III SA/Wa 1793/17

4/7/2017 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 4/7/2017 r. po rozpoznaniu wniosku A.Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]/2/2017 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od stycznia do lipca 2014 r. p o s t a n a w i a odmówić spółce przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie Skarżąca A.Sp. z o.o., dalej również jako "Strona", na formularzu PPPr z 10/4/2017 r, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w zakresie opłat sądowych w całości, w tym także od wpisu od skargi w całości. W uzasadnieniu przedstawiła historię prowadzenia działalności gospodarczej i sporów oraz powołała się na to, że: - nie ma środków na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 80140,- zł; - nie posiada rzeczowych środków trwałych, ani inwestycji długoterminowych; - w 2016 r. odnotowała stratę w wysokości 52638,50; - w kasie posiada 11,16 zł - stan zobowiązań to 12722786,92 na dzień 31/12/2016 r. (1135728,14 zł – na dzień 31/08/2016 r.); - ponosi koszty najmu wirtualnego biura, obsługi księgowej, opłaty za domenę internetowa, korespondencji (odpowiednio- 60,27; 246; 50, 490,77 zł); - nie ma środków na rachunkach bankowych, rachunki bankowe są nieaktywne; - nie posiada zdolności kredytowej; - nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej i nie osiąga zysku; - nie zatrudnia pracowników; - powołała się na prawo do Sadu i art. 45 ust. 1 , art. 78 zd 1 Konstytucji RP oraz na art. 6 EKPCz. Skarżąca zadeklarowała przekazanie protokołu zwyczajnego zgromadzenia wspólników z 23/3/2016 r., bilans i rachunek zysków i strat za 2015 r. i do 31/8/2016 r., kopię tytułu wykonawczego, decyzję o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych, kserokopię zarządzenia zabezpieczenia, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, kserokopie wyciągów z rachunków bankowych, kserokopie zestawienia operacji bankowych, kserokopię rejestru sprzedaży, ewidencji VAT zakupów, CIT-8 za 2016 r., kserokopie porozumienia w sprawie rozwiązania umowy najmu, umowę podnajmu lokalu, kserokopię rozwiązania umowy o pracę, kserokopia korespondencji mailowej ws zdolności kredytowej i i in.. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 14/6/2017 r. Skarżąca ponowiła uprzednio składane deklaracje, a nadto wskazała, że: - nie otrzymała w ciągu ostatniego roku żadnych środków z zewnętrznych źródeł finansowania; - nie jest w stanie uczestniczyć w jakichkolwiek kosztach postepowania; - w ostatnim miesiącu otrzymała decyzję o zabezpieczeniu; - cały przychód za 2014 r. i 2015 r. został rozdysponowany na pokrycie kosztów prowadzonej przez Spółkę działalności; - Skarżąca kwestionowała "praktycznie wszystkie czynności egzekucyjne, a skutecznie (...) zajęto kwotę 6,80 euro"; - wskutek prowadzonych postępowań egzekucyjnych przez organy podatkowe w 2015 r. uniemożliwiono Skarżącej prowadzenie działalności operacyjnej. Niemożliwe bowiem jest prowadzenie działalności operacyjnej przy prowadzonym postępowaniu organów podatkowych. Skarżąca zadeklarowała przekazanie zestawienie aktualnych zobowiązań, rejestr sprzedaży za ostatnie trzy miesiące, faktury zakupu za najem biura wirtualnego, wyciągi z rachunków bankowych, dowód wpłaty z 11/7/2016 r., kserokopię pierwszej strony decyzji o zabezpieczeniu. Stwierdzono, co następuje: Wpis w sprawie, jedyny wymagalny koszt sądowy wynosi 80140 zł, zatem do tej wartości referendarz sądowy odnosi wniosek Skarżącej i dokonuje oceny jej zdolności do ponoszenia ciężarów w sytuacji finansowej, w której Skarżąca znajduje się. Zarazem przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", o których sposobie stosowania Skarżąca została pouczona w innych postępowaniach, zatem referendarz sadowy odstępuje od powtórnego przytaczania przepisów prawa i dorobku prawnego. Spór przed Sądem dotyczy domniemanego uczestnictwa Spółki w procederze mającym na celu wyłudzenie podatku VAT. Według poglądów organów podatkowych, których urzędnik sądowy prowadząc postępowanie o prawo pomocy nie podziela, ponieważ obowiązuje zasada domniemania rzetelności deklaracji podatkowych – transakcje deklarowane przez Skarżącą nie miały miejsca, ponieważ cały obrót odbywał się wyłącznie "na papierze", tj. dokumenty księgowe nie potwierdzały rzeczywistych transakcji. Oznacza to, że na potrzeby postępowania o prawo pomocy urzędnik sądowy uznaje za rzeczywisty (istniejący) deklarowany przez Skarżącą obrót w 2014 r., którego dotyczy zaskarżona decyzja. Jak wynika z akt sprawy natomiast wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi niewiele ponad 8.013.927,- zł (odpowiedź na skargę, k 173 akt sądowych). Referendarz sądowy zaznacza, że tylko w 2014 r. przychód Skarżącej wyniósł 54399488,99 zł, natomiast w 2016 r. przychód wyniósł 3917343,38 zł, w 2015 r. 54399488,99 zł (k 38). Skarżąca była już dwukrotnie beneficjentem, w pewnym zakresie, prawa pomocy, stąd okoliczność ta musiała zostać uwzględniona w niniejszym postępowaniu (bonum ex malo non fit). Urzędnik sądowy jest zobowiązany do uwzględniania w podejmowanej przez niego ocenie sytuacji finansowej strony nie tylko treść przepisów prawa (w niniejszej sprawie art. 246 § 2 p.p.s.a.), ale także "dorobek prawny" (sunt certi denique fines), tj., przede wszystkim, wskazówki interpretacyjne, których udzieliły (i udzielają) organy najwyższych władz wymiaru sprawiedliwości (NSA, ETPCz) w podobnych sprawach oraz ocenę prawną podjętą w zbliżonym stanie faktycznym wobec Skarżącej, również po rozpatrzeniu wniesionych przez Nią sprzeciwów. Poglądy przedstawione powyżej referendarz sądowy miarkuje sądową oceną kondycji spółki, podjętą już po zaprzestaniu (ograniczeniu) prowadzenia przez nią działalności gosp., sposobem prowadzenia przez nią działalności gospodarczej oraz rodzajem sporu podatkowego, jak też kolejnością pokrywania wydatków związanych ze sporem podatkowym. Niemożności uiszczeniu wpisu od skargi w wskazanej wysokości spółka upatruje w braku płynności finansowej. Innym powodem uniemożliwiającym – według spółki – ponoszenie kosztów sądowych w pełnym wymiarze jest zaprzestanie (prowadzenia) działalności gospodarczej z uwagi na postępowanie organów podatkowych. Nie bez znaczenia jest także prowadzenie wobec spółki postępowania egzekucyjnego i brak bieżących przychodów. Przede wszystkim prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie jest wystarczającą okolicznością dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, co precyzyjnie wyjaśniły Sądy Administracyjne w wielu orzeczeniach (por. postanowienie NSA z dnia 09.04.2009r., sygn. I FZ 66/09, postanowienie NSA z dnia 7.01.2014r., sygn. II FZ 1236/13, postanowienie NSA z dnia 5.03.2014r., sygn. II FZ 260/14, CBOSA). Przeszkodą tą nie jest również zabezpieczenie należności, ponieważ Strona dysponuje możliwością zwrócenia się o zwolnienie spod zabezpieczenia, zaś ubiegając się o prawo pomocy powinna skorzystać z tej możliwości. Nadto, ponoszenie kosztów działalności gospodarczej (do których zalicza się też koszty sądowe) i niekiedy straty jest normalnym przejawem prowadzenia tejże działalności. Referendarz sądowy zauważa, że z nadesłanych dokumentów finansowych wynika osiągniecie przez Skarżącą do 31/12/2016 r., straty. Skarżąca zarazem zadeklarowała uzyskiwanie dodatkowych dochodów z tytułu pożyczki u wspólnika, które przeznaczyła na bieżące funkcjonowanie. Należy zauważyć, że Skarżąca nie wykazała zarazem pierwszeństwa zaspokojenia wydatków, na które przeznaczyła środki z uzyskanej pożyczki od wspólnika przed należnościami z tytułu kosztów postępowania. Referendarz sądowy zauważa też, że sporne postępowanie kontrolne toczyło się już w 2015 r, natomiast w 2016 r. przychód wyniósł 3917343,38 zł, zaś w 2015 r. 54399488,99 zł (k 38). Skarżąca osiągnęła przychody w wysokości 54388865,77 zł, których nie można na potrzeby jakiegokolwiek etapu postępowania sądowego przed wydaniem wyroku – z uwagi na zasadę domniemania prawdziwości deklaracji Strony - kwalifikować jako następstwo "fikcyjnego", nie istniejącego w rzeczywistości, obrotu. Nie można zatem uznać, że nie dysponowała środkami, które mogłaby przeznaczyć na poczet obrony swoich praw. Spółka dysponowała też, jak wynika z akt sprawy, profesjonalną pomocą i poradą prawną, zatem dysponując przychodami we wskazanej wielkości powinna uwzględnić w planowaniu wydatków koszty dochodzenia praw. Takiego też poglądu jest nie tylko Naczelny Sąd Administracyjny, ale także Europejski Trybunał Praw Człowieka, który twierdzi, że strona, która prowadzi działalność gospodarczą ma obowiązek zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z ewentualnie prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku takiego profilu działalności gospodarczej (wyrok z 19/01/2010 r nr 1783/04 Felix Blau sp. z o.o. p. Polsce, dostępny w bazie HUDOC). W ocenie referendarza sądowego prawa strony podlegają ograniczeniom wynikającym z obowiązku uwzględniania przez nią zasad zapobiegliwości, staranności i reguł racjonalnego postępowania – zwłaszcza w sytuacji, kiedy dysponuje profesjonalną pomocą prawną w czasie trwania sporu (por dowody doręczenia aktów załączone do akt sprawy). Referendarz sadowy, zobowiązany z urzędu do uwzględniania informacji, które Skarżąca podała w innych postępowaniach, zauważa, że Strona uchyliła się od wskazania rzeczywistej pomocy, którą uzyskiwała w chwili, kiedy już powinna liczyć się ze sporem podatkowym. Skarżąca wskazywała w toku postępowania III SA/Wa 2745/16 (i innych prowadzonych z Jej wniosków), co uwzględnił Sąd, że "otrzymała od jej Prezesa Zarządu pożyczkę na kwotę łącznie 41.740 zł, którą przeznaczyła następnie na pokrycie kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, takich jak: wynajem biura wirtualnego, opłata za domenę internetową, koszty korespondencji czy wynagrodzenie biura rachunkowego". Należy podzielić pogląd, że pokrywanie przez Skarżącą jedynie pozostałych wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, oznacza preferowanie przez nią wydatków innych, niż te związane z pokrywaniem kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Sąd w przywołanym postępowaniu uznał również (prawomocnie), że "z informacji przekazanych przez Skarżącą w jej wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż w samym 2016 roku otrzymała ona w formie pożyczki od jej Prezesa Zarządu kwotę łącznie 23.740 zł". Skarżąca winna być świadoma prowadzonego w tym samym czasie z jej udziałem postępowania podatkowego, które zakończyło się wydaniem zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, w związku z czym mogła zaistnieć potrzeba skorzystania z przysługujących Skarżącej środków zaskarżenia na drodze postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie referendarza sądowego, nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy Skarżącej to, że – jak wskazała – skarżyła "wszystkie czynności egzekucyjne" i "skutecznie zajęto kwotę 6,80 euro" – zwłaszcza, jeśli mieć na rozwadze deklarowana przez Stronę wysokość obrotu (o czym wyżej), pokrywanie innych zobowiązań przez Skarżącą i istniejący obowiązek regulowania – przede wszystkim – zobowiązań podatkowych wobec Państwa: szczególnie, jeśli kwota zobowiązań jest wliczona w cenę, a koszt ponosi ostateczny nabywca. Fakt niezrealizowania celów postępowania egzekucyjnego, na który Skarżąca powołuje się, może – w takiej sytuacji - przemawiać raczej za posiadaniem przez Stronę środków finansowych. Mając na względzie wysokość środków uzyskanych przez Spółkę w momencie, kiedy powinna się liczyć z obowiązkiem poniesienia kosztów sporu podatkowego, wysokości przychodów uzyskiwanych w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej w tym okresie oraz przyjmując – w celu realizacji gwarancji prawa do Sądu Skarżącej – najbardziej przychylny sposób interpretacji złożonych przez nią wyjaśnień i uwzględniając zasadę domniemania prawdziwości składanych przez Stronę oświadczeń, co do wysokości obrotu i zasadę domniemania prawdziwości deklaracji podatkowych jak też wielkość środków w kasie oraz niezbywalny i wynikający z utrwalonego orzecznictwa obowiązek zabezpieczenia środków na poczet sporów sądowych - urzędnik sądowy uznał zdolność Strony do poczynienia wydatków w wysokości wyrażonej w sentencji. Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., odmówił przyznania Stronie prawa pomocy.