zlikwidowanego Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Handlowego N. z tytułu wpłat na PFRON za okres od października 1994 r. do lutego 1995r. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji Skarżący zarzucili: - naruszenie art. 70 § 4 oraz art. 70 § 5 Ordynacji podatkowej polegające na niezastosowaniu w/w przepisów w przedmiotowej sprawie i błędnym uznaniu, iż zobowiązanie J. N. i A. S. nie przedawniło się, - naruszenie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. art. 27 § 2 polegające na niewskazaniu w tytule wykonawczym imion i nazwisk wspólników. Zdaniem Skarżących ich zobowiązanie w stosunku do PFRON uległo przedawnieniu. Skarżący wskazali, iż tytuł egzekucyjny został wystawiony nie na wspólników spółki cywilnej lecz na Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe N. Z tego powodu - zdaniem Skarżących - zobowiązania za rok 1994 przedawniały się z końcem roku 1999, a za rok 1995 z końcem roku 2000. Podnieśli ponadto, iż zgodnie z art. 27 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli tytuł wykonawczy dotyczy należności spółki nie posiadającej osobowości prawnej, w tytule wykonawczym podaje się również imiona i nazwiska oraz adresy wspólników. Zdaniem Skarżących nie można mówić o tym, aby w stosunku do nich przerwany został bieg terminu przedawnienia, skoro tytuł egzekucyjny nie został wystawiony przeciwko nim. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ poddał ocenie prawidłowość tytułu wykonawczego [...] dokonując analizy stosownych przepisów prawa i doszedł do wniosku, że w 1998 r. PFRON mógł skutecznie wystawić tytuł wykonawczy na spółkę cywilną. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia zobowiązań za okres od września 1994 r. do lutego 1995 r. Minister stwierdził, iż pomimo że zobowiązania te powstały przed wejściem w życie ustawy Ordynacja podatkowa, to jednak kwestia przedawnienia tych zobowiązań powinna być rozpatrywana w świetle przepisów Ordynacji podatkowej. Zgodnie bowiem z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 1734/04 po dniu wejścia w życie Ordynacji podatkowej, przedawnienie zobowiązań podatkowych winno być oceniane w oparciu o przepisy tejże ustawy, a nie poprzednio obowiązującej ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Zatem dla potrzeb ustalenia, czy w/w zobowiązania nie uległy przedawnieniu, stosować należy art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, a po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. Odnosząc się do zarzutu Skarżących, iż w postępowaniu egzekucyjnym wobec zobowiązanych nie zastosowano żadnych środków egzekucyjnych organ podkreślił, iż w dniu 3 lutego 1999 r. poborca skarbowy Urzędu Skarbowego w D. dokonał zajęcia samochodu osobowego na poczet zobowiązania pieniężnego objętego tytułem wykonawczym [...] Zajęcie podpisał wspólnik spółki cywilnej Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe N., w związku z czym zastosowany został środek egzekucyjny, o którym zobowiązany został zawiadomiony. Tak więc, wobec zastosowania środka egzekucyjnego bieg terminu przedawnienia uległ przerwaniu. Dopiero po umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. postanowieniem z dnia [...] marca 2003 r. zaczął biec na nowo termin przedawnienia zobowiązań. Urząd Skarbowy w S. w dniu [...] września 2006 r. pobrał na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. wystawionych na J. N. kwotę w wysokości 49.515,89 na poczet zaległości za okres od października 1994 r. do lutego 1995 r. Minister zauważył przy tym, że w dacie wystawiania tytułów wykonawczych, tj. w kwietniu 2003 r. należność, wobec przerwania biegu przedawnienia, była wymagalna. Wymagalna była również w dacie pobrania ww. kwoty, tj. w dniu 29 września 2006 r., ponieważ w dniu 1 października 2003 r. dokonano zajęcia rachunku bankowego, co przerwało bieg przedawnienia. Minister podniósł, że dokonanie czynności egzekucyjnej dopiero w dniu 29 września 2006 r. spowodowane było wielokrotnym zawieszaniem postępowania na wniosek PFRON w związku ze składaniem przez J. N. wniosków o ulgę w spłacie należności. Minister wyjaśnił, że wpłata została rozliczona, zgodnie z dyspozycją art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej na należność główną i odsetki. W skardze na ww. postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej Skarżący zarzucii: - naruszenie art. 7 kpa polegające na niewyjaśnieniu sprawy i nieuwzględnieniu słusznego interesu strony, - naruszenie art. 11 kpa poprzez niewyjaśnienie przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, - naruszenie art. 77 §1 kpa polegające na nie rozpatrzeniu całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, - naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez nie zawarcie w uzasadnieniu decyzji faktów które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, - błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż nie doszło do przedawnienia roszczenia. Skarżący utrzymywali, iż Minister świadomie i celowo pominął bardzo istotną w niniejszej sprawie okoliczność jaką jest złożenie w dniu 10 lutego 1998 r. zarzutów w toku postępowania egzekucyjnego, których nie rozpoznano do dnia złożenia niniejszej skargi. Podobnie jak w zażaleniu dowodzili, iż tytuł wykonawczy [...] nie mógł być wystawiony na spółkę cywilną. Wskazując, że egzekucji dokonano po ok. 13 latach od powstania zobowiązania podatkowego, Skarżący utrzymywali, że owo zobowiązanie uległo przedawnieniu i w związku z tym nie mogło podlegać egzekucji, a wyegzekwowana kwota nie mogła podlegać zaliczeniu na poczet przedawnionej zaległości. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Działanie takie umożliwia art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. W rozpoznanej sprawie Skarżący zakwestionowali zasadność zaliczenia w trybie art. 62 Ordynacji podatkowej kwoty w wysokości 48.326,19 zł, wyegzekwowanej w postępowaniu egzekucyjnym, na poczet zaległych wpłat na rzecz PFRON za okres od października 1994 r. do lutego 1995 r. twierdząc, że zaległość za ten okres uległa przedawnieniu. Minister Pracy i Polityki Społecznej rozważając zarzut przedawnienia stwierdził, iż pomimo że zobowiązania postały przed wejściem w życie Ordynacji podatkowej kwestia przedawnienia zobowiązania powinna być rozpatrzona na podstawie przepisów tej ustawy. Słuszność tego stanowiska Minister upatrywał w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2005 r. sygn. Akt III SA/Wa 1734/04, w którym Sąd wyraził taki pogląd. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela ww. stanowiska Ministra i WSA. Zdaniem Sądu w rozpoznanej sprawie należy zastosować art. 30 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz.U. z 1993 Nr 108, poz. 486, ze zm.). Kwestie dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych mają charakter materialnoprawny. Stanowią więc one obszar stosunków prawnych regulowany normami prawa materialnego. Wobec tego w badanym stanie faktycznym, z powodu braku w Ordynacji podatkowej przepisów intertemporalnych odnoszących się do przedawnienia zobowiązań podatkowych, należało zastosować przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych regulujących przedawnienie zobowiązań podatkowych. Reguła, iż w przypadku braku przepisów intertemporalnych sprawa powinna być rozstrzygana na podstawie nowych przepisów odnosi się wyłącznie do przepisów procesowych, nie ma ona zastosowania do norm prawa materialnego w myśl zasady lex retro non agit. Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 lutego 2005 r. FSK 1534/04 (POP 2005/6/131). W niniejszej sprawie zobowiązanie wobec PFRON powstało w latach 1994 i 1995, zatem bieg terminu przedawnienia należy oceniać w świetle przepisów obowiązujących w dacie powstania tych zobowiązań. Jak już wcześniej wspomniano, kwestię tę regulował art. 30 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, który stanowił, iż: - zobowiązania podatkowe przedawniają się z upływem 5 lat - licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku (§ 1), - bieg przedawnienia przerywa się przez odroczenie terminu płatności, rozłożenie zaległości na raty oraz przez czynność egzekucyjną, o której zobowiązany został zawiadomiony (§ 2), - po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. Jednakże w razie odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia zaległości na raty przedawnienie biegnie na nowo od terminu, do którego odroczono płatność podatku, lub od terminu płatności ostatniej nie wpłaconej raty (§ 3), - przedłużenie terminu przedawnienia nie może być większe niż dalsze 5 lat (§ 3). Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę Minister Pracy i Polityki Społecznej winien więc kwestię przedawnienia zobowiązań rozważyć w świetle postanowień art. 30 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, zważając w szczególności na to, że zgodnie z § 3 tego przepisu bieg przedawnienia przerwany na skutek czynności egzekucyjnej, o której zobowiązany został zawiadomiony, biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano czynność egzekucyjną, a nie dopiero od dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Odnośnie podnoszonych w skardze zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, Sąd wyjaśnia, iż nie mogą one zostać rozpatrzone w ramach niniejszego postępowania. Zgodnie bowiem z wcześniej przywołanym art. 134 p.p.s.a., sąd oceniając zaskarżony akt rozstrzyga w granicach danej sprawy, co oznacza, że sąd zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi "wkraczać" w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania przed organem administracji i wydanych w nim aktów administracyjnych. Natomiast granice rozpoznania skargi przez sąd są wyznaczone przez kryterium legalności działań administracji publicznej oraz przez całokształt tylko prawnych aspektów sprawy i tylko tego stosunku administracyjnoprawnego, który jest objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. J.P. Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 196-197). Przedmiotem skargi rozpoznanej w niniejszym postępowaniu sądowym jest postanowienie w przedmiocie zaliczenia z urzędu wpłat na poczet zaległości z tytułu wpłat na PFRON i rozstrzygnięcie zawarte w tym postanowieniu wyznacza granice rozpoznania sprawy. Postanowienie to nie rozstrzyga w przedmiocie postępowania egzekucyjnego, aczkolwiek Minister niepotrzebnie wypowiada się w nim na temat prawidłowości tytułu egzekucyjnego, wobec tego zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego uchylają się spod kontroli Sądu. W ramach postępowania egzekucyjnego można wnosić środki zaskarżenia, które powinny być rozpoznane przez organ egzekucyjny w drodze postanowienia, zaś po wyczerpaniu środków zaskarżenia zobowiązanemu służy skarga do sądu. Ze skargi wniesionej w niniejszej sprawie wynika, że Skarżący w dniu 10 lutego 1999 r. wnieśli zarzuty w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, lecz nie zostały one rozpoznane. Tymczasem, jeśli organ nie wywiązuje się ze swoich obowiązków, Skarżący mogą uruchomić środki prawne, które powinny doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia w sprawie zarzutów. Inicjatywa w tym zakresie należy jednak do Skarżących. Mając na uwadze powyższe art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art.152 i 200 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.